Munaıly ólkeniń áleýmettik áleýeti

– Sh.Esenov atyndaǵy Kaspıı memlekettik tehnologııalar jáne ınjınırıng ýnıversıteti 2023–2027 jyldar aralyǵynda 6,1 mlrd teńgege óńirdiń negizgi áleýmettik-ekonomıkalyq, eko­lo­gııalyq ári tehnologııalyq mindetterin sheshýge baǵyttalǵan ǵylymı zertteý jobalary men baǵdarlamalary iske asyryp jatyr. О́ńirge keıingi úsh jylda 3 trln teńgege jýyq negizgi kapıtalǵa ınvestısııalar, 3 mlrd dollar kóleminde tikeleı sheteldik ınvestısııalar tartyldy. Jyl basynan beri 235 mlrd teńgege 19 ınvestı­sııa­lyq joba iske qosylyp, 612 jańa turaqty jumys orny ashyldy. 2026–2032 jyldary quny 10 trln teńgeden astam 55 ınvestısııalyq jobany iske asyrý josparlanyp otyr. Investorlarǵa qolaıly jaǵdaı jasaý maqsatynda «Aqtaý teńiz porty» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynyń qyzmet etý merzimi 2053 jylǵa deıin uzartylyp, aýmaǵy 7,9 myń ga keńeıtilip, jańa 23 qyzmet túri engizildi. Oblys ekonomıkasynyń basym salalarynda 8 ınvestısııalyq joba iske asyrylyp jatyr. Jalpy quny – 22,1 mlrd teńge, onyń ishinde 13,9 mlrd teńge – «Kaspıı» áleýmettik-kásip­ker­­lik korporasııasynan, 8,2 mlrd teńge – jeke ınvestorlar men ózge kózder esebinen. Bul ret­te korporasııa esebinen bóli­netin qarajattyń barlyǵy qaıtarymdy negizde usynylady, – dedi N.Qılybaı.

О́ńirge keletin týrısterdiń sany jyl saıyn artyp kele­di. 2025 jyldyń 9 aıynda 350 myńnan astam týrıst kelip, olarǵa 17,2 mlrd teńgege jýyq qyzmet kórsetildi.

– Byltyrǵymen salystyr­ǵan­da ósim 13%-ǵa jetti. Aqtaý áýejaıy jolaýshylardy qa­byl­daý, qyzmet túrin usyný­da elimizde tórtinshi orynda tur. Keıingi bes jylda áýejaıdaǵy jolaýshylar aǵyny 70%-ǵa artyp, 996 myńnan 1,7 mln adamǵa ósti. Sheteldik týrısterdi qabyldaý jóninen – úshinshi orynda. 11 halyqaralyq baǵyt­ta reıster júzege asyrylyp jatyr. Osy jyly Dýbaı, Núkis baǵyttary jańadan ashylyp, 2026 jyldan bastap Qytaıdyń Úrimji qalasyna tikeleı reıs ashylady. 2026 jyldyń 2-jartyjyldyǵynda jalpy ótkizý qabilettiligi shamamen 1,3 mln jolaýshy qabyldaıtyn múmkindigi bar, Kendirli áýejaıynyń qurylysy aıaqtalady. Bıyl quny 4,6 mlrd teńgege 4 joba iske qosyldy. Bozjyra baǵytyn damytý maq­satynda 13,2 shaqyrym jol­dyń qurylysy bastaldy, 2026 jyly elektr júıesin tartamyz. 2026–2029 jyldary 17,5 mlrd teńgege 3 joba iske asyrylady. 2026 jyly Sherqala ta­ýynda glempıngter qurylysymen avtoúılerge ınfraqurylym uıymdastyrý jobalary iske qosylady, – dedi oblys ákimi.

Aqjoltaı jańalyq, Aqtaý qala­synda úsh jyldan beri toq­tap turǵan sanatorıı-kýrort­tyq keshenniń qurylysy qaı­ta jandandy. Jobany 2026 jyl­­dyń aıaǵyna deıin aıaqtaý jos­parlanǵan.

Oblysta halyq sanynyń ósimi keıingi on jylda oń dınamıkany kórsetti. Ásirese balalar sanatyndaǵy jetkinshekter 2015 jyldan 2024 jylǵa deıin ­231 myńnan 329 myńǵa deıin ósken. Lager ınfraqurylymyn damytý maqsatynda jańa «Aqqu Resort&Camp» zamanaýı demalys kesheni paıdalanýǵa beriledi.

Aýyl sharýashylyǵy salasynda bıyl 38 mlrd teńge­niń ónimi óndirilgen. Mal sharýashylyǵynda ónim shyǵarý kólemi 22,4%-ǵa kóbeıdi. Jer­gilikti ónimniń qoljetim­di­ligin arttyrý maqsatynda syıym­dylyǵy 4 myń tonna bolatyn zamanaýı kókónis saqtaý qoımasy salynyp jatyr.

О́ńirde 95 myńǵa jýyq túıe basy tirkelgen. Túıe sútin tereń óńdeýge baǵyttalǵan 3 iri ınvestısııalyq jobany qolǵa alynǵan. Túıe sútin qurǵaq untaqqa aınaldyryp eksportqa shyǵarý, saýyn túıelerdiń sanyn 2 000 basqa deıin kóbeıtý maqsatynda «Qaraǵantúbek» JShS quny 1,6 mlrd teńgeni quraıtyn zaýyt salýdy josparlap otyr. Joba qurylysy 2026 jyly bastalady. Zaýyt jylyna 100 tonnaǵa deıin túıe sútin qaıta óńdeı alady.

Bıyl túıe sútin avtomat­tan­dyrylǵan ádispen saýatyn seh ashyldy. Salada 2025–2027 jyldary 23,6 mlrd teńgeni quraıtyn 15 ınvestısııalyq joba iske asyrylady. Osy jyly 1,3 mlrd teńgege 43 veterınarlyq pýnkt salynyp, barlyq veterınarlyq uıymdar qyzmettik avtokólik, qural-jabdyqtarmen tolyq qamtamasyz etildi. 2022–2025 jyldary veterınar maman­dar­dyń jalaqysy 100%-ǵa kóte­rildi.

– О́ńirdiń erekshe áleýetti damý baǵyttarynyń biri – balyq sharýashylyǵy. Salada bıyl 286 tonna balyq ósirý josparlanǵan. Akvasharýashylyqty damytý baǵytynda 2025–2027 jyldary 4 iri joba júzege asyrylady. Onyń ishinde, Ortalyq Azııada alǵash ret «Organic Fish» kompanııasynyń quny 11,9 mlrd teńgeni quraıtyn Kaspıı teńizinde 5 000 tonnaǵa deıin teńiz albyrt tuqymdas balyǵyn arnaıy orynda ósirý jobasy bar, – dedi oblys ákimi.

Shaǵyn jáne orta bıznes salasynda kásipkerlik nysandar 1 trln teńgeden astam ónim shyǵardy. Osy salada jumyspen qamtylǵandar sany – 147 400 adam, bul – ekonomıkalyq belsendi halyqtyń 40%-y. Bıyl kásipkerlerge 16,3 mlrd teńge bólinip, 167 jobaǵa qoldaý kórsetilgen. Jeńildetilgen nesıe berý arqyly kásipkerlik qyzmetti yntalandyrýǵa ba­ǵyt­talǵan «О́rleý» jańa baǵ­darlamasy iske qosylyp, 8,4 mlrd teńgege 70 joba qoldaý tapqan.

Jergilikti mańyzdaǵy avtomobıl joldarynyń 97%-y jaqsy jaǵdaıda. Bul elimizdegi joǵary kórsetkish degen óńir basshysy 2025–2026 jyldar aralyǵynda oblys aýmaǵynda respýblıkalyq, sondaı-aq oblystyq mańyzy bar avtomobıl joldarynda jalpy uzyndyǵy 491 shaqyrymdy qamtıtyn 16 jobanyń qurylysy júrgizilip jatqanyn tilge tıek etti. Oblysta qoǵamdyq kólik marshrýtynda jańartylǵan avtobýstardyń úlesi 90%-ǵa jetti. 2021–2025 jyldar aralyǵynda 333 jańa avtobýs satyp alynyp 35 jańa marshrýt ashylǵan. 2026 jyly taǵy 75 avtobýs satyp alý josparda bar, nátıjesinde avtobýs parki 100% jańartylady.

Oblysta aýyzsý tapshylyǵy birneshe jyldan beri turǵyn­dar­dyń bas aýrýyna aınalyp, narazylyq týdyryp kelgen kúrdeli másele edi. О́ńir basshysy bul salada júzege asqan bir­qatar irgeli jobany atap, oblys­ta aýyzsýǵa zárýlik joq ekenin málim etti.

О́ńirde halyqtyń áleýmettik osal tobyna jatatyn 14 675 turǵyn bar. Jyl saıyn atalǵan azamattarǵa turǵyn úı berilip keledi, bıyl osy maqsatqa 552 páter satyp alynǵan.

«Keleshek mektepteri», «Aýyl – el besigi» jobalary, sony­men qatar demeýshilik ese­binen oblys­ta 14 mekteptiń qu­rylysy men 2 mektepke qo­symsha ǵımarat salynyp, paıda­lanýǵa berildi degen óńir basshysy byltyr úsh aýysymmen bala oqytatyn 10 mektep bolǵanyn aıtty. Muny túp­ki­likti joıý maqsatynda 9 100 orynǵa arnalǵan 8 mektep pen 5 mektepke japsarjaı salýdyń qujaty ázirlenip jatqanyn da atap ótti.

Erekshe balalarǵa jaǵdaı jasaý maqsatynda memleket–jeke­menshik áriptestigi  mehanızmi arqyly oblysta 2 bala­baqsha salynyp, 2027 jyly paıdalanýǵa beriledi. Beıneý aýylynda erekshe kútimdi qajet etetin balalarǵa arnalǵan ońal­tý ortalyǵy ashyldy. 2026 jyly kámelet jasyna tolmaǵan bala­lar­ǵa arnalǵan 100 oryndyq «Aýtızm» ortalyǵy óz jumysyn bastaıdy.

Densaýlyq saqtaý salasynda aýrýhana, medısınalyq sanıtarlyq kómek kórsetý nysandary, pozıtrondy emıssııalyq tomografııa (PET) ortalyǵy ashylǵanyn, Aqtaý qalasynda jedel járdem stansasynyń qu­ry­lysy aıaqtalǵanyn da atap ótti ákim. Jańaózen qalasyna demeýshilik esebinen 2 zamanaýı jedel járdem avtokóligi syıǵa berilgen. Taǵy 20 sanıtarlyq avtokólik satyp alynady.

Saladaǵy negizgi máseleniń biri kadr tapshylyǵyn sheshý­ge bıyl medısına salasyna 164 grant bólinip, 195 dárigerge 1,2 mlrd teńge somasynda birjolǵy áleýmettik kómek kórsetilgen. Ákimniń aıtýynsha, aýyldyq jerlerdegi medısına mekemesine jumys isteýge barǵan 113 dárigerge – 8,5 mıllıon, Aqtaý qalasyna qyzmetke kelgen 61 dárigerge – 3 mıllıon, Jańaózenge jumys isteýge barǵan 21 dárigerge 5 mıllıon teńgeden bir rettik kótermeaqy berilgen. Sonymen qatar 21 qyzmettik páter satyp alynyp, 20 maman shetelge oqýǵa jiberilgen.

О́ńir basshysy baıandama­synyń sońynda Aqtaý qalasynda jeke kásipker «Jasyl Damý» AQ arqyly 1 mlrd teńgege 25 qoqys shyǵaratyn kólik, 235 mln teńgege 2 myń konteıner alyp, jumysyn bastaǵanyn da aıtty. «Qazaqstan Ǵarysh Sapary» geoportaly arqyly bıyl Mańǵystaý oblysynda 61 núktede ruqsatsyz ornalasqan qoqystar anyqtalyp, onyń 91%-y joıyldy. Olardyń qaıta paıda bolýynyń aldyn alý maqsatynda beınebaqylaý kameralary ornatylyp jatyr.

Brıfıng sońynda oblys ákimi jýrnalısterdiń saýaldaryna jaýap berdi.