2025 jyldyń alǵashqy 5 aıynda respýblıkalyq bıýdjet túsimi jospardan 1,2 trln teńgege kem boldy. Alaıda Úkimet shyǵyndardy 1 trln teńgege qysqartyp, tapshylyqty 1,03 trln teńgemen shektedi. Qarjy mınıstrliginiń dereginshe, 1 maýsymǵa deıin respýblıkalyq bıýdjetke 8,8 trln teńge tústi. Bul josparlanǵan 10 trln teńgeden 12%-ǵa az. Ásirese salyqtyq túsimder aıtarlyqtaı tómendep, 5,54 trln teńge boldy (jospar 5,61 trln teńge). QQS boıynsha túsim 8,1%-ǵa oryndalmaı qalǵan. Kerisinshe, salyqtan tys túsimder 38%-ǵa asyra oryndalypty.
«Bıýdjet tapshylyǵy – daǵdarystyń emes, damýdyń kórinisi. Ol árdaıym jaǵymsyz dúnıe retinde qarastyrylmaýy kerek. Keıde memleket úshin dál qazirgi sátte kóbirek jumsaý bolashaqtaǵy turaqtylyq pen ósimniń alǵysharty bolady. Bul ásirese ınfraqurylym, bilim, medısına sekildi salalarǵa qatysty. Keıingi 20 jylda IJО́-niń 2-3%-y shegindegi tapshylyqpen ómir súrip kelemiz. Bul – halyqaralyq tájirıbede qaýipsiz kórsetkish. Damyǵan elderde bul shek 5-8%-ǵa deıin jetip jatady. Al biz áli kúnge deıin mundaı qalypty jaǵdaıdan úreı kóremiz. Bizde, ókinishke qaraı, Ulttyq qordan transfert azaıýy tapshylyqty vızýaldy túrde úlkeıtip kórsetip otyr», deıdi ekonomıst Oljas Qudaıbergenov.
Saralap qarasaq, tapshylyqtyń negizgi sebebi – Ulttyq qordan túsetin transfertterdiń azaıýy. Josparlanǵan 3,875 trln teńgeniń ornyna 2,62 trln teńge ǵana bólindi. Sonyń ishinde, 2 trln teńge – kepildendirilgen transfert, 620 mlrd teńge – maqsatty transfert. Bul úderis tapshylyqtyń tereńdeýine áser etti.
«Tapshylyqty azaıtqymyz kelse, onda kóleńkeli ekonomıkamen kúresti birinshi orynǵa qoıýymyz kerek. Qazir IJО́-niń keminde 30%-y, eńbekaqy tólemderiniń 50%-y kóleńkede júr. Bul qazynadan úlken rezerv jasyrynyp jatqanyn bildiredi. Osy kólemdi ashyq ekonomıkaǵa alyp shyǵý arqyly ǵana tapshylyqty túbegeıli qysqarta alamyz. Qazirgi bıýdjettiń qurylymy – eski júıe. Ol 2000 jyldardaǵy jaǵdaıǵa beıimdelip jasalǵan. Sony ózgertsek elimiz 3-4 jylda profısıttik bıýdjetke shyǵady», deıdi sarapshy.