Qoǵam damýyn tejeıtin qolaısyzdyq

Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń resmı ókili Danııar Bıgaıdarovtyń aıtýynsha, qurylys jáne turǵyn úı, ekologııa, jer qatynastary, kásipkerlik, ekonomıka jáne qarjy, sport, áleýmettik sala, ınfraqurylym men jol – synǵa ilikken salalar sanatynda. Agenttik 2022 jyldan bastap memleket pen kvazımemlekettik sektor sýbektilerine 1 trln 100 mlrd teńgeden asa somanyń múliktik aktıvteri men qarajatty qaı­ta­rýdy qamtamasyz etken bolsa, onyń 321,6 mlrd teńgesi tikeleı bıýdjetke túsken. Mem­leketke qaıtarylǵan barlyq aktıv áleý­mettik maqsatta paıdalanýǵa baǵyt­ta­lyp jatyr.

Máselen, bıyl Almatyda quny 7,9 mlrd teńgeden asatyn «Kaisar Tower» bıznes ortalyǵy ǵımaraty Qazaq ulttyq qyzdar pedagogıkasy ýnıversıtetine paı­dalanýǵa berilgen. Sonymen qatar T.Júrgenov atyndaǵy «Qazaq ulttyq óner akademııasy» RMÝ balansyna quny 800 mln teńgeden asatyn ákimshilik ǵımarat aýdarylǵan. Sol sekildi Astanada quny 5 mlrd teńgeden asatyn úsh záýlim úı qala ákim­diginiń «Múmkindigi shekteýli bala­larǵa arnalǵan psıhologııalyq-peda­gogıkalyq túzetý basqarmasyna», Aqmola oblysynyń Varap aýylyndaǵy jalpy aýdany 1,5 myń sharshy metr rezıdensııa 135 gektar jer telimimen birge Astananyń Bilim basqarmasyna berilgen.

Sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet ókili Týrızm jáne sport mınıstrligi Sport jáne dene shynyqtyrý isteri komıtetiniń «Sportty damytý dıreksııasy» RMQK dırektory men onyń orynbasaryna qatysty tergeý aıaqtalǵanyn habarlady. Olar kásipkerlik sýbektilerimen birlesip, sport jabdyqtaryn satyp alýǵa, sondaı-aq týroperatorlarmen joǵary quny boıynsha sharttar jasasý arqyly 584 mln teńge mólsherinde bıýdjet qarajatyn jymqyrdy dep kúdikke ilingen. Sonymen qatar kásiporyn dırektory jeke kompanııanyń dırektory bola tura, 2021 jyly Batys Qazaqstan oblysynda fýtbol men dopty hokkeıdi damytýǵa bólin­gen 161,9 mln teńge kóleminde bıýdjet qara­jatyn jymqyrǵan.

Jymqyrý táýekelderin barynsha azaıtý maqsatynda barlyq óńirde biryńǵaı býhgalterlik esep júıesi en­gizilgen. Bul jalǵan derekterdiń engizilýi­ne tosqaýyl qoıýǵa múmkindik beredi. Qazir ákim­dik­ter aı saıyn bilim berý uıym­da­rynyń býh­galterlik esep júıelerin qazy­na­shy­lyq esepterimen avtomatty túrde salys­tyryp otyratyn kórinedi. Kez kelgen sáıkessizdikter eki ret tekseriledi. 2023 jyldyń basynan bastap (25.12.2024 j. jaǵdaı boıynsha) osy salada barlyǵy 302 qylmystyq is júrgizilgen. Aıtalyq Jetisý (6,2 mlrd teńge), Túrkistan (5 mlrd teńge), Qyzylorda (1,4 mlrd teńge), Almaty (1,2 mlrd teńge) oblystary men Almaty qalasynda (1 mlrd teńge) eń iri jym­qyrý somalary anyqtalǵan. Qylmys jasaýda 438 adam áshkerelenip, onyń ishinde 230 adam túrli jazaǵa tartylǵan.

Agenttik áshkerelegen qylmystarǵa kóptep mysal keltirýge bolady. Máselen, elordalyq Bilim basqarmasynyń bólim basshysy «INDIGO» sıfrlyq servısin qol­danbaı, balalardy memlekettik bala­baq­shalarǵa qabyldaý máselesin oń sheshkeni úshin birneshe ret para aldy dep kúdikke ilinse, Atyraý oblysy Jylyoı aýdandyq soty «№2 eresekterge arnalǵan arnaýly áleýmettik qyzmetter ortalyǵy» KMM dırektory men býhgalteri mekemede naqty eńbek qyzmetin júzege asyrmaǵan adamdarǵa jalaqyny zańsyz aýdarý arqyly 73 mln teńgeden asa somaǵa bıýdjet qarajatyn jymqyrǵany úshin kináli dep tanyǵan. Sot úkimimen olardyń biri 7 jylǵa, ekinshisi 3 jyl 6 aıǵa bas bostandyǵynan aıyryldy.

Sol sekildi Taraz qalalyq sotynyń úkimimen Dene shynyqtyrý ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń basshysy men osy mekemeniń ádiskeri oqýshylar arasynda respýblıkalyq jarystarǵa qatysýǵa bólingen issapar shyǵyndaryn ıemdený arqyly iri mólsherde bıýdjet qarajatyn jymqyrǵany úshin kináli dep tanylǵan.

Al Shymkent qalasy boıynsha Sy­baılas jemqorlyqqa qarsy qyzmet Eńbek jáne áleýmettik qorǵaý komıteti qalalyq departamenti bólim basshysynyń mindetin ýaqytsha atqarýshy múmkindigi shekteýli balalardyń ata-analarynan múgedektik toptaryn keliskeni úshin jalpy somasy 850 myń teńgege birneshe ret para aldy dep aıyptalǵan. Antıkor, para qaladaǵy emhanalardyń biriniń medbıkesiniń deldaldyǵymen berilgenin jetkizdi.

Jambyl oblysy Qordaı aýdandyq sotynyń úkimimen oblystyq bilim berý salasyndaǵy sapany qamtamasyz etý departamentiniń basshysy men mektepke deıingi mekemelerdiń qos birdeı dırektory sottalǵan. Olardyń biri jeke menshik bala­baqshany memlekettik attestattaýdan ótkiz­geni úshin 300 myń teńge kóleminde para alǵany, ekinshisi deldaldyǵy, al úshin­shi tulǵa para bergeni úshin kináli dep tanylǵan.

Bilim salasynan bólek, jemqorlyq faktileri boıynsha isti bolǵandardyń qata­rynda áleýmettik sala, bıznes, qurylys, sot, ishki ister salasynyń qyzmetkerleri de az emes.

«Sybaılas jemqorlyqqa qarsy qyz­met óz kezeginde para berý men alaıaqtyq zań boıynsha qýdalanatynyn eske salady. Alaıda keıbir alaıaq azamattar ózderin baıytý úshin parasatty azamattardyń senimine ıe bolady. Buǵan qolda bar faktiler dálel bola alady. Sondyqtan para bergeni úshin iri aıyppuldardan basqa, Qylmystyq kodekste múlki tárki­lenip, belgili bir laýazymdardy atqarý nemese belgili bir qyzmetpen aınalysý quqy­ǵynan ómir boıyna aıyra otyryp, áskerı ataqtar men memlekettik nagradalardan aıyryp, 15 jylǵa deıin bas bostan­dyǵynan aıyrý kózdeletinine nazar aýdaramyz», dedi D.Bıgaıdarov.

Tirshiligi qyz-qyz qaınaǵan Almatyda jemqorlyqqa beıim salalar jetip artylady. О́ńirlik kommýnıkasııalar qyzmeti alańynda atqarylǵan jumystardyń negizgi nátıjelerine toqtalǵan mamandar 2024 jyly Almatynyń sybaılas jemqorlyq táýekelderiniń kartasyn iske asyrý sheńberinde 4 monıtorıng jáne 5 syrtqy taldaý júrgizilgenin atap ótti. Nátı­jesinde, ekonomıka, qurylys jáne mem­lekettik múlikti basqarý salalarynda sybaılas jemqorlyq táýekelderin tómen­de­týge yqpal etetin 82 usynym ázirlengen.

«Qabyldanǵan sharalar arqyly 7 mlrd teńgeden asa bıýdjet qarajatyn tıimsiz jumsaýǵa jol berilgen joq. «Almaty Arena» jáne «Halyq Arena» sport nysandaryn memlekettik basqarýǵa qaıtarý boıynsha is-sharalar ótkizildi, sondaı-aq áleý­mettik mańyzy bar nysandardyń qury­lysy aıaqtaldy, onyń ishinde Bostan­dyq aýdanyndaǵy 135 oryndyq jańa bala­baqsha bar. Qalanyń seısmıkalyq qaýipsizdigin qamtamasyz etýge erekshe kóńil bólindi. Negizgi jetistikterdiń biri iOS jáne Android operasııalyq júıeleri bar qurylǵylarda sátti synalǵan «Mass Alert» jappaı erte eskertý júıesin engizý boldy. Júıe jer silkinisi kezinde ǵana emes, basqa tótenshe jaǵdaılarda, sonyń ishinde terrorıstik qaýip kezinde de qol­da­nylady», deıdi Sybaılas jem­qorlyq­qa qarsy is-qımyl agenttigi Almaty qalasy boıynsha departamentiniń basshysy Arman Rahımov.

Almatyda 350 myńǵa jýyq shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektileri tir­kelgen. A.Rahımovtiń aıtýynsha, bıznes salasy – memlekettik organnyń erekshe baqy­laýynda. Bıyl «Bızneske jol» jobasy aıasynda 685 kásipkerdiń quqyqtary qorǵalǵan.

Mamandardyń sózinshe, merzimi oryn­dal­maǵan jáne jymqyrý qaýpi bar áleýmettik mańyzy bar nysandardyń qurylysyna monıtorıng áli de jalǵasyp jatyr. Áleýmettik mańyzy bar bes nysandy súıemeldeý jumystary qolǵa alynǵan bolsa, olardyń úsheýi ótken jyldyń úshin­shi jáne tórtinshi toqsandarynda aıaq­talǵan, al ekeýi qurylys satysynda tur. Atap aıtqanda, №21 gımnazııa aýmaǵynda ornalasqan 120 oryndyq balabaqsha paı­da­lanýǵa berildi. Onyń qurylysy 2018 jyly bastalyp, 2021 jyly aıaqtalady dep josparlanǵan.

Sondaı-aq qalada sybaılas jem­qor­lyq­qa qarsy mádenıet qalyptastyrý boıynsha belsendi jumys júrgizilip jatyr. Bir jyl ishinde 270 myń adamdy qamtyǵan 533 is-shara ótken. Bıyl sybaılas jemqorlyqqa qatysty quqyq buzýshylyqtar týraly aqparat bergeni úshin 9 adam kótermelenip, olardyń altaýy jalpy somasy 5,2 mln teńge kóleminde aqshalaı syıaqy alǵan.