Elimizde «Aýtızm spektri buzylysy» (ASB) dıagnozy qoıylǵan balalar sany ósip keledi, dep jazady Egemen.kz.
Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń 2025 jylǵy 1 qyrkúıektegi deregi boıynsha, elimizde ASB dıagnozy bar 14,5 myńǵa jýyq kámeletke tolmaǵan bala tirkelgen.
Bul kórsetkish 2024 jyldyń sońǵy aılarymen salystyrǵanda 17,8 paıyzǵa kóp. 2019 jyldan beri saralasaq mundaı balalar sany 5,1 esege artqan.
Kóńilge qaıaý salatyn derekterdi barynsha azaıtý úshin memleket aýtızmge shaldyqqan balalardy emdeý sharalary men medısına-áleýmettik ońaltý men ınklıýzıvti bilim berýdi damytýǵa den qoıyp otyr.
Qazir elimizde ASB bar balalarmen jumys birneshe kezeń boıynsha júrgiziledi. Alǵashqy jáne eń kúrdeli kezeń – dıagnostıka. Halyqaralyq tájirıbege sáıkes, bul dıagnozdy qoıýdyń eń erte jasy – 1,5 jyl. Degenmen, aýtızm spektriniń buzylystary ártúrli formada baıqalýy jáne damý erekshelikteriniń basqa túrlerine uqsas bolýy múmkin bolǵandyqtan, naqty dıagnoz kóbine áldeqaıda keıin qoıylady. Sondyqtan mamandar balasynyń minez-qulqynda qandaı da bir erekshelik baıqaǵan ata-analarǵa psıhologııalyq-medısınalyq-pedagogıkalyq konsýltasııa (PMPK) mamandaryna mindetti túrde júginýge keńes beredi. Dıagnoz neǵurlym erte qoıylsa, balanyń túzetý men beıimdelý múmkindigi soǵurlym joǵary baǵalanady.
Arnaıy jáne ınklıýzıvti bilim berýdi damytý ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń derekteri boıynsha, elde 110 PMPK kabıneti jumys isteıdi. Astanada – 10, Almatyda – 9 PMPK kabıneti bar. Sonymen qatar, respýblıkada aýtızmi bar balalardy qoldaýǵa arnalǵan 11 arnaıy ortalyq jumys isteıdi. Dese de bul tolyq statıstıka emes. Memlekettik mekemelerden bólek, ASB bar balalarǵa túrli qaıyrymdylyq jáne jeke uıymdar da jumys istep tur. Solardyń eń tanymaly – Bolat О́temuratov qorynyń «Asyl Mıras» ortalyqtar jelisi. On jyl buryn qor mamandary AQSh-taǵy osyndaı ortalyqtardyń tájirıbesine súıenip, «Aýtızm. Barlyǵyna ortaq álem» atty arnaıy baǵdarlamany ázirlegen. Budan bólek, ASB bar balalar men jastarǵa «Lých sveta» qoǵamdyq qory, «Detı ındıgo» qoǵamy jáne basqa da uıymdar qoldaý kórsetedi.