Oral qalasynda «Ádiletti jáne Progressıvti Qazaqstannyń Halyqtyq Konstıtýsııasy úshin!» jalpyulttyq koalısııasy músheleri Batys Qazaqstan oblysynyń zııaly qaýymymen jáne azamattyq qoǵam ókilderimen kezdesti. Delegasııany Premer-mınıstrdiń orynbasary – Mádenıet jáne aqparat mınıstri, Jalpyulttyq koalısııasy tóraǵasynyń orynbasary Aıda Balaeva bastap bardy. Talqylaýǵa Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi Narıman Tóreǵalıev, Parlament depýtattary, Konstıtýsııalyq reforma jónindegi komıssııa músheleri, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń, qoǵamdyq uıymdardyń, óńirdiń zańgerlik jáne sarapshylyq qaýymdastyǵynyń ókilderi qatysty, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Jıyn jańa Konstıtýsııa jobasyna jáne 2026 jylǵy 15 naýryzda ótetin respýblıkalyq referendýmǵa arnaldy. Qatysýshylar Ata zańdy jańartý qoǵamnyń zamanaýı suranystaryna saı bolýy tıis ekenin atap ótti. Onyń ishinde quqyqtyq kepildikterdi nyǵaıtý, azamattardyń basqarý isine qatysýyn keńeıtý jáne sıfrlyq dáýir jaǵdaıynda adamdy qorǵaý máseleleri bar.
Kezdesýde Aıda Balaeva Konstıtýsııa jobasy memlekettiń qundylyqtaryn aıqyndap, damýdyń strategııalyq basymdyǵyn bekitetinin aıtty.
«Birinshiden, jańa Konstıtýsııanyń basty ózegi – azamattyń múddesi men eldiń uzaqmerzimdi turaqty damýy. Bul qujatta memlekettiń baǵyty, qoǵamnyń qandaı qundylyqtarǵa súıenip damıtyny, bılik pen halyq arasyndaǵy qatynastyń jańa sapasy aıqyn kórinis tapqan. Jańa Preambýlada alǵash ret adam quqyqtary men bostandyqtary memlekettiń negizgi basymdyǵy retinde kórsetildi. Iаǵnı memleket adamnyń múddesin qorǵaýdy óz qyzmetiniń basty máni retinde aıqyndap, bıliktiń bar tetigi azamat ıgiligine jumys isteýi tıis degen qaǵıda Ata zańnyń ózegine aınalyp otyr. Konstıtýsııa kirispesinde ulttyq bolmys, tarıhı sabaqtastyq jáne memlekettiliktiń tereń tamyry naqty kórsetilgen. Uly dala órkenıetimen baılanys, shekarasy men aýmaǵynyń tutastyǵy egemendikti qorǵaýdyń konstıtýsııalyq tiregine aınalmaq», dedi vıse-premer.
Aıda Balaeva «Ádiletti Qazaqstan» ıdeıasy, «Zań men tártip» qaǵıdattary jáne tabıǵatqa jaýapkershilikpen qaraý alǵash ret konstıtýsııalyq deńgeıde bekitiletinin atap ótti. Sonymen qatar Ata zańda ulttyq valıýta – teńgeniń mártebesi men emıssııa quqyǵynyń tek Qazaqstanǵa tıesili ekeni konstıtýsııalyq deńgeıde kórinis tapqanyn sóz etti.
«Egemendik pen Táýelsizdik, eldiń birtutastyǵy men aýmaqtyq tutastyǵy ózgermeıtin qundylyqtar retinde bekitiledi. Bul – qundylyqtyq turǵydan jańa mazmun. Sonymen qatar birlik pen yntymaq, ultaralyq jáne dinaralyq kelisim Qazaqstan memlekettiliginiń irgetasy retinde kórsetiledi», dedi ol.
Májilis depýtaty Baqytqoja Izmuhambetov Qazaqstannyń otyz jyl boıy qalyptasý jolynan ótip, búginde jańa tarıhı kezeńde ómir súrip otyrǵanyn tilge tıek etti. Onyń aıtýynsha, 1995 jylǵy Konstıtýsııa qabyldanǵaly beri 30 jyldan astam ýaqyt ótti. Osy ýaqyt ishinde el túbegeıli ózgerdi. О́tken jyldyń qazan aıynan bastap azamattardan myńdaǵan usynys kelip túsken. Keıin 130 adamnan turatyn Konstıtýsııalyq reforma jónindegi komıssııa 12 márte otyrys jasap, barlyq máselelerdi jan-jaqty qarastyrǵan. Qujatta mátinniń shamamen 84%-y ózgergen.
Elordada Konstıtýsııalyq reformaǵa arnalǵan halyqaralyq konferensııa ótti
Májilis depýtaty Serik Egizbaev jańa Konstıtýsııa jobasy qoǵamnyń el basqarýdaǵy rólin kúsheıtip, azamattardyń tikeleı qatysý tetikterin bekitetinin aıtty. Onyń sózinshe, jańa redaksııada «Respýblıkalyq referendým» uǵymynyń ornyna «Búkilhalyqtyq referendým» termıni engiziledi, bul mańyzdy sheshimderdiń búkil halyqtyń qatysýymen qabyldanatynyn bildiredi.
Májilis depýtaty Sergeı Ponomarev joba daıyndaý kezeńderine toqtalyp, komıssııa jumysynyń ashyq formatta ótkenin atap ótti. Jańashyldyqtardyń qatarynda vıse-prezıdent ınstıtýtyn qaıtarý, bir palataly Parlament – Quryltaı qurý jáne zań shyǵarý bastamasy quqyǵyna ıe bolatyn qoǵamdyq dıalogtyń jańa ınstıtýtyn engizý bar.
Jalpyulttyq koalısııa músheleri Aqtóbe JEO ujymymen Konstıtýsııa jobasyn talqylady
Oblys ákimi Narıman Tóreǵalıev el mańyzdy tarıhı tańdaý aldynda turǵanyn aıtyp, aldaǵy referendýmnyń memleket damýy úshin aıryqsha mańyzǵa ıe ekenin jetkizdi. Onyń pikirinshe, usynylyp otyrǵan reforma «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» qaǵıdatyna negizdelgen saıası júıeni jańǵyrtýdy kózdeıdi.
Talqylaý barysynda azamattyq sektor jáne Qazaqstan halqy Assambleıasy ókilderi ulttyq birlik pen ózara qurmettiń mańyzyna erekshe nazar aýdardy. Zańgerlik qaýymdastyq ókilderi quqyqtyq aıqyndyq pen azamattar úshin túsinikti kepildikterdiń qajet ekenin sóz etti.
Ulytaýda Konstıtýsııalyq reformanyń máni men mańyzy talqylandy
Kezdesý sońynda zııaly qaýym jáne azamattyq qoǵam ókilderi óz pikirlerin bildirip, suraqtaryn qoıdy. Jalpyulttyq koalısııa músheleri ashyq talqylaýdyń mańyzdy ekenin jetkizdi.