Úkimet Joldaýdy júzege asyrý jónindegi jalpyulttyq jospardy maquldady

Memleket basshysynyń halyqqa Joldaýyn iske asyrý jónindegi Jalpy­ulttyq is-sharalar josparynyń jobasy en­­­giziledi. Qujat 8 baǵyt pen 87 is-shara­­dan turady. Atap ótsek, ınvestı­sııa­lyq saıasat jáne qarjy sektoryn damy­tý, óner­kásiptik negizdi nyǵaıtý, aýyl sha­rýa­shylyǵyn damytýdyń jańa serpi­ni, kó­lik-logıstıkalyq jáne týrıs­tik áleýetti iske asyrý, TKSh jáne sý ınfra­qu­ry­ly­myn jańǵyrtý, kásipkerlik, adamı kapı­taldy damytý, parlamenttik re­­for­ma júr­gizý. Bul týraly otyrysta Úkimet bas­shy­synyń orynbasary – Ulttyq eko­no­mıka mınıstri Serik Jumanǵarın baıandady.

«Usynylǵan Jalpyulttyq jospar jobasynyń sharalary ulttyq ekono­mıkanyń ornyqtylyǵyn arttyrýǵa, ekonomıkanyń negizgi salalarynda sıfrlyq jáne memlekettik basqarýdy jańǵyrtýǵa, ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartýǵa ári azamattardyń jaǵdaıyn arttyrýǵa baǵyttalǵan», dedi ol.

Prezıdent Joldaýda elimizdi damý­dyń jańa deńgeıine kóterý úshin júıeli sharalar keshenin qabyldaýdy tapsyrdy. Úkimettiń aldyna ekonomıkaǵa, agrosektor men logıstıka jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq salasyna sıfrlyq sheshimder men jasandy ıntellektti engizý boıynsha naqty mindetter qoıyldy.

Prezıdenttiń ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý, negizgi salalardy jańǵyr­tý, muq­taj adamdardy áleýmettik qamsyz­dan­dyrýǵa baǵyttalǵan strategııalyq bas­tamalaryn iske asyrý úshin nátıjeli sharalar qabyldaý kerek. Jappaı sıfrlyq trans­formasııa, ekonomıkany jańǵyrtý men adam kapıtalyn nyǵaıtý arqyly eldiń ornyqty damýyn qamtamasyz etý qajet.

«Memleket basshysynyń Joldaýyn iske asyrý jónindegi Jalpyulttyq is-sharalar jospary alǵa qoıylǵan barlyq mindetke saı keledi. Memlekettik organ­dardyń birinshi basshylary jospar­daǵy is-sharalardyń sapaly ári ýaqtyly oryndalýyn qamtamasyz etýge tıis. Barlyq qarjylandyrý máselelerin shuǵyl sheshý qajet», degen Premer-mınıstr, jos­pardyń iske asyrylýyn baqylaý men úılestirýdi orynbasarlaryna tapsyrdy.

Sóıtip, Jalpyulttyq jospar jobasyn maquldaýdy ári tıisti qaýly jo­ba­ǵa daýys berýdi usyndy. Joba biraýyz­dan maquldandy. «Ulttyq ekonomıka mınıstrligi Úkimet apparatymen birge, Memleket basshysynyń tıisti Jar­ly­ǵy­nyń jobasyn Prezıdent ákimshiligine engizsin», dedi O.Bektenov.

Elde jyl saıyn jol-kólik oqıǵa­lary­nan 2 myńnan astam adam qaza taýyp, 20 myń­nan astamy jaraqat alady eken. Bul jaǵ­daı Qaýipsizdik máseleleri aldyn alý jónin­degi vedomstvoaralyq komıssııa oty­ry­synda talqylanǵan. Nátıjesinde, bir­qatar oblys ákimderi men orynbasarlary, sondaı-aq jol polısııa basshylary tártip­tik jaýapkershilikke tartyldy. Ol jóninde Ishki ister mınıstriniń orynbasary Igor Lepeha Úkimet otyrysynda habarlady.

Onyń aıtýynsha, oqıǵalardyń 90%-y júrgizýshiler kinásinen bolady. Jyl sa­ıyn polıseıler 13 mln jol erejesin buzýdy toqtatady eken.

Joldaýda jol qaýipsizdigi halyqtyń ómiri men densaýlyǵyna tikeleı áser etetin mańyzdy másele retinde atap kórsetildi. Qabyl­danyp jatqan sharalarǵa qaramas­tan, jol-kólik oqıǵalary men adam ólimi azaı­maı otyr. Kóp nárse jol erejesin jıi bu­zatyn kólik júrgizýshileri men jaıaý júr­ginshilerge, sondaı-aq jol ınfra­­qu­ry­lymynyń jaǵdaıyna baılanysty.

«Aıta ketetin jaıt, jazataıym jaǵ­daılardyń basym bóliginiń aldyn alýǵa bolatyn edi. Mysaly, adamdar negizinen jaıaý júrginshiler ınfraqurylymynyń, jaryq pen trotýarlardyń joqtyǵy­nan ajal qushady. Almaty qalasyndaǵy Jetisý aýdanynyń turǵyndary jaza­taıym jaǵdaılardyń jıi bolatyny sonsha­lyq, Jansúgirov pen Buryndaı kóshe­leriniń qıylysyn «qaýipti ótkel» dep atap ketken. Astanadaǵy Úrker turǵyn ala­byn­da ar­naıy jaıaý júrginshiler ótetin joldar men baǵ­darshamdar atymen joq. Ata-analar balalaryn mektepke jalǵyz jiberýge qorqady. Osyn­daı qaýip­ti ýchaskelerge qatysty halyq­tyń aryz-shaǵymy eskerýsiz qalmaýǵa tıis», degen Úkimet basshysy, ákimdikterge oryn alǵan máselelerdi jedel sheshýdi tapsyrdy.

Jyl basynan beri azamattardan jol qozǵalysyna qatysty resmı túrde 30 myńnan asa ótinish kelip túsken. Qatań zańnamalyq sharalardyń qabyl­danǵanyna qaramastan, jyl ótken sa­ıyn kólik júrgizý men joldy kesip ótý mádenıeti tómen kúıinde qalyp otyr. Jaýapqa tartylǵan júrgizýshilerdiń sany artýda, alaıda jaǵdaıdyń túzelgeni baıqalmaıdy. Jolaýshylar tasymalyn baqylaý boıynsha da tıimdi tetik joq. Bul qala ishindegi jáne qalaaralyq baǵyttardyń bárine qatysty.

«О́ńirlerde jolǵa shyqqan balalardy arnaıy kólikpen alyp júrý erejesi saqtalmaıdy. О́tken aptada ǵana Almaty oblysynda oqýshylar mingen avtobýs apatqa ushyrady. Jeksenbige qaraǵan túnniń ózinde jol apattarynyń saldarynan Qaraǵandy oblysynda 5 adam, Jetisý óńirinde 10 adam qaza tapty. Sońǵy jaǵdaıda apatqa kináli adam áli júrgizýshi kýáligin de almaǵan bolyp shyqty. Prezıdent zańdylyq pen tártipti qamtamasyz etý, quqyq buzýshylyqtarǵa múldem tózbeýshilik pen jazanyń bultartpas qaǵıdatyn saqtaý mindetin qoıdy», dedi O.Bektenov.

Osy baǵytta, ásirese, jol apattarynyń deńgeıin tómendetý boıynsha naqty sharalar qabyldaý qajet. Ishki ister mınıstr­ligi tarapynan aıtylǵan usynystardy qol­­daý kerek. Olardy iske asyrýǵa bar­lyq mem­lekettik organdar men jalpy jurt­shylyq ókilderi tartylýǵa tıis. Osy ma­ńyz­dy sharalarǵa toqtalǵan Premer-mınıstr birqatar máselege jiti nazar aýdardy.

Birinshi – jol ınfraqurylymy. Keıbir joldardyń, ásirese jergilikti mańyzy bar jol­dardyń qurylysy men jóndeý jumys­tary sozylyp ketti. Bul rette quryly­sy aıaqtal­maǵan ýchaskelerde tıisti jol belgi­leri men aqparattyq taqtalar, ýaqytsha jol tań­ba­lary joq. Keıde eskertý belgileri talapqa saı bolmaǵandyqtan, júrgizýshige kórine bermeıdi.

Mundaı jaǵdaı jol apatyna alyp keledi. Mysaly, 2022 jyly Pavlodar obly­syndaǵy «Sulýjon-Ekibastuz» avto­jolynyń bir bóligin sý shaıyp ketken. Alaıda ol jerde jýyrda eki adamnyń qaza­­synan keıin ǵana jol qozǵalysyna ty­ıym salyndy. Sondyqtan Kólik mınıstr­li­gi­ne ákimdiktermen birge, avtomobıl jol­­­daryn salý, kúrdeli jóndeý men kú­tip-ustaý kezinde jol qaýipsizdigin qam­ta­­ma­­syz etý jumystaryn kúsheıtý tapsyryldy.

«Bul jerde Ishki ister mınıstrligimen birge, qurylys pen jóndeý jumystary barysynda standarttardyń qatań saqtalýyna baqylaýdy qamtamasyz etý qajet. Barlyq qaýipti jol ýchaskelerine tekserý júrgizip, sharalar qoldaný kerek. О́ńir ákimdikteri kúre joldardyń mańynda mal jaıý máselesi boıynsha tórt túlik ıelerimen túsindirý jumystaryn qamtamasyz etsin», dedi Úkimet basshysy.

Taǵy bir másele – qala syrtyndaǵy joldarda mobıldi baılanystyń nashar bolýy. Bul týraly kópten beri aıtylyp keledi, biraq esh nátıje joq. Máselen, «Almaty – Bishkek», «Almaty – Taldyqorǵan» joldarynyń ınternetpen qamtylǵanyna qaramastan, kólik júrgizýshileri uıaly baılanys pen ınternet ustamaıtyn aımaqtardyń bar ekenin aıtyp, jıi shaǵymdanady. Jol apattary kezinde zardap shekkender kómek qyzmetterin shaqyrta almaıdy. «Sıfr­landyrý mınıstrligi joldardy mobıldi baılanyspen qamtý qarqynyn jedeldetýi qajet», dedi O.Bektenov.

Úshinshi – beınekamera men basqa da tehnı­kalyq qural az. Jol boıynda qaýip­siz­dikti baqylaıtyn beınekameralar men basqa da tehnıkalyq quraldar jet­kilik­siz. Keıbir jerde olar múldem jumys istemeıdi. О́ńir ákimdikteri Ishki ister mınıstr­ligimen birge, eldi mekenderde jol ere­jesin buzý faktilerin tirkeıtin kamera­lar sanyn arttyrýy qajet. Respýb­lı­kalyq mańyzy bar joldarda apparat­tyq-baǵ­darlamalyq keshenderdi, pılotsyz ushý ap­parattaryn belsendi paıdalanǵan jón.

«Sondaı-aq jaıaý júrginshimen profı­lak­tıkalyq jumysty kúsheıtińizder. Bıyldyń ózinde olar 500-den asa jol-kólik oqıǵasyna sebepshi boldy. Son­dyqtan qatań shara qoldanylýy kerek. Oqý-aǵartý jáne Ishki ister mınıstrligi mek­tepterde mindetti túrde jol erejesi boıyn­sha sabaq ótkizý qajettigin taǵy da es­teri­ńizge salamyn», dedi Premer-mınıstr.

Tórtinshi – moped pen samokatty baqylaýdy kúsheıtken jón. Elektr moped­teri men samokattardy paıdalaný barysyna baqylaýdy kúsheıtý qajet. Ol qoǵamdyq kólikterge túsetin júktemeni bir­shama azaıtady. Ony moıyn­daý kerek. Sonymen qatar turǵyndarǵa da qo­laı­syzdyq keltirip, jol qozǵalysyna qaýip tóndirýde. Jyl basynan beri elektr­samokattardyń qatysýymen 360-tan asa oqys oqıǵa tirkeldi.

«Joldaýda Memleket basshysynyń osy ózekti máselege nazar aýdarýy kezdeısoq emes. Álemdik tájirıbe birqatar elderde mundaı kólik quraldarynan tolyq bas tartý nemese shekteý qoıý sharasy qoldanylǵanyn kórsetip otyr. Máselen, Parıjde 2023 jyl­ǵy qyrkúıekten bastap samokattardy jalǵa alýǵa tyıym salyndy. Tek óz quralyńdy paıdalanýǵa ruqsat», dep sózin jalǵaǵan O.Bektenov osy sharany berik ustanǵan birqatar eldiń astanasynan mysal keltirdi.

«Ishki ister mınıstrligine zańnamaǵa tıisti túzetýler engizýdi jyldamdatýdy tapsyramyn. Búgin osy másele boıynsha Úkimet qorytyndysyn qabyldaımyz. Jalpy kúre jolda adam ómiri men densaýlyǵyn saqtaý árbir memlekettik organ men ákimdiktiń jumysyndaǵy basym baǵyt bolyp qala beredi», degen Úkimet basshysy Aqmola, Batys Qazaqstan, Abaı, Ulytaý oblysy ákimderine jón­deý jumystarynyń aıaqtalýyn qatań baqylaýǵa alýdy júktedi.

Ony kelesi otyrysqa deıin aıaqtaýdy tapsyryp, jumys sapasy basty nazarda bolýǵa tıis ekenin eskertti. «Tapsyrma oryn­dalmasa, tıisti sheshimder qabyl­danady. Bul – barlyq óńirlerge qatysty másele. Jylý berý maýsymyn ýaqtyly bastaý qajet. Aǵymdaǵy ahýaldy kelesi Úkimet otyrysynda qaraımyz», dedi Premer-mınıstr.