Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýnıversıtetinde «Qazaq tilin jáne tehnologııalyq úrdisti qoldaý úshin úlken tildik model (LLM) ázirleý» jobasy aıasynda workshop ótti, dep jazady Egemen.kz.
Byltyr qyrkúıek aıynda bastalǵan jobaǵa Institute of Smart Systems and Artificial Intelligence, A.Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýty, Aqparattyq jáne esepteý tehnologııalary ınstıtýty, «Til-Qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵy jáne SOFTCRAFT kompanııasy atsalysty. Osy bilim mekemeleriniń uıymdastyrýymen ótken workshop qazaq tilin sıfrlyq ortada damytýǵa baǵyttalǵan biregeı ekojúıeni qurý jolynda jumys istep júrgen jetekshi ǵalymdar, ınjenerler, derekter jáne jasandy ıntellekt zertteýshilerdi biriktirdi.
QazUÝ ǵylymı-ınnovasııalyq qyzmet jónindegi prorektor Marǵulan Ibragımovtyń aıtýynsha, joba aıasynda joǵary ónimdi qazaq tildi úlken tildik modeldi jasaýǵa baǵyttalǵan ǵylymı-tehnıkalyq baǵdarlama iske asyp jatyr. Osy kezeńde korpýstar men tańbalaý quraldaryn qalyptastyrýdan bastap, modeldi ázirleý jáne ońtaılandyrý, joǵary ónimdi ınfraqurylymdy ornalastyrý jáne ıntegrasııaǵa daıyndyq kezeńderine deıingi tolyq jumys sıkli oryndaldy. Onyń barysynda derekter etıkasy men qaýipsizdigine erekshe kóńil bólindi.
Biz tek ǵylymı ǵana emes, strategııalyq mańyzy bar nátıjelerdi usynyp otyrmyz. 100 mıllıonnan astam sózden turatyn iri derekter qory jasaldy. Ol taqyryptyq jáne janrlyq qosalqy korpýstardy, «mátin–sýret–aýdıo» túrindegi mýltımodaldy jıyndardy, sondaı-aq resmı qujattar men ınteraktıvti ssenarııler korpýstan turady. Jobanyń mańyzdy jetistikteriniń biri – GPU-klasteri men zamanaýı derekter platformasy negizinde qurylǵan joǵary ónimdi ınfraqurylym. Joba barysynda ýnıversıtetke NVIDIA DGX H200 jasandy ıntellekt esepteý klasteri satyp alyndy. Bul klaster quramynda 8×H200 Tensor Core GPU (141 GB HBM3e) ornatylǵan NVIDIA DGX H200 serverleri bar, olardyń jıyntyq ónimdiligi 32 PFLOPS FP8-ge deıin jetedi. Serverler NVIDIA Spectrum-3 200 GbE joǵary jyldamdyqty jelisine biriktirilgen, ótkizý qabileti 25,6 Tbıt/s-qadeıin. Baǵdarlamalyq orta NVIDIA Base Command + AI Enterprise stegine negizdelgen jáne jasandy ıntellekt modelderin ázirleýdiń, oqytýdyń jáne ornalastyrýdyń tolyq sıklin qamtamasyz etedi,– dep túsindirdi prorektor.Joba aıasynda QazUÝ bazasynda LLM negizinde birqatar arnaıy AI-agentter jasalǵan. Olar mátindi taldaý, jaýap generasııasy, avtomatty klassıfıkasııa jáne ıntellektýaldy paıdalanýshynyń qoldaý baǵyttaryna beıimdelgen. Aldaǵy ýaqytta qazaq tilindegi bilim berý jáne zertteý baǵytyndaǵy ıntellektýaldy agentter men chat-bottardy ázirleý josparlanyp otyr. Bul nátıjelerdiń barlyǵy derekterdi, modeldi, ınfraqurylymdy jáne ıntegrasııany qamtıtyn tolyq sıkldi, qaıta óndirýge bolatyn ekojúıeni qalyptastyrýmen qatar elimizde jasandy ıntellekt tehnologııalaryn damytýǵa berik negiz bola alady.
Keler jyly jobany keńeıtý, jańa taqyryptyq korpýstardy ázirleý, ınternet-platforma iske qosý, LLM-di qoldanbaly júıelerge ıntegrasııalaý jáne arnaıy qazaq tildi chat-bottardy ázirleý josparda tur.
Nazarbaev ýnıversıteti Aqyldy júıeler jáne jasandy ıntellekt ınstıtýtynyń (ISSAI) negizin qalaýshy ári dırektory Atakan Varol Qazaqstandaǵy jasandy ıntellekt generatıvti modýlderin ázirleý salasyndaǵy zertteýler, smatrtfon, noýtbýkte jumys isteı beretin jańa tildik-vızýaldy modelder týraly aıtyp berdi. Aıtýynsha, ǵalymdar jumysynyń nátıjesinde kóptegen qoldanýshylar sýperkompıýterdiń kómeginsiz jasandy ıntellektiń osy modelderin paıdalana alady.
Qazaqstanda memlekettik qazaq tilimen qatar orys jáne aǵylshyn tili keńinen qoldanysta. Munymen qosa kóptegen dıasporalar tilin kezdestiremiz.. Generatıvti JI kezeńinde qazaq tilin túsinetin ári eldegi barlyq tildik qajettilikti qanaǵattandyrý úshin orys, aǵylshyn tilimen yqpaldasa alatyn iri tildik jáne tildik-vızýaldy modelder ázirleý qajettigi týdy. Zamanaýı álemde mundaı ınstrýmentterdi damytpaıtyn elder úshin tilin joǵaltyp alý qaýpi bar. Qazirgi kezde Qazaqstanda akademııalyq qaýymdastyq óz mindetin asa jaýapkershilikpen oryndap otyr. Onyń jarqyn mysaldaryn kóptegen zertteýshilerdiń jergilikti jaǵdaıda modelder quryp, derekterdi jınaqtap, oqytý ádisi men ıntellektýaldy kadrlyq áleýetin quryp jatqandyǵynan kórýge bolady, – deıdi Atakan Varol.Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ professory, Jasandy ıntellekt jáne Big Data kafedrasynyń meńgerýshisi Mádına Mansurova jobanyń strategııalyq maqsatyn túsindirdi. Aıtýynsha, qazirgi kezde JI jáne onyń ishinde úlken tildik modelderdi qurý mańyzdy baǵyt sanalady. Joba jetekshisiniń aıtýynsha, Nazarbaev ýnıversıteti ǵalymdary bastaǵan bul jumysty QazUÝ ǵalymdary jalǵastyryp, joba aımaǵynda, qysqartylǵan, qarapaıym qoldanýshylarǵa múmkindik beretin qosymshalar jasaldy. Qazirgi kezde ǵalymdar jýrnalıstıka fakýlteti mamandarymen birlesip jýrnalıstıkaǵa qatysty qoldanbany qurastyryp jatyr. Bul qyzmet túri ýnıversıtet saıtynda qoljetimdi. Qabyldaý komıssııasy úshin de tıimdi bolyp otyrǵan qosymsha kómegimen kafedra oqytýshylarynyń stýdenttermen kezdesýi de avtomattandyrylǵan. Onyń kómegimen qazirgi kezde ulttyq ýnıversıtettiń aýqymdy kitaphana qory sırfly formatqa kóshirilip jatyr.
Endigi kezekte bilim, medısına salasy úshin tıimdi bolyp otyrǵan joba aıasyn keńeıtý josparda tur.
ALMATY