Aldaǵy mejelerge aıryqsha basymdyq

«Ákim bol, halqyńa jaqyn bol» degen ómirlik ulaǵatqa sáıkes Elbasynyń tikeleı tapsyrmasymen sońǵy jyldary elimizde ákimderdiń halyq aldynda jyl saıyn esep berý júzdesýin ótkizý dástúrge aınalǵan. Qoǵamdyq ómirimizge berik engen osynaý dástúrge baılanysty keshe Kongress-Holl saraıynda Astana qalasynyń ákimi Ádilbek Jaqsybekov elorda turǵyndarymen júzdesti. Bıylǵy aqpan aıyndaǵy alǵashqy qatty aıazǵa qaramastan, tańmen talasa turyp, Kongress-Holl saraıyna kelgen zal toly jurt aldynda Ádilbek Jaqsybekov elimizdiń bas qalasynda atqarylǵan ótken jylǵy ıgi isterdi qorytyndylap, alda turǵan keleli mindetterge toqtaldy. Qala ákimi óziniń baıan­damasynda basymdyqpen atap kórsetkenindeı, Astananyń serpindi damýy, basqaǵa uqsamaıtyn aıshyqty sáýletiniń qalyptasýy, astanalyqtardyń turmys-deńgeıi men ómir súrý sapasynyń artýy Elbasynyń shynaıy janashyrlyq qamqorlyǵy men jan-jaqty qoldaýynyń arqasynda múmkin bolyp otyr. Odan ári elorda ákimi 2014 jyly atqarylǵan ózekti jumystardy saralap ótti. Elordada tek sońǵy eki jyldyń ishinde ǵana jalpy ınvestısııa kólemi 20 mıllıard teńgeden asatyn 10 jańa zama­naýı óndiris orny iske qosylǵan. Olardyń qatarynda búgingi zamannyń álemdik ozyq tehnologııalary negizinde jumys isteıtin «Taý-Ken Altyn» affınajdy zaýytyn, elektrondy-optıkalyq qurylǵylar shyǵaratyn, energııa únemdegish shyny paketter óndiretin zaýyttardy, elektrovoz qurastyrý, kún batareıalaryn shyǵaratyn óndiristik keshenderdi erekshe atap ótken jón. О́tken jyly jalpy óńirlik ónim 3,9 trıllıon teńgeni qurap, 2013 jylǵy kórsetkishten 6,6 paıyz asyp tústi. Burnaǵy jylmen salystyrǵanda ótken jyly qala ekonomıkasyna salynǵan ınvestısııa kólemi 13 paıyzǵa artty. Osy rette, erekshe atap óterlik másele, jalpy el ekonomıkasyna tartylǵan ınvestısııalardyń 10 paıyzy Astana qalasynyń úlesine tıesili. Qala ekonomıkasynyń serpindi damýy jumyssyzdyq deńgeıin ósirmeı, 5,2 paıyz mólsherinde ustap turýǵa múmkindik berdi. Ekonomıkanyń tıimdi ári sapaly damýynyń arqasynda Astana qalasy bıyldan bastap Almaty qalasy, Atyraý jáne Mańǵystaý oblystary sııaqty respýblıkalyq bıýdjettiń donorlary qataryna kirdi. Astana qalasy elimizdegi alyp qurylys alańyna aınalǵany barshaǵa aıan. Qazirgi tańda qaladaǵy turǵyn úı qurylysy eki memlekettik baǵdarlama negizinde júzege asyrylýda. 2008-2010 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamany júzege asyrý sheńberinde jalpy aýmaǵy 288,6 sharshy metrdi quraıtyn 6 282 páter paıdalanýǵa berildi. «Qoljetimdi baspana-2020» baǵdarlamasy aıasynda jalpy kólemi 140,1 myń sharshy metrdi quraıtyn 2 778 páter paıdalanýǵa berildi. Osy oraıda, ótken jyly 93,1 myń sharshy metr turǵyn úı qurylysy nemese 1 881 páter kilti tapsyryldy. Elordada apatty úılerdi joıý baǵdarlamasy negizinde eki jyl ishinde jalpy kólemi 92 myń sharshy metr nemese 1 502 páterden turatyn 6 turǵyn úı paıdalanýǵa berilip, apatty úılerden kóshirilgen páter ıelerine berildi. 2014 jyly mektepke deıingi tárbıe berý salasynda 6 jańa nysan, 10 jalpy orta bilim berý ǵımaraty paıdalanýǵa berildi. Sonymen birge, qalamyzda №10 jańa qalalyq emhana iske qosyldy. Osyndaı ıgilikti isterdiń nátıjesinde úsh aýysymda oqytylatyn mektepter sanyn 4-ten 2-ge deıin qysqartýǵa múmkindik týdy. Elorda ekonomıkasynyń jan-jaqty damýy qala bıýdjetiniń tapshylyǵyn joıdy. 2014 jyldyń qorytyndysy boıynsha, memlekettik bıýdjetke túsken qarjy kólemi 2013 jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda 25 paıyz artyp, 764 mıllıard teńgeni qurady. Ekonomıkanyń serpindi de sapaly ósiminiń arqasynda As­tana qalasy tarıhta tuńǵysh ret ózin-ózi qam­tamasyz etetin deńgeıge qol jetkizdi. Ádilbek Jaqsybekov astanalyq­­­tardyń aldyndaǵy óziniń dástúrli ese­binde qala ekonomıkasynyń ótken jylǵy qol jetkizgen jetistikterinen góri alda atqarylatyn mejeli mindetterine aıryqsha basymdyq berdi. Osy oraıda, baıandamashy elordanyń aldaǵy ýaqytta damýynyń basty jeti baǵytyn erekshe atap kórsetti. Bul rette, birinshi baǵyt, qaladaǵy aýqymdy qurylys jobalaryna jan-jaqty toqtaldy. Onyń aıtýy boıynsha, aldaǵy úsh jyl ishinde elordada sáýleti men sáni jarasqan 100-den astam aıtýly jańa ǵımarattar boı kóteretin kórinedi. О́rkenıetti álem qalalarymen saltanat jarystyrǵan Astanany abattandyrý aldaǵy ýaqytta da qarqyndy júrgizilmek. Bul rette aıryqsha basymdyq berilgen «Myń­­­­jyl­dyq» alleıasy, «Máńgilik El» saltanat arkasy, Turan dańǵyly, «Jasyl oram», «Han Shatyr» aýmaqtarynda keshendi qurylys jumystary júrgizilip, qalanyń áleýmettik-ınjenerlik ınfraqurylymy jan-jaqty damytylatyn bolady. 2008-2010 jyldarǵa arnalǵan memlekettik turǵyn úı baǵdarlamasyn tolyq aıaqtaý maqsatynda 2015 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda jalpy kólemi 158,8 myń sharshy metrdi quraıtyn 2 507 páter paıdalanýǵa beriledi. Qala qurylysynyń qarqyndy damýyna jáne ekonomıkanyń keń qanat jaıýyna baılanysty elordanyń energetıkalyq keshenin odan ári ulǵaıtý mindeti kún tártibine erekshe qoıylyp otyr. Qazir qalanyń elektr energııasymen qamtamasyz etý júıesine túsetin kúsh jyl saıyn 8-10 paıyzǵa artýda. Al 2017 jyldary elektr energııasyna degen suranys 30-35 paıyz, jylý energııasyna suranys 25-30 paıyz artady. Osyǵan baılanysty, qazirgi kezde elordanyń energetıkalyq keshenin qaıta qurý maqsatynda mol ınvestısııa tartylǵan. Bul rette qoldanystaǵy №1 JEO jáne №2 JEO tolyq qaıta qurýdan ótkizilip, №3 JEO qurylysynyń birinshi kezegi paıdalanýǵa berilmek. Elordanyń kólik ınfraqurylymyn jaqsartý maqsatynda keshendi sharalar is júzine asyrylýda. Bul rette, qoǵamdyq kóliktiń qyzmet kórsetý sapasyn arttyrý maqsatynda úlken jumystar atqaryldy. Qazir qala kóshelerinde búgingi zamannyń talabyna saı jabdyqtalǵan 103 jańa avtobýs qyzmet kórsetse, bıylǵy jyldyń sońyna deıin olardyń sany 358-ge jetkizilmek. Kóshelerdi jóndeý, kólik joldarynyń sapasyn jaqsartý birinshi kezektegi mindet bolyp otyr. Qazir elordada iri birqatar ındýs­­trııalyq-ınnovasııalyq jobalar is-júzine asyrylýda. Tek qaladaǵy Indýs­trııalyq park aýmaǵynda ǵana jalpy ınvestısııa kólemi 168 mıllıard teń­geni quraıtyn 50 joba is júzine asy­rylýda. Qalanyń negizgi kapıtalyna sa­lynǵan ınvestısııa kólemi artyp, qazirgi kúni 644 mıllıard teńgeni qurap otyr. Elordada shaǵyn jáne orta bıznesti damytýǵa erekshe basymdyq berilgen. Búginde jergilikti bıýdjetke túsetin salyqtardyń 60 paıyzy osy shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileriniń úlesine tıesili. Kásipkerlikti damytý maqsatynda qalada aldaǵy ýaqytta da birqatar keshendi jobalar is júzine asyrylmaq. «Búgingi tańda qalamyzda 216 Uly Otan soǵysynyń ardageri turady. О́tken jyly olardyń sany 293 adam edi. Biz ýaqyt ótken saıyn qatary sırep bara jatqan soǵys ardagerlerin barynsha qamqorlyqqa alýǵa mindettimiz», dep atap kórsetti Á.Jaqsybekov. Ol óz sózinde ótken jyly 83 soǵys ardageriniń páterine kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilgendigin, bıyl 84 ardagerdiń páterleri jóndeletindigin aıtty. Qala ákimi óz sózinde múgedekterge, az qam­tamasyz etilgen otbasylaryna kórse­tiletin áleýmettik kómek kólemi aldaǵy ýaqytta da jalǵasatyndyǵyn jetkizip, Astana qalasynda jumyssyz­dyqty múlde joıý maqsatynda keshendi sharalar atqarylatyndyǵyn eskertti. Júzdesý sońynda ákim zalǵa qoıylǵan arnaýly mıkrofondar arqyly suraq qoıǵan jurtshylyq pikirine den qoıdy. Máselen, qala turǵyny, kásipker Ádil Sarın óziniń ótken jyly úlken qonaq úı ǵımaratyn salǵandyǵyn, endi osy qonaq úıdi ortalyq jylý, sý jáne káriz júıelerine qosý máselesinde qıyndyq kórip otyrǵandyǵyn aıtyp, sol aımaqtaǵy ınjenerlik-kommýnaldyq ınfraqurylymdy damytýǵa ákimdik tarapynan kómek surady. Á.Sarınniń suraǵyna jan-jaqty jaýap bere kelip, ákim qazirgi qoldanystaǵy jylý orta­lyqtaryna túsetin salmaqtyń joǵary ekendigin eskertti. Osyǵan baılanysty, jekemenshik qonaq úı, meıramhana jáne basqa ǵımarattar salatyn kásipkerlerdiń bul mekemelerdi jeke kózder arqyly jylytqany tıimdi bolatyndyǵyn aıtty. Qala turǵyndary Serik Omarov, Raýshan Baıahmetova, Sáýle Qydyrbekqyzy elor­dadaǵy apatty úılerdi buzý máselesin, kóppáterli úılerdegi lıft jáne jylý berý júıeleriniń jumysyndaǵy ke­leń­sizdikterdi tilge tıek etti. Sondaı-aq, ákim­ge ótinish-tilek aıtqan qala turǵyn­darynyń kópshiligi elordadaǵy qoǵam­dyq kólik qyzmetiniń eshbir syn kóter­meıtindigin, avtobýstardyń qatynaý kestesiniń ýaqyty 40-50 mınýtqa sozylatyn­dyǵyn alǵa tartty. «Biz bul másele­men jan-jaqty aınalysyp jatyrmyz. Aldaǵy ýaqytta jalpy qaladaǵy avtobýs baǵyt­taryn qaıta qarap, olardyń júrý kestesin tártipke keltiretin bolamyz», dedi ákim. Kelesi kezekte sóz alǵan qala turǵyny óziniń 2008-2010 jyldarǵa arnalǵan memlekettik baǵdarlama aıasynda páter kezegine turyp, áli kúnge deıin bir páterge qol jetkize almaı otyrǵanyn aıtty. «Bıylǵy jyly biz 2008-2010 jyldarǵa arnalǵan memlekettik turǵyn úı baǵdarlamasyn tolyq aıaqtaımyz. Son­dyqtan, bıylǵy jyldyń sońyna de­ıin siz mindetti túrde páter alasyz», dedi ákim. Úsh jarym saǵatqa sozylǵan qala turǵyn­­­­da­rymen júzdesý barysynda Ádil­bek Jaqsybekov jurtshylyqty tolǵan­dyr­ǵan kóptegen máselelerge jan-jaqty jáne túbegeıli jaýap qaıtardy. Esepti kezdesýge Premer-Mınıstr­diń birinshi orynbasary B.Á.Saǵyntaev qatysty. Jylqybaı JAǴYPARULY, «Egemen Qazaqstan». ASTANA.