Marqakól óńiriniń týmasy, ardager fototilshi Qalıǵumar Qabdeshevtiń 85 jasqa tolý mereıtoıyna oraı Almatydaǵy Ulttyq kitaphanada jeke kórmesi ótip, «Búgingi fotosýret – erteńgi tarıh» atty fotoalbomynyń tusaýy kesildi.
Fototilshi mamandyǵy baspasózge endi-endi enip jatqanda tuńǵysh qolyna fotoapparat alǵandardyń biri Qalıǵumar Qabdeshuly edi. Alǵashynda Marqakól aýdandyq «Shamshyraq» gazetinde eńbek etken. Keıinnen ónerdiń ortasy Almatyǵa at basyn burǵan. Ol jaqta aqparat salasynda ǵana emes, teatrda da baǵyn synaǵan. Sonaý Seráli Qojamqulov syndy teatrdyń tarlandaryna deıin sýretke túsirip, tarıhta qaldyrǵan. Ardager fototilshiniń muraǵatynda Dinmuhamed Qonaev zamanynanan bastap, búgingi kúnge deıingi eleýli oqıǵalar saqtalǵan. Keshegi «Nevada-Semeı» qozǵalysynyń basy-qasynda bolyp, taspadan tarıh jasaǵan da Qalıǵumar Qabdesh.
Saltanatty is-sharada eń áýeli ardagerdiń izbasar inileri izgi tilekterin aıtyp, ánnen shashý shashqan. Sodan keıin Qazaqstan Jýrnalıster akademııasynyń prezıdenti, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Saǵymbaı Qozybaev, «Nevada-Semeı» halyqaralyq antııadrolyq qozǵalysynyń vıse-prezıdenti Valerıı Jandáýletov, aqyn Ulyqbek Esdáýlet, ardager fototilshi Nurmambet Qızatov kórmeniń kók lentasyn qıdy. Búgingi sýret, erteńi tarıh degen sóz dóp aıtylǵan. Kórme sonyń dálelindeı edi. Jarty ǵasyrdan astam ýaqyt buryn taspaǵa tartylǵan fotosýretter kórmede tur. Ony kórermender qyzyqtap, keshegi kúnnen estelik aıtysyp jatty. Qalıǵumar Qabdeshev tipti ásker qatarynda júrip, nebir fotosýretter túsirgen. Eń alǵash ońtústik polıýske baryp, fotosýret túsirgen qazaq kim dese, Qalıǵumar aqsaqal deńiz. Sonaý 1965 jyldary Antarktıdadan túsirilgen sol sýretteri de kórmeniń tórinen tabyldy.
– Ásker qatarynda júrip, ońtústik polıýske baryp, sol jaqty fotosýretke túsirgen tuńǵysh qazaq Qalıǵumar Qabdeshev edi. Sol zamannan bastap, bertinge deıingi fotosýretteri kórmege qoıylyp, kitapqa endi. Sonymen qatar Dinmuhamed Qonaevtyń issaparlaryn da tarıhqa tańbalady, – deıdi kitaptyń qurastyrýshysy Dáýren Maqsuthanuly.
Kelgen qonaqtardyń keıbireýi kórmeden ózderin tanyp, máz-meıram bolysty. Olar ótkennen estelik aıtysyp, is-sharanyń ekinshi bólimindegi dóńgelek ústelde bas qosty. Is-shara tizginin ustaǵan fototilshi, ustaz Asylhan Ábdiraıym mereıtoı ıesiniń ómir joly týraly azdy-kóp aqparat bere kele sóz kezegin aqyn Ulyqbek Esdáýletke bergen.
– Qalıǵumar Qabdeshulynyń aýylymen meniń aýylymnyń arasy júz shaqyrymdaı ǵana. Jerlestigimiz óz aldyna, bul kisiniń ónerin qatty syılaımyn. Kórme zalyna engen bette ótken kúndermen qaýyshtyq. Ár salanyń myqtylary bar. Al fotoónerdiń myqtysy, abyzy – Qalıǵumar aqsaqal, – dedi ol.
Is-sharada Shyǵys Qazaqstan oblysy ákiminiń quttyqtaý haty oqylyp, Marqakól ákimdigi atynan aqsaqalǵa shapan jabyldy. Izin basyp kele jatqan áriptes baýyrlary da qolpashtap, qurmet kórsetti. Eske salsaq, buǵan deıin Qalıǵumar Qabdeshulynyń Asanáli Áshimov, Doshan Joljaqsynovtarǵa arnalǵan fotoalbomy da jaryq kórgen.
– Meniń ómirimdi, ónerimdi etene jaqsy biletin bireý bolsa, ol – Qalıǵumar Qabdeshuly. Júrip ótken jolymdy taspalady, albom etip qattady. Endi elge baryp, kórme qoısam deıdi, sátimen bolsa eken, – dep aq tilegin joldady áıgili akter Asanáli Áshimov.
Iá, ardager fototilshiniń endigi jospary – týǵan jeri Marqakól óńirinde jeke kórmesin ótkizý.