Qabanbaı batyr dańǵyly, 45-úı
Aldaǵy jyly Astana men Almaty qalalaryn bir apta boıy dúbirge bóleıtin VII Qysqy Azııa oıyndary óter kún de jaqyndap keledi. Búgingi kúndi eseptegende elimizde tuńǵysh ret jalaýy kóteriletin osy oıyndardyń bastalýyna 169 táýlik qalypty. Al onyń ashylý saltanaty Astana qalasyndaǵy qazirgi kezde Eýropanyń 5 joǵary deńgeıdegi, barlyq halyqaralyq talaptarǵa saı keletin “Astana-Arena” stadıonynda ótetini belgili. Osyǵan oraı jaqynda biz atalmysh alyp keshenniń dırektory, Azıadanyń ashylý saltanatyn ótkizý jónindegi tehnıkalyq dırektor bolyp taǵaıyndalǵan Vladımır BOBROVSKIIMEN kezdesip, odan stadıonnyń oıyndardyń ashylý rásimine qazirgi daıyndyǵy jóninde áńgimelep berýin ótingen edik.
– “Astana-Arena” stadıonynyń paıdalanýǵa berilgenine biraz ýaqyt ótti ǵoı. Osy ýaqyt ishinde munda fýtboldan respýblıkaishilik, halyqaralyq matchtar ótkizilip keledi. Al kelesi jyly stadıonda ótetin Qysqy Azııa oıyndarynyń ashylý saltanaty osy jarystardan máni men mańyzy jaǵynan múldem bólek oqıǵa bolatyny sózsiz. Qazir stadıon Azıadanyń ashylý saltanatyna tolyq daıyn ba? Áńgimeni osydan bastasaq.
– Daıyn dep tolyq aıta alamyn. О́zderińizge belgili, osy jerde Azıadanyń ashylý rásimi ótedi. Bul stadıon bekerden tańdalyp alynǵan joq. Bizdiń stadıon Eýropanyń eń ádemi degen, barlyq halyqaralyq talaptarǵa jaýap beretin, tehnıkanyń qaı jaǵynan alsańyz da tolyǵymen jaraqtalǵan 5 stadıonnyń biri bolyp tabylady. Stadıonnyń fýtbol alańy ıtalııalyq tósegishpen tóselgen, al onyń ınfraqurylymy jaǵynan munda kerekti nárseniń bári bar. Máselen, stadıonda sahna qoıyp, konsert ótkizýge bolady. Basseın, eki tablo, teledıdar jáne radıo habarlaryn taratý úshin qazirgi zaman talaptaryna jaýap beretin júıeler, jaryq beretin sońǵy úlgidegi projektor, demalys oryndary, boks rıngteri, fıtnes klýb, kúres zaly jáne basqa da qajetti oryndarmen jabdyqtalǵan. Al stadıonnyń eń basty ereksheligi – onyń ústine 17-20 mınót ashyp-jabylatyn arnaıy qurylǵy ornatylǵan. Álemde mundaı qurylǵylar bizdiń stadıonmen qosa eseptegende sanaýly elderde ǵana bar.
– Oıyndardyń ashylý saltanaty qalaı ótedi?
– Azıadanyń ashylý saltanatyna reseılik Igor Krýtoıdyń jetekshiligindegi halyqaralyq rejısserlik-qoıylym toby jaýap beretin bolady. О́ıtkeni, bizdiń elimizde osy kezge deıin Azııa oıyndary sııaqty iri halyqaralyq jarystar ótken emes. 90-shy jyldary ǵana Almatyda Ortalyq Azııa oıyndary ótken edi.
– Iá, sol kezde ótken atalmysh jarystyń ashylý saltanatyna HOK prezıdenti Hýan Antonıo Samaranch joǵary baǵa bergen edi.
– Onyńyz ras. Al myna oıyndardyń ashylý saltanaty odan da qyzyqty jáne tartysty bolatynyna tolyq senimdimin. Qazir álemde osyndaı iri mádenı sharalardy ótkizý jónindegi halyqaralyq rejısserlik-qoıylym toptary jetkilikti. Onyń ishinde reseılik, ulybrıtanııalyq, avstralııalyq toptar bar. Ashylý saltanatynyń ózi Qazaqstan tarıhymen baılanystyrylyp, ulttyq naqyshqa keltirilip tehnologııalyq shoý retinde ótkiziletin bolady. Qazir stadıonda osynaý oqıǵaǵa daıyndyq jumystary qyzý júrgizilip jatyr. Jaqynda bir top máskeýlik mamandar kelip, ashylý saltanatynyń uıymdastyrylýymen, stadıonnyń dekorasııasymen tanysyp qaıtty. Azıada alaýy stadıonǵa 30 qańtar kúni jetedi. Alaý 11 qańtarda Azııa olımpııalyq keńesiniń shtab-páteri ornalasqan ál-Kýveıt qalasynan bastaý alady. Al kelesi kúni ol Qazaqstanǵa jetkizilip, 20 kún boıy oblys ortalyqtaryn aralap, 30 qańtar kúni Astanaǵa keledi.
– Stadıonnyń tehnıkalyq qaýipsizdik jaǵy qalaı?
– Ol jaǵy jaqsy. Stadıonǵa 30200 adamnyń syıatynyn bilesizder. Eger tosyn oqıǵa bola qalsa, halyq 10-15 mınóttiń ishinde stadıonnan shyǵa alady. Osy kezge deıin biz stadıonda bolýy múmkin órt jáne basqa da tosyn oqıǵalardyń aldyn alý úshin úsh ret oqý-jattyǵý ótkizdik. Oǵan aýdandyq, qalalyq, respýblıkalyq órt sóndirýshiler qatysty.
– Qystyń kúni stadıonnyń jylytylýy qalaı bolady?
– Bizdiń stadıonda avtonomdy jylytý júıesi ornatylǵan. Ol belgili bir temperatýrany ustap turady. Oıyndardyń ashylý saltanatynda stadıonnyń temperatýrasy 10-12 gradýs jylylyqty kórsetetin bolady. Sondyqtan eshteńege ýaıymdamańyzdar, oıyndardyń ashylýy joǵary deńgeıde ótip, halyq sýyqtan tońbaıdy. Qazir stadıon Qorǵanys mınıstrliginiń balansynda.
– Stadıonnyń qurylysyna qatysty ózińiz áli de bolsa ne jetpeıdi dep oılaısyz?
– Stadıonnyń janynda velotrek pen konkı tebý stadıonynyń qurylysy júrip jatyr. Osy úsh nysanǵa bir ortaq qonaq úı kerek sııaqty. Áıtpese bizdiń sportshylar jaz shyǵa sport alańdarynyń janynda qonaq úılerdiń bolmaýynan Túrkııa men basqa da elderdi jaǵalap ketedi. Osyndaı tilegim bar. Al Azıadanyń ashylý saltanaty kezinde stadıonnyń janyna muz aıdynynyń salynatynyn atap ótkim keledi.
Áńgimelesken Dastan KENJALIN.