Premer-mınıstr Oljas Bektenov Qaraǵandy oblysyna arnaıy jumys saparymen kelip, monoqalalardy damytý máseleleri boıynsha «Monoqalalardyń bolashaǵy: oń tájirıbe jáne turaqty damý» atty respýblıkalyq semınar-keńes ótkizdi.
Jıynda Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri Baýyrjan Omarbekov, О́nerkásip jáne qurylys vıse-mınıstri Oljas Saparbekov, Qaraǵandy oblysynyń ákimi Ermaǵanbet Bólekpaev, Ekibastuz qalasynyń ákimi Aıan Beısekın baıandama jasady.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev monoqalalardyń ekonomıkasyn ártaraptandyrýdyń mańyzdylyǵyna toqtalyp, jańa jumys oryndaryn ashý asa ózekti másele ári monoqalalardy órkendetýge qatysty naqty ustanym men ortaq pikir kerektigin aıtqan edi. Qazir elimizde shamamen 1,5 mln adam turatyn 20 monoqala bar. Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń derekterine sáıkes olardyń úlesine ónerkásip óndirisi kóleminiń úshten birinen astamy tıesili. Byltyrǵy qorytyndy boıynsha bul kórsetkish 36,4 paıyzdy qurady. Olardyń qatarynda ınjenerlik jáne áleýmettik ınfraqurylymdy jańǵyrtý, órkendeýdiń jańa baǵyttaryn anyqtaý, IT, AО́K, týrızm jáne ǵylym salalarynyndaǵy ınvestısııalyq jobalardy iske asyrý, kólik dálizderi boıyndaǵy servıstik qyzmetti damytý, ındýstrııalyq jáne shaǵyn ónerkásiptik aımaqtar qalyptastyrý sharalary bar. Jańa óndiristik qýatty ornyqty júkteýge baǵyttalǵan otandyq óndirýshilermen uzaqmerzimdi kelisimsharttar men ofteık-kelisimder tetigin odan ári damytýǵa jáne qoldanýǵa erekshe nazar aýdaryldy.
Premer-mınıstr Ekibastuz qalasy ekonomıkasyn kóterýdiń jáne ártaraptandyrýdyń ornyqty serpinin atap ótti. Bul rette 800-den astam jumys ornyn asha otyryp, quny 138,4 mlrd teńge bolatyn ferroqorytpa zaýytyn salý jobasyn iske qosý, sondaı-aq ındýstrııalyq aımaq qalyptastyrý mańyzdy ról atqardy.
– Monoqalalar «ósýge yqpal ete alatyn» aımaqtarǵa aınala alady. Biz buǵan «jasyl» tehnologııalar men sıfrlyq ınfraqurylymnyń nemese kreatıvti ekonomıkanyń damý múmkindikteri retinde qaraýymyz kerek. Bolashaq ındýstrııasy osyndaı shaǵyn qalalarda bastaý alýy kerek. Monoqalalardyń ekonomıkasyn ártaraptandyrýǵa basa nazar aýdarý qajet. Bul olardyń ekonomıkasyn kóterýge jáne monoqalalar qatarynan shyǵýyna múmkindik beredi. Mysaly, qazirgi ýaqytta Ekibastuz ekonomıkalyq qurylymy ártúrli, kópsalaly qalaǵa aınalýda. Iаǵnı ol úshin monoqala mártebesi ózekti emes. Zamanaýı standarttarǵa sáıkes keletin jańa ınfraqurylymdyq saıasat qurý boıynsha jumysty kúsheıtý qajet, – deıdi O.Bektenov.
Munymen qosa Premer-mınıstr turaqty damýdyń negizgi sharty jumys oryndaryn qurý jáne kásipkerler men ınvestorlar úshin qolaıly jaǵdaı jasaý ekenine toqtaldy.
– Eń basty másele – monoqalalarǵa ınvestorlar tartý. Biz, árıne, árbir qalada aýrýhana, mektep, stadıon jáne basqa da áleýmettik nysandar sala alamyz, biraq jumys bolmasa, eshkim ol jaqta turmaıdy. Sondyqtan ınvestorlar tartýymyz kerek, olarǵa qajetti jaǵdaı jasaý qajet. Olarǵa bos turǵan ǵımarattardy, jer telimderin usynyp, jańa kásiporyndar ashýǵa jaǵdaı jasaý kerek. Eger mundaı tásil bolmasa, onda eshqandaı damý bolmaıdy. Sondyqtan eń basty másele – ınvestorlar tartý. Biz qazir Saran, Ekibastuz jáne basqa qalalarda nátıjeler bar ekenin kórip otyrmyz, biraq bul baǵytta belsendirek jumys isteý kerek, – dep atap ótti Úkimet basshysy.
Bul rette bıznesti qoldaý júıesinde jergilikti deńgeıde qosymsha quraldardy qoldaný mańyzdy. Atap aıtqanda, áleýmettik-kásipkerlik korporasııalar (ÁKK) jumysynyń mańyzdylyǵy jáne olardyń eksportqa baǵyttalǵan bastamalardy júzege asyrýǵa qatysýyn qamtamasyz etý qajettigi atap ótildi.
Qaraǵandy oblysynyń ákimi Ermaǵanbet Bólekpaevtyń sózine súıensek, óńirde jaqyn aradaǵy úsh jylda monoqalalarda 6 trln teńgeden astam ónerkásiptik ónim óndirý jáne 2,3 trln teńge ınvestısııa tartý josparlanyp otyr. О́nerkásip óndirisiniń ósimi 4 paıyzdan, ınvestısııa 5 paıyzdan asady dep kútilýde. Bul oblystyń óńdeý ónerkásibin 9 paıyzǵa, jalpy óńirlik ónimin 7,6 paıyzǵa deıin ósirýge múmkindik beredi.
– Qaraǵandydaǵy 4 monoqalada oblys halqynyń 30 paıyzy turady. О́ńirde iskerlik jáne ınvestısııalyq belsendilik artyp keledi, bul jalpy ekonomıkaǵa oń áserin tıgizip otyr. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha ósý qarqyny 11,3 paıyzǵa jetti. Oblystyń jalpy óńirlik ónimi 9 trln teńgeden asty, 45 paıyzyn ónerkásip quraıdy. Sol ónimniń jartysynan kóbi monoqalalarda shyǵarylady. О́tken jyly ekonomıkaǵa 1,4 trln teńge ınvestısııa quıyldy, onyń 40 paıyzy – monoqalalarda. 90 paıyzy – jeke ınvestısııalar. Bıyl oblysqa 1,5 trln teńge ınvestısııa tartýdy kózdep otyrmyz, – dedi oblys basshysy.
Monoqalalardy ártaraptandyrýdyń birinshi kezeńinde óńirdiń jetekshi ekonomıkalyq jáne tehnıkalyq ýnıversıtetterimen birge ǵylymı zertteýler ótkizilip, olardyń damý bolashaǵy ázirlendi. Nátıjesinde, «Qarmet» óndirisi bar 3 monoqala Qaraǵandy aglomerasııasyn damytý quramyna kirdi. «Qazaqmys» óndirisi bar Balqash qalasyn jeke keshendi jospar boıynsha damytý qolǵa alyndy.
Júıeli transformasııany qamtamasyz etý úshin Premer-mınıstr birqatar naqty tapsyrma berdi.
Qaraǵandy oblysy