Maýsym aıy qazaqstandyqtar úshin taǵy da birqatar mańyzdy ózgeristermen bastalmaq. Elde elektr energııasy men kommýnaldyq qyzmetterdiń tarıfi ósip, jańa memlekettik talaptar kúshine enedi. Sonymen qatar jastarǵa arnalǵan ıpotekalyq baǵdarlama iske qosylyp, halyqaralyq reıster sany artady. Eńbek zańnamasyna túzetýler engiziledi, sondaı-aq zeınetaqy jınaqtaryn paıdalaný tártibi jańarady. Egemen.kz maýsym aıynan bastap qazaqstandyqtardyń ómirine áser etetin birqatar ózgeristerdi tizbektep shyqty.
Jastarǵa 5%-dyq ıpotekaǵa ótinim qabyldaý bastalady
1 maýsymda Halyqaralyq balalardy qorǵaý kúnimen qatar, Almatyda jastarǵa arnalǵan jeńildetilgen «Almaty jastary» ıpotekalyq baǵdarlamasyna ótinim qabyldaý bastalady.
Qujattar 15 maýsymǵa deıin kezekte.kz portaly arqyly qabyldanady. Baǵdarlama boıynsha nesıe 5%-dyq mólsherlememen beriledi, al bastapqy jarna 10 paıyzdy quraıdy. Qaryzdyń eń joǵary somasy – 20 mıllıon teńge.
Baǵdarlama densaýlyq saqtaý, bilim berý, mádenıet, sport, ǵylym, jýrnalıstıka, áleýmettik sala, quqyq qorǵaý organdary men kommýnaldyq qyzmet qyzmetkerlerine arnalǵan. Sonymen qatar "Jumys isteıtin jastar" baǵdarlamasynyń qatysýshylary da ótinim bere alady.
Baǵdarlamaǵa qatysý úshin úmitkerdiń jasy 35-ten aspaýy, Almatyda keminde bir jyl turaqty tirkeýde bolýy jáne sońǵy bes jylda óziniń nemese otbasy músheleriniń atynda turǵyn úı bolmaýy qajet. Sondaı-aq ótinish berýshiniń Almatyda keminde alty aı resmı eńbek ótili men mindetti zeınetaqy aýdarymdary bolýy shart.
Salyq qupııasyna qatysty jańa tártip kúshine enedi
2 maýsymnan bastap memlekettik organdar arasynda salyqtyq aqparat almasýdyń jańa erejeleri qoldanysqa engiziledi. Endi azamattar men kompanııalardyń qosymsha jazbasha kelisiminsiz-aq salyq qupııasyna jatatyn málimetterdi memlekettik qurylymdar bir-birine bere alady.
Jańa tártip aıasynda salyq tóleýshilerdiń jeke shottary, bereshekteri, salyq esepteri, elektrondy shot-faktýralary, salyq qaıtarymdary, tekserý nátıjeleri men óndirip alý sharalary týraly aqparat almasýǵa múmkindik beriledi.
Mamandardyń pikirinshe, bul ózgeris qarjylyq operasııalardyń ashyqtyǵyn arttyrýǵa jáne kóleńkeli ekonomıkany azaıtýǵa baǵyttalǵan. Zeınetaqy jınaqtarynyń eń tómengi jetkiliktilik shegi ózgeredi.
Qazaqstanda zeınetaqy jınaqtarynyń eń tómengi jetkiliktilik shegi ózgeredi.
4 maýsymnan bastap jańa eń tómengi jetkiliktilik shegi arnaıy formýla boıynsha esepteledi. Esepteý kezinde azamattyń jasy, kútiletin ómir súrý uzaqtyǵy, eń tómengi zeınetaqy mólsheri, bolashaqtaǵy zeınetaqy tólemderi, ınvestısııalyq tabystylyq boljamy jáne aldaǵy zeınetaqy jarnalary eskeriledi.
Jańa esepteý tásili boıynsha:
ınvestısııalyq tabystylyqtyń jyldyq mólsherlemesi – 9%; zeınetaqy tólemderin ındeksteýdiń jyldyq mólsherlemesi – 8% deńgeıinde belgilengen.Budan bólek, jetkiliktilik shegin anyqtaý kezinde azamattyń jasy, eń tómengi zeınetaqy mólsheri, eń tómengi jalaqy kólemi, kútiletin ómir súrý uzaqtyǵy jáne zeınetaqy aktıvteriniń tabystylyǵy da eskeriledi.
Jańa erejege sáıkes, jetkiliktilik shegi ótken jylǵy kórsetkishten tómen bolmaýy tıis. Ol boljamdy ınflıasııa deńgeıinen keminde bes paıyzdyq tarmaqqa joǵary ındekstelip esepteledi. Ádisteme kúshine engennen keıin Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qory úsh jumys kúni ishinde 2026 jylǵa arnalǵan jańa jetkiliktilik shekterin jarııalaýy kerek.
Eńbek kodeksine engizilgen túzetýler kúshine enedi
8 maýsymnan bastap Qazaqstannyń Eńbek kodeksine engizilgen jańa normalar qoldanyla bastaıdy. О́zgerister eńbek qatynastaryn retteý, jalaqy tóleý, ústeme jumys ýaqyty men mereke kúnderindegi eńbek máselelerin qamtıdy.
Zańdaǵy basty jańalyqtardyń biri – eńbek sharttaryn azamattyq-quqyqtyq kelisimdermen almastyrý tájirıbesine tosqaýyl qoıý. Sońǵy jyldary keıbir jumys berýshiler qyzmetkerlerdi resmı eńbek shartymen emes, qyzmet kórsetý nemese merdigerlik kelisimder arqyly jumysqa tartyp kelgen. Mundaı tásil áleýmettik tólemder kólemin azaıtýǵa múmkindik beretin. Jańa talaptarǵa sáıkes eger qyzmetkerdiń turaqty jumys kestesi bolsa, ishki tártipke baǵynsa jáne belgili bir mindetterdi turaqty negizde oryndasa, mundaı qatynastar eńbek sharty retinde qarastyrylýy tıis. Bul jaǵdaıda azamattyq-quqyqtyq kelisim jasaýǵa jol berilmeıdi.
Sonymen qatar jumys berýshiler túngi ýaqyttaǵy eńbek pen ústeme jumys saǵattarynyń tólemin esepteý kezinde zań talaptaryn qatań saqtaýǵa mindetti bolady.
Eski 2000 teńgelik banknottarmen qoshtasatyn ýaqyt keldi
25 maýsymda eski jáne jańa úlgidegi 2000 teńgelik banknottardyń qatar aınalymda júrý merzimi aıaqtalady. Osy kúnnen keıin eski kýpıýralar birtindep aınalymnan shyǵarylady.
Degenmen azamattar úshin alańdaýǵa negiz joq. Eski aqshalardy ekinshi deńgeıli bankter men "Qazposhta" aldaǵy úsh jyl boıy jańa banknottarǵa aıyrbastaı beredi. Al Ulttyq bank fılıaldarynda mundaı aıyrbastaý merzimsiz júrgiziledi.
Aıta keterligi, 10 000 teńgelik eski banknottardyń qatar aınalymda júrý merzimi de bıyl aıaqtalýy tıis bolatyn. Alaıda Ulttyq bank bul kezeńdi taǵy bir jylǵa sozyp, 2027 jyldyń maýsymyna deıin uzartty.
«Bolashaqqa» túsý jeńildeı me?
2 maýsymnan bastap halyqaralyq "Bolashaq" baǵdarlamasyna irikteý erejelerine ózgerister engiziledi. Eń basty jańalyq – baǵdarlamaǵa qatysa alatyn mamandar tizimi keńeıtildi.
Endi arnaıy talaptar:
atom salasy qyzmetkerlerine; jasandy ıntellekt júıelerin paıdalanatyn mamandarǵa; ınjenerlik-tehnıkalyq qyzmetkerlerge; medısına salasynyń ókilderine; memlekettik qyzmetkerlerge qatysty qoldanylady.Ásirese jasandy ıntellektpen jumys isteıtin mamandar úshin talaptar jeńildetilgen. Buǵan deıin úmitkerlerden mamandyǵy boıynsha keminde 12 aı úzdiksiz eńbek ótili talap etilse, endi bul merzim 6 aıǵa deıin qysqartylady. Sondaı-aq memleket atom energetıkasy salasyna erekshe kóńil bólip otyr. Endi bul sala qyzmetkerleri "Bolashaq" baǵdarlamasy arqyly magıstratýrada, doktorantýrada bilim alýǵa jáne sheteldik taǵylymdamalardan ótýge resmı túrde úmitker bola alady.
15 jyldan beri alǵash ret: «Bolashaq» stıpendııasy 10-15 paıyzǵa artýy múmkin
Bankter men qarjy uıymdaryna jańa mindet júkteledi
27 maýsymnan bastap Qazaqstandaǵy qarjy uıymdary klıentterdiń shaǵymdary boıynsha jańa formattaǵy esep tapsyrýǵa mindetti bolady.
Jańa esepterde:
tutynýshylardyń ótinishteri týraly jınaqtalǵan derekter; klıentter úshin týyndaǵan qarjylyq saldarlar; shaǵymdardy qaraý nátıjeleri kórsetiledi.Aqparattar jarty jyl saıyn qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigine usynylýy tıis. Sarapshylardyń aıtýynsha, bul talap qarjy uıymdarynyń klıenttermen jumys sapasyn qatań baqylaýǵa baǵyttalǵan. Sońǵy jyldary retteýshi bankterdiń qarjylyq turaqtylyǵyn baqylaýmen qatar, qarapaıym tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa da basymdyq bere bastady. Iаǵnı endi bankter úshin tek paıda tabý emes, klıentterdiń shaǵymdaryna qalaı jaýap beretini de mańyzdy kórsetkishke aınalady.
Taǵy ne qymbattaıdy?
Jazdyń bastalýy qazaqstandyqtar úshin demalys maýsymymen ǵana emes, kezekti qymbatshylyq tolqynymen de qatar kelmek. Maýsym aıynan bastap tasymal, elektr energııasy jáne avtosaqtandyrý baǵasynyń ósýi turǵyndardyń da, bıznestiń de shyǵynyn arttyrýy múmkin.
QTJ tarıfteri birneshe esege ósýi múmkin
Eń úlken ózgeristerdiń biri temirjol salasynda bolmaq. «Qazaqstan temir joly» 2026-2030 jyldarǵa arnalǵan magıstraldyq temirjol jelisi qyzmetteriniń tarıfterin qaıta qaraýdy usynyp otyr.
Kompanııanyń josparyna sáıkes:
kómir, astyq, temir keni, tyńaıtqysh sekildi 1 jáne 2-synyptaǵy júkterdi tasymaldaý quny 2,1–3,1 esege deıin ósýi múmkin; 3-synyptaǵy júkter boıynsha tarıfter 1,8–2,4 esege qymbattaýy yqtımal.Tek áleýmettik mańyzy bar 4-synyptaǵy júkter ǵana bul ózgeristen tys qalady. Sarapshylar mundaı ósim logıstıka shyǵyndaryn arttyryp qana qoımaı, keıinnen kóptegen taýar men ónim baǵasynyń kóterilýine áser etýi múmkin ekenin aıtyp otyr.
Astanada jaryq aqysy taǵy kóterilýi yqtımal
Elorda turǵyndaryn da jaǵymsyz jańalyq kútip tur. "Astana-REK" kompanııasy elektr energııasynyń shekti tarıfin kóterý týraly usynys jasady. Kompanııa málimetinshe, elektr qýatynyń bir kılovatt-saǵaty úshin tarıfti 31,18 teńgeden 35,07 teńgege deıin ósirý josparlanǵan. Bul qazirgi baǵadan 12,5 paıyzǵa joǵary.
Eger usynys maquldansa, jańa tarıfter 6 maýsymnan bastap kúshine enýi múmkin. Osylaısha kommýnaldyq tólemder kólemi taǵy da artyp, turǵyndardyń aı saıynǵy shyǵyny kóbeımek.
Kólik saqtandyrýy qymbattaıdy
Maýsym aıynda mindetti avtosaqtandyrý júıesine engizilgen ózgerister de júrgizýshilerdiń qaltasyna salmaq salǵaly tur. Jańa erejelerge sáıkes:
apatsyz kólik júrgizgeni úshin beriletin jeńildik 5 paıyzdan 3 paıyzǵa deıin qysqarady; eń joǵary jeńildik mólsheri 50 paıyzdan 30 paıyzǵa deıin tómendeıdi.Iаǵnı jol qozǵalysy erejesin buzbaı, uzaq ýaqyt apat jasamaǵan júrgizýshilerdiń ózi burynǵydaı úlken jeńildikterge ıe bola almaıdy. Naryq qatysýshylarynyń baǵalaýynsha, mindetti avtosaqtandyrý polısteriniń quny orta eseppen 20-40 paıyzǵa deıin ósýi múmkin.
Sonymen qatar saqtandyrý kompanııalary ár júrgizýshiniń táýekel deńgeıine qaraı jeke tarıf belgileýge kóbirek múmkindik alady. Bul keıbir kólik ıeleri úshin saqtandyrý qunynyń odan ári qymbattaýyna ákelýi yqtımal.
Munaı eksporty qymbattaıdy
1 maýsymnan bastap "QazTransOıl" Qazaqstannan tys jerlerge eksporttalatyn munaıdy magıstraldyq qubyrlar arqyly tasymaldaý tarıfin kóteredi.
Qazaqstan munaı eksportynyń balamaly baǵyttaryn keńeıtýdi qarastyryp jatyr
Jańa tarıf bir tonna munaıdy 1000 shaqyrymǵa jetkizý úshin QQS-syz 12 500 teńgeni quraıdy. Bul qazirgi baǵadan 10,6 paıyzǵa joǵary. Sarapshylardyń pikirinshe, mundaı ózgerister eksporttyq shyǵyndardyń artýyna áser etýi múmkin.
Bızneske taǵy bir soqqy: 1S qyzmetteri qymbattaıdy
Maýsymnan bastap "1S:Kásiporyn ınternet arqyly" ("1S:Fresh") servısiniń tarıfteri de ósedi.
Eń úlken ósim – 30%-ǵa deıin:
"Keńeıtilgen" tarıfi; "Bıýdjet" tarıfi; MadiMed júıesi; qosymsha seanstar men derekter bazalary.Al shaǵyn bızneske arnalǵan tanymal baǵdarlamalar, saýda, qurylys jáne MIB uıymdary paıdalanatyn konfıgýrasııalar shamamen 25 paıyzǵa qymbattaıdy.
Kásipkerlerdiń býhgalterııa, esep júrgizý jáne sıfrlyq qyzmetterge jumsaıtyn shyǵynyn taǵy da arttyrmaq.
Júk tasymaldaýshylar tolyq baqylaýǵa alynady
1 maýsymnan bastap salmaǵy 3,5 tonnadan asatyn júk kólikterin paıdalanatyn tasymaldaýshylar barlyq qujatty elektrondy túrde rásimdeýge mindetti bolady.
Endi jol paraqtary men taýar-kólik júkqujattary Biryńǵaı kólik qujattaryn basqarý júıesinde tirkelýge tıis. Osylaısha memleket júk qozǵalysyn, tasymaldaýshylardy jáne qujat aınalymyn onlaın baqylaýǵa múmkindik alady.
Qazaqstannan jańa halyqaralyq baǵyttar ashylady
Jazǵy maýsymda halyqaralyq áýe qatynasy da keńeıedi.
SCAT áýe kompanııasy:
1 maýsymnan bastap Shymkent – Sankt-Peterbýrg; 9 maýsymnan bastap Shymkent – Tel-Avıv reısterin iske qosady.Sonymen qatar 2 maýsymnan bastap Astana – Ulan-Batyr baǵyty ashylady. Bul Qazaqstan men Mońǵolııa arasyndaǵy alǵashqy tikeleı áýe reısi bolmaq. Air Astana kompanııasy:
Astana – Gýanchjoý; Astana – Larnaka; Almaty – Larnaka baǵyttaryn iske qosady.FlyArystan:
6 maýsymnan bastap Aqtaý – Batýmı; 26 maýsymnan bastap Aqtaý – Úrimshi reısterin ashady.Al AZAL kompanııasy 16 maýsymnan bastap Shymkent – Baký baǵyty boıynsha turaqty reısterdi oryndaı bastaıdy.
Balqashqa poıyz kóbeıedi
Jazǵy demalys maýsymyna baılanysty 16 maýsymnan bastap elde qosymsha 15 temirjol baǵyty iske qosylady. Jańa poıyzdar Astana, Almaty, Qaraǵandy, Aqtóbe, Semeı, О́skemen, Qyzylorda jáne Pavlodar qalalaryn Balqash pen Dostyq sekildi týrıstik aımaqtarmen baılanystyrady. QTJ málimetinshe, qosymsha 550 myńǵa jýyq jolaýshy orny ashylady. Al 1 maýsymnan bastap Qaraǵandy – Balqash jańa poıyzy qatynaı bastaıdy.