Qazaqstandaǵy jańa Konstıtýsııa memlekettik ınstıtýttardy nyǵaıtyp, eldiń turaqtylyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan. Bul týraly saıasattanýshy Talǵat Qalıev 11 naýryzda Astanada ótken «Konstıtýsııalyq reforma jáne qoǵamdyq dıalog: bolashaqty qalyptastyrý» atty sarapshylar alańynda málimdedi, dep jazady Egemen.kz.
Alańǵa Parlament depýtattary, saıasattanýshylar, akademııalyq qaýymdastyq ókilderi, jýrnalıster jáne qoǵam qaıratkerleri qatysty. Olar jańa Konstıtýsııa jobasynyń negizgi tustary men saıası júıeniń ınstıtýsıonaldyq ózgeristeri týraly pikir almasty.
Qazaqstandaǵy referendýmdy 38 elden kelgen 359 baıqaýshy baqylaıdy
T.Qalıevtiń aıtýynsha, qazirgi álemdik damý kezeńi geosaıası daǵdarystardan bastap ekonomıkalyq jáne tehnologııalyq transformasııaǵa deıin joǵary dárejeli turaqsyzdyqpen sıpattalady. Mundaı jaǵdaıda memleketterdiń turaqty ınstıtýttarǵa súıený qabileti jáne ıkemdi basqarý mehanızmderi erekshe mańyzdy.
«Búgingi kúni myqty memleket – bul tek tıimdi sheshim qabyldaý ortalyǵy ǵana emes, sonymen qatar, syrtqy qaýipterge beıimdele alatyn jáne qoǵamdyq-saıası teńdikti saqtaı alatyn turaqty ınstıtýttar júıesi», dedi saıasattanýshy.
Onyń pikirinshe, jańa Konstıtýsııa personaldyq modelden ınstıtýsıonaldyq modelge ótýge múmkindik beredi.
Saıası júıeniń parlamenttik komponentin kúsheıtý – jańa Konstıtýsııanyń mańyzdy elementi. Sondaı-aq, parlamenttegi prezıdenttik kvotalardy joıý zań shyǵarý organynyń ınstıtýsıonaldyq táýelsizdigin arttyryp, onyń saıası sýbekttiligin nyǵaıtady.
Referendýmǵa daıyndyq: Múgedektigi bar adamdarǵa qandaı jaǵdaı jasalady?
Jańa model aıasynda saıası ınstıtýttar arasyndaǵy fýnksııalar qaıta bólinedi. Zań shyǵarýshy qyzmet birtutas parlament – Quryltaıda shoǵyrlandyrylady, al aımaqtar, etnostar jáne qoǵam toptarynyń ókilettigi Qazaqstan Halyq Keńesine beriledi. Bul qoǵamnyń kópqabatty qurylymyn eskeretin kúrdeli ókildik júıesin qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.
Sarapshynyń aıtýynsha, jańa Konstıtýsııa tek ishki saıası joba retinde qaralmaýy tıis, ol Qazaqstannyń ózgerip otyratyn halyqaralyq ortaǵa jaýaby bolmaq.
«Bul uzaq merzimdi turaqtylyqty tek tulǵalarǵa emes, ınstıtýttardyń tıimdi jumysyna negizdeıtin teńgerimdi, ókildikke ıe jáne prosedýralyq júıelengen saıası júıeni qalyptastyrý», dedi Qalıev.
Platforma qatysýshylary konstıtýsııalyq reformanyń maqsaty álemdik jaǵdaılarda tıimdi jumys isteı alatyn turaqty memlekettik arhıtektýra qurý ekenin atap ótti.
Abzal Quspan: Jańa Konstıtýsııa adamǵa baǵyttalǵan memlekettik basqarýdyń jańa fılosofııasyn qalyptastyrady