Qazaqtyń quraq kórpesi AQSh-qa qalaı jetti? Afrıka, Úndistan men Túrkııa tórinen oıýly jastyqtar qalaı oryn aldy? Bul suraqtyń jaýabyn Túrkistan oblysynyń kásipkeri Ulbolsyn О́skenbaıqyzynan suradyq.
Ol bala kúninen quraq quraýdy ájesinen úırenip, ulttyq ónerdi kásipke aınaldyrdy. Búginde onyń qolynan shyqqan buıymdar elimizden tys, shetelge de keńinen taralǵan.
– Quraq kórpe – jaı ǵana tósenish emes, bul – ómir fılosofııasy. Ájem maǵan ár tústiń, ár órnektiń ózindik mán-maǵynasy bar ekenin úıretti. Al men sol ónerdi zamanǵa saı jańartyp, bızneske aınaldyrdym, – deıdi Ulbolsyn.
2019 jyly memlekettik grant utyp, kásibin bastaǵan. Basynda tek týǵan-týysqa tigip júrse, ýaqyt óte kele ulttyq buıymdarǵa suranystyń joǵary ekenin baıqap, bul isti keńeıtýdi qolǵa alǵan. Qazir onyń ulttyq naqyshtaǵy kórpeleri, jastyqtary men tósenishteri elimizdiń túkpir-túkpirine ǵana emes, shetelderge de jóneltilip jatyr. Amerıkaǵa jiberilgen alǵashqy tapsyrysy qazaq dıasporasynyń suranysynan bastalypty. Keıin ulttyq naqyshtaǵy kórpelerdi sheteldik dızaınerler de baǵalap, etnostyq stıldegi ınterer úshin satyp ala bastaǵan. Túrkııada – qonaqúıler, Úndistanda – ıoga ortalyqtary, Afrıkada – ulttyq stıldegi úıler qazaqtyń quraq kórpelerimen kómkerilgen.
– Qazirgi trend – tabıǵılyq pen biregeılik. Qoldan jasalǵan, sapaly ári erekshe buıymdarǵa suranys joǵary. Men óz jumysymda tek tabıǵı materıaldardy qoldanamyn. Kórpelerdiń ishki qabaty taza maqtadan jasalady, al syrtyna barqyt, velıýr sııaqty sapaly matalar tańdaımyn. Bul ónimderdiń uzaq ýaqyt qyzmet etýine jáne densaýlyqqa paıdaly bolýyna kepildik beredi. Ulttyq óner – tek mádenı mura ǵana emes, ekonomıkanyń da bir bóligi. Buryn quraq quraý – ájelerdiń ermegi dep qaralsa, qazir bul úlken naryqqa shyqqan óner. Biz óz muramyzdy dáriptep qana qoımaı, odan tabys ta taba alamyz. Eń bastysy – sapa men erekshelik, – deıdi kásipker.
Búginde ol ulttyq ónerdiń amanatyn arqalaǵan kásipker. Jergilikti áıelderdi jumyspen qamtyp, sheberlik sabaqtaryn ótkizip, quraq quraýdyń qyr-syryn jastarǵa úıretip júr. Onyń aıtýynsha, ulttyq ónerge suranys eshqashan azaımaıdy, óıtkeni bul – halyqtyń jany, tarıhy men mádenıeti. Quraq kórpe – tek qazaqtyń ǵana emes, álemdik sán ındýstrııasynyń da bir bóligine aınalyp keledi. Quraq kórpelerdiń baǵasy 22-30 myń teńge aralyǵynda bolsa, kesteli, kúrdeli jumystary 500 myń teńgeden bastalady. О́ndiristik shyǵyndardy eseptegende, bir kórpeniń ózindik qunynan satylym baǵasy eki-úsh ese joǵary. Iаǵnı marja óte tıimdi. Eksporttyq naryqta etnostyq stıldegi buıymdarǵa suranys artyp kele jatqanyn eskersek, bul kásiptiń áleýeti odan da joǵary.