Elimizde jyldan jylǵa qarjy pıramıdalary sany kóbeıip barady. Olar artyńnan adam kirgizseń jyldam tabys tabasyń dep halyqty aldap, senimine kirip bar aqshasyn qaǵyp alyp jatyr, dep jazady Egemen.kz.
Sondaı qylmystyq uıymnyń biri Shymkentte de paıda boldy. Ol atyshýly «Nazıra gold» qarjy pıramıdasy. Qanshama adamdy san soqtyrǵan alaıaq qazir bes sybaılasymen birge qamaýda. Bul týraly Shymkent qalasy boıynsha ekonomıkalyq tergep-tekserý departamenti basshysynyń orynbasary Almas Manatuly aıtyp berdi.
Ýákiletti organ ókiliniń málimdeýinshe Názıra Nurjan óziniń sybaılastarymen birge ótken jyldan beri ınternetke altyn satamyn dep jarııalap 4 myń adamdy salǵan aqshalaryńnyń ústinen bes aı boıy 41 paıyzdan paıda taýyp otyrasyńdar dep ótirik ýádesine sendirgen. 10 mln teńge salsańyz, 41 paıyzdan aı saıyn 4.1 mln teńge paıda tabasyz. Bes aıda tabysyńyz 20.5 mln teńgege shyǵady. Altynshy aıda bastapqy salǵan 10 mln teńgeńizdi qaıtyp alasyz dep ýádeni úıip tókken.
Quzyrly organ ókiliniń aıtýynsha mundaı tabysty eshqandaı jumys berýshi bere almaıdy. Ondaı ýádege senetin adamdardyń qysqa qaıyrǵanda qarjylyq saýaty joq degen sóz nemese ońaı aqsha tabý nıetimen kózsiz táýekelge baratyndar.
«Bızneste rentabeldik degen uǵym bar. Ol kásipkerlikten túsetin paıdanyń kólemi. Qarjyger men ekonomısterdiń esebinshe jylyna 1-5% kóleminde paıda tabý tómengi rentabeldi, 5-20% ortasha rentabeldi, 20-30% joǵary rentabeldi bıznes bop sanalady. Al «Nazıra gold» qarjy pıramıdasy 200-300% aralyǵynda paıda tabasyńdar degen. Aqylǵa qonymsyz nárse ǵoı. Mundaı paıda bolsa jurttyń bári altyn satýmen aınalysyp ketpeı me. Áleýmettik jelide ózin kúdikti Nazıra Nurjannyń qorǵaýshysymyn dep tanystyryp júrgen Tileýjan Kishkenebaev degen azamat bar. Ol ekonomıkalyq tergep-tekserý departamentine Nazıranyń qorǵaýshysy retinde birde-bir ret bas suqpaǵan. Tergeý isine de aralaspaǵan. Sebebi ol eshqandaı da advokat emes. Respýblıkalyq advokattar alqasynyń jaýap hatyna sáıkes T.Kishkenebaevtyń advokattyq qyzmet atqarýǵa lısenzııasy joq bolyp shyqty. Ol halyq arasynda shyndyqqa janaspaıtyn ártúrli aqparattar taratyp, salymshylardy Nazıranyń ústinen aryz jazbaýǵa úgittep jatyr. Onyń Nazıra Nurjan seriktesterimen birge memleketke 1.2 mlrd teńge salyq tóledi degen aqparaty kirister departamentimen eshqandaı rastalmady. Odan bólek Nazıranyń janynda júrgen adamdary altyn buıymdar satatyn kásipker retinde tirkelmegeni anyqtaldy. Nazıranyń ózi altyn satty. Biraq onyń bárin tek kózboıaýshylyq úshin jasady» dedi Almas Manatuly.
Departament ókiliniń aıtýynsha naryqta saýdagerler altynnyń 1 gramyn 26 myń teńgege satyp alady. 10 mln teńgege 384 gramm altyn keledi. Onyń ár gramyn bólshek saýdada 30 myń teńgeden satady. Sonda bastapqy 10 mln teńge 11 mln 538 myń teńge tabysqa aınalady. Iаǵnı ústinen 1 mln 538 myń teńge taza paıda kóretinin tilge tıek etti. Sondyqtan 200-300 paıyzdap paıda tabý degen ol jáı ánsheıin bos qııal.
Qazaqstan bas prokýratýrasynyń, Quqyqtyq statıstıka jáne arnaıy esepke alý komıtetiniń málimetinshe buǵan deıin Nazıra Nurjan tórt ret qylmystyq jaýapkershilikke tartylǵan eken. Onyń úsheýi urlyq, bireýi alaıaqtyq deregi boıynsha isti bolǵan.
Nazıra basqarǵan alaıaqtyq toptyń salymshylardan jınaǵan aqshasy, satyp alǵan jyldymaıtyn múlikteri, kólik basqa da zattary tárkilendi. Olardyń jalpy somasy 1.5 mlrd teńgeni quraıdy. «Nazıra gold» qarjy pıramıdasynan jappa shekken 104 azamat ekonomıkalyq tergep-tekserý departamentine aryzdanypty. Jábirlenýshilerge keltirilgen zalal kólemi 810 mln teńgeni qurap otyr. Keıbir azamattar qaryzǵa nesıe alyp, úıin satyp 130 mln teńgege deıingi aqshany qarjy pıramıdasyna salyp jibergen.
О́z kezeginde departament ókili áleýmettik jelige «Nazıra goldty» jaqtap pikir qaldyrǵandar da jazasyz qalmaıtynyn aıtty. Olar qylmystyq kodekstiń jala jabý, sotqa deıingi tergep-tekserý áreketterine kedergi keltirý baptary boıynsha jazalaýy múmkin. Sol sebepti Almas Manatuly halyqty, onyń ishinde salymshylardy tek resmı aqparattarǵa senýge shaqyrady. Quzyrly organ ókiliniń málimdeýinshe sot sheshimimen qarjy pıramıdasynan tárkilengen múlikter satylyp odan túsken paıda jábirlenýshilerge tolyq qaıtarylady. Ol úshin japa shekken salymshylar ekonomıkalyq tergep-tekserý departamentine kelip aryz jazýy qajet.
Aıta ketý kerek ótken jyly Shymkent qalasynda qylmystyq kodekstiń alaıaqtyq baptary boıynsha 4 qylmystyq is qozǵalyp, 14 adamnyń 13-i bas bostandyǵynan aırylǵan bolsa, bıyl osy jaǵdaıǵa uqsas 8 is tergelip jatyr. Onyń ishinde «Nazıra gold» qarjy pıramıdasyna qatysty is te bar. Tergeý aıaqtalǵan soń ister tolyq sotqa joldanatyn bolady.
ShYMKENT