Osy kúni ıistenip ketken un ónimin qoqys jáshikterine ilip ketemiz. Ony dúkenniń daıyn tamaǵyna úırengen ıt-mysyq ta jemeıdi. Obalyn oılaısyń... Tarıhtyń tuńǵıyǵyna tereńdegende ótken ǵasyrdyń 30-jyldaryndaǵy ashtyq esińe túsedi. О́tkende «Nature Chemistry» jýrnalynan kógergen nandy keregimizge jaratý jolyn usynǵan jańalyqty oqyǵanda kóńilsiz kórinistiń sheshimi tabylǵandaı qýandyq.
Edınbýrg ýnıversıtetiniń ǵalymdary kógergen nannan ónerkásipke otyn jasaýdyń jolyn tapty. Atalǵan joǵary oqý ornynyń «www.ed.ac.uk» saıtynda zertteýshilerdiń gıdrogenızasııa úderisinde qazba otynynan alynǵan sýtekti aýystyrý úshin nan qaldyqtaryn paıdalanatyn mıkrobıologııalyq formýlany ázirlegeni jazylǵan. Munda «E.coli» bakterııalary tamaq qaldyqtarynan qantty jep, sýtegini shyǵarady. Bólme temperatýrasynda katalızatordyń kómegimen gıdrleý bastalady, bul – azyq-túlik, farmasevtıka, plastmassa, basqa da kúndelikti taýarlardy óndirýde keńinen qoldanylatyn hımııalyq reaksııa. Tehnologııa qoqystardy polıgondardan ekologııalyq taza shıkizatqa aınaldyrady ári sýteginen aryltady. Qazir ǵalymdar ádisti tolyǵymen jasyl tehnologııaǵa aınaldyrý maqsatynda metall katalızatoryn aýystyrýǵa árekettenip jatyr.
Edınbýrg ýnıversıtetiniń professory Stıven Ýolles jańalyq týraly: «Gıdrogenızasııa – qazirgi óndiristiń úlken bóliginiń negizi, biraq bul áli de tolyǵymen derlik qazba otynynan alynǵan sýtegige táýeldi. Biz tiri jasýshalar qaldyqtardy shıkizat retinde paıdalaný arqyly sýtegini tikeleı óndire alatynyn, ony kómirtegi teris bolatyndaı etip jasaı alatynyn kórsettik», dedi.
Ǵylymda eń mańyzdysy – irgeli zertteý arqyly jańalyqtyń teorııasyn, tyń tehnologııasyn tabý. Al odan da qajettisi – daıyn tehnologııany óndiriske sátti engizip, el ıgiligine paıdalaný. Biz osynyń ekinshisin jasaı alsaq ta jaman bolmas edi-aý...