Maqtanýǵa da, maqtaýǵa da turatyn is

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezı­denti N.Á.Nazarbaevtyń osy jyldyń 1-2 jeltoqsanynda Astana shaharynda Eý­ropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaq­tas­tyq uıymyna múshe memleketterdiń Sam­mıtin ótkizýge baılanysty málimdemesi ǵasyr toǵysyndaǵy tarıhı basty jańa­lyqtardyń biri bolyp qabyldandy. HH ǵasyrdyń sońǵy onjyldyǵynda táýel­siz­dikke qol jetkizgen Qazaqstan HHI ǵasyr­dyń alǵashqy onjyldyǵynda úlken saıası nátıjege ıe bolyp otyr. О́z dáýirinde Ke­ńestik júıeniń qorshaýyna  kóp­tegen isterdiń kórinbeı kóleńkede qa­lyp kelgeni belgili. Elimizdiń táýelsizdik jyl­daryndaǵy qol jetken jetistikteri hal­qymyzdyń ardaq tutatyn ataly sózi “Malymdy alsań da – janymdy alma, ja­nymdy alsań da – arymdy alma” de­gen qasterli sózdiń qasıetine saı kelip tur. Kezinde myń ólip, myń tirilgen hal­qymyz qasıetti qara shańyraǵy táýel­siz­dikke ıe bolǵan soń, túlegen qyrandaı tú­lep ushyp, qaı jaǵynan bolsa da asqa­ra­ly isterde de, adamı qundylyqtar men aýyzbirshilikte de ózgege ónege tanyta bildi. Bul bizdiń ulttyq-rýhanı, eldik egemendigimizdi, tanymdy táýelsizdigimizdi qasterleýdegi qundy qaǵıdalarymyz bolyp otyr. El Prezıdenti Nursultan Nazarbaev ulylyqty ulyqtap, qasıetti isterdi qasterleı otyryp, aldaǵy isterdi aıqyndaı otyryp, bolashaqty boljaı otyryp, sanalylyqty saraptaı otyryp, óziniń 2010 jylǵy “Jańa onjyldyq – jańa ekonomıkalyq órleý – jańa múm­kindikter” atty Qazaqstan halqyna Jol­daýynda eldiń ishki saıasattaǵy, ekono­mıkadaǵy, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdaǵy, áleýmettik saladaǵy, t.b. iste­lingen jáne istelinetin josparlardy aıqyndaı kelip, syrtqy saıasattaǵy ister­ge de mańyz bergen edi. Sonyń basty us­ta­nymy EQYU-ǵa tóraǵalyqqa baıla­nys­ty: “...Álemniń jetekshi elderiniń kóshbasshylary, bedeldi halyqaralyq, ekonomıkalyq jáne gýmanıtarlyq uıym­dardyń basshylary ózderin Qazaqstannyń dosy sanaıdy. Biz muny maqtanysh etýge tıispiz!” – degen bolatyn. Shyndyǵynda bul maqtanýǵa da, maqtaýǵa da turarlyq is. Kezinde aqyndar “Maqtansa búgin, maqtansyn qazaq, tóbesi kókke tımeı tur az-aq”, dep jyrlaǵandaı, búgin sol dárejege jetkenimizdi jáne kemeldengenimizdi oıda ustap qasterleıik. Árıne, qaı iste bolsyn, úlken basshylyq, kóregendilik qajet. Halqymyzda “Myń qosshydan, bir basshy”, – degen uly sózdiń rastyǵy ómirde dáleldengenin kórsetetin kezeń keldi. Qazir jan-jaǵyńa qarap, tórtkúl dúnıeni oıyńmen túgel sharlap ótseń, Qa­zaǵymnan da, Qazaqstanymnan da, Elba­synan da artyq halyqty, jerdi, eldi, bas­shy­ny kórip turǵanyń joq. Bul artyq emes, bul anyq dúnıe. Sondyqtan Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń jasaǵan saıası málim­demesin shyn júregimnen qoldap jáne qýana otyryp Qazaqstan halqyn aýyz­birshilikke, tatýlyqqa, birlikke, dostyqqa shaqyramyn. Birligimiz berik bolsa, asa al­maıtyn asý, alynbaıtyn qamal bolmaıdy. Aqtóbe óńiri baılyǵymen qatar, is­ker­lik jetistikterge jete otyryp, júzge jýyq ulttar men ulystardy uıadaı uıy­typ, beıbitshilik pen yntymaqtastyqty jetildirip keledi. Aldaǵy Astanada bola­tyn 56 eldiń sammıtiniń nátıjeli, laıyq­ty ótýine ún qosyp, iskerlik tanytýǵa tıispiz. Keldibaı ESPAǴAMBETOV, Beıbitshilik jáne kelisim keńesi Aqtóbe oblystyq fılıalynyń tóraǵasy.

* * *

BUL JIYNDY ÁLEM ELDERI QADAǴALAITYN BOLADY

Qazaqstannyń Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna tóraǵa­lyq etýi el bedeliniń halyqaralyq are­na­da artýy ekeni anyq. Jáne munyń ózi saıası tulǵa retinde Prezıdentimiz Nur­sul­tan Nazarbaevtyń orny erekshe eke­nin kórsetti. Álemniń aıtýly memleket­teri­niń basyn biriktiretin halyqaralyq asa bedeldi uıymǵa tórelik aıtý Qazaq­stanǵa zor mindet júktep otyr. О́ıtkeni, qart qurlyqta da, Azııada da sheshimin kútken problemalar qordalanyp qalǵan. Ol búgingi ýaqyttyń sıpatymen tyǵyz baı­lanysty. Kóptegen saıası qaırat­ker­ler men ǵalymdar aıtyp júrgendeı, mem­leketterdiń, tipti osy Uıymǵa múshe el­derdiń saıası qarym-qatynasynda túıt­kilder de joq emes. Basqany aıtpaǵanda, irgemizdegi ózimizge baýyr el Qyrǵyz­standaǵy daǵdarysqa baılanysty EQYU retteıtin másele shash-etekten. Prezıdent Nursultan Nazarbaevtyń EQYU Sammıtin bıylǵy jyldyń 1-2 jeltoqsanynda Astana qalasynda ótkizý týraly málimdemesinde aıtylǵan máse­le­ler­di qazaqstandyqtar tolyǵymen qol­daıdy dep oılaımyn. Biz soǵystan keıin týǵan urpaqpyz. Halqymyzdyń saıası qýǵyn-súrgin zar­da­byn, odan keıin soǵys salǵan aýyrtpa­lyq­ty kórgenin, “myń ólip, myń tiril­ge­nin” ata-anamyzdan estip, oqyp-bilip óstik. Soǵys bolǵan jerde qarapaıym ha­lyq­tyń, jazyqsyz adamdardyń qany tógiledi. Ony aınalamyzda bolyp jatqan oqıǵalardan kórip otyrmyz. Táýelsiz Qa­zaqstanda ult pen ulystardyń tatý-tátti turatyny qazir qazaqstandyq úlgi sana­lyp otyr. Eshqandaı jasandylyǵy joq, bir atanyń balalaryndaı syılas­tyq­tyń ornaǵany, tili men dinine, dástúrine qurmetpen qaraýy Prezıdent Nursultan Nazarbaev júrgizip otyrǵan syndarly, ult­tyq saıasattyń jemisi ekenin barlyǵy da moıyndaıdy. Bizdiń eldegi ulttyq dıas­pora ókilderine tilin damytamyn dese de, dinin ustaımyz dese de erkindik berilgen. HHI ǵasyr adamzat balasyna óz prob­lemalaryn usynyp otyr. Bul – ekologııa máselesi. Eýropadaǵy, Qytaıdaǵy topan sý, Reseıdegi qurǵaqshylyq pen órt, taǵy basqa elder qatty qınalyp otyrǵan stı­hııa­lyq qubylystar shekarany bilmeıdi. Sonymen qatar ultyna, jynysyna qa­ra­maı­tyn taǵy bir kesepat – nashaqorlyq pen esirtki bıznesiniń qaýpi de tabıǵı qater­ler­den kem soqpaıdy. Bul barlyq memle­ket­ter­diń kúsh biriktirýin, oılasyp qı­myl jasaýyn talap etedi. Qazaq mun­daı­dy “kemedeginiń jany bir” dep túıgen. Sondyqtan EQYU júrgizip otyrǵan ju­mystardyń aýqymy tek osy Uıymǵa múshe memleketterge ǵana qatysty emes, ju­myr jerdiń qaı túkpirindegi elderdi de oılandyrady. Urpaqtyń deni saý, bolashaǵy aıqyn, qatersiz bolýy úshin klımattyq ózgeris­terge qarsy qandaı jumystar júrgizý kerek? Búgin álem jurtshylyǵynyń kó­ńi­li osyǵan alań. Sondyqtan Qazaqstanda ótetin bul mártebeli jıyndy tek EQYU-ǵa múshe elder ǵana emes, dúnıejúzi qadaǵalap qaraıtyn bolady. Onda álemdik mańyzy bar máseleler ortaǵa salynady, talqylanady, tujyrymdar jasalady. Bul, árıne, ár qazaqstandyq úshin maq­ta­nysh, abyroı. Jeltoqsan aıynyń al­ǵash­qy eki kúni Qazaqstan, Astana qalasy jerdiń núktesi sııaqty kóriner. Qazaq­stannyń tóraǵalyǵy tabysty ótsin, Prezıdent júrgizip otyrǵan ishki-syrtqy saıasat baıandy bolsyn dep tileımin. Baǵytur DÁNDIBAEV, Qazaqstan halqy Qostanaı oblystyq assambleıasy tóraǵasynyń orynbasary. Qostanaı.

* * *

BÁRIMIZGE ORTAQ MEREI

Biz temirtaýlyq metallýrgter barsha otandastarymyz sııaqty Eýropadaǵy qaýip­sizdik jáne yntymaqtastyq uıymy­nyń Sammıti Astanada ótetin bolyp uı­ǵa­rylýyn razylyq sezimmen qarsy al­dyq. Bul elimizdiń halyqaralyq bedeli ós­kenine, memleketter arasyndaǵy túsi­nis­tikti nyǵaıtý jolyndaǵy bastama­lary­nyń bıik qadirlenip otyrǵanyna naqty aıǵaq deı alamyz. Az jyldar ishinde-aq álemdik qaýym­dastyq qurmetine bólenip, senimine ıe bolý Qazaqstan úshin zor mereı ári már­tebe ekeni talassyz. Bul rette Tuńǵysh Pre­zıdentimiz N.Á.Nazarbaevtyń úlken jaýap­kershilikti abyroımen atqarýǵa belsendi kúsh salýy jetistikterge bastap kele jatqandyǵyn bilemiz. Qazaqstan mag­nıtkasynda tuńǵysh shoıyn aly­nýy­nyń 50 jyldyǵyna baılanysty bolǵan kez­desýde biz Elbasynyń osy ıgi maqsat­taǵy bastamasyna qoldaý bildirip, qos­ta­dyq. Tynyshtyq pen baýyrmaldyq – ár­kimniń búgingi tilegi. Sony or­nyq­tyrýda kóshbasshylyq rólge kóterilgen elimiz abyroıy asqaqtaı beretinine senemiz. EQYU-nyń Sammıti sońǵy on bir jyldan keıin Astanada ótkizilgeli otyrýy halyqaralyq eleýli oqıǵa bolmaqtyǵy haq. Sheteldik sarapshylardyń Qazaq­stan­nyń tóraǵalyǵy Uıym jumysyna jańa lep qosty degen oılaryn estip, bil­gen saıyn qýanyp qalamyz. Ol bárimizge ortaq mereı. Sonyń birinde EQYU-nyń qaýipsizdik máselelerge baılanysty jaýapkershiligin Ortalyq Azııaǵa deıin keńeıtýi Qazaqstan arqyly bolyp otyrýy ómir shyndyǵy. Bul Sammıtke qatysýshylardy qarsy alatyn Astanaǵa ǵana syn emes, irge­sin­degi Temirtaý, Qaraǵandyǵa da syn. Son­dyqtan daıyndyq is-sharalarynan qalys qalmaýy kerek. Elordanyń meımandostyq qushaǵy keń bolýyna barynsha kómek kórsetilgeni jón dep oılaımyz. Jaras ARYSOV, Qaraǵandy metallýrgııalyq kombınatynyń seh bastyǵy.

* * *

ALTYN ÁRIPPEN JAZYLADY

Kúni keshe qolyma elimizdiń aǵa basy­ly­my – “Egemen Qazaqstan” gazetin alyp, Elbasy Nursultan Ábishuly Na­zarbaevtyń Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy Sammıtin 1-2 jeltoqsan kúnderi Astana qalasynda ót­kizý sheshiminiń qabyldanýyna baıla­nys­ty Málimdemesin oqyp, júregime jy­ly­lyq uıalattym. Nege deısiz ǵoı? Már­te­beli uıym sammıtiniń bizdiń elimizdiń bas qalasy – Astanada ótýi Qazaqstandy búkil álemge áıgili etip, elimizdiń eko­no­mıkalyq jáne demokratııalyq damýyna sony serpin bermek. Elimizdiń tarıhynda altyn árippen jazylyp qalar osynaý tarıhı sheshim bizdiń eldiń birligi men birligin dúnıejúzine pash etip, aq joldan adaspaı kele jatqanymyzdy aıǵaqtady. Elbasy óz málimdemesinde: “Tórtkúl dúnıege tórelik aıtqan Qazaq eli Azııa men TMD memleketteri arasynda tuńǵysh ret bedeldi uıymnyń Sammıtin ótkizedi. Qazaq eli buryn-sońdy mundaı bıikke jetken emes” dep elimizdiń eńsesin bıik­tegenine júrekjardy lebizin jetkizedi. Eli­mizdiń búkil álemge tanylýy tikeleı Elbasymyzdyń eresen eńbeginiń jemisi. О́zim Syr elinen bolǵan soń Elbasy­myzdyń málimdemesinde atap kórsetken Aral problemasyn sheshýdegi EQYU-nyń rólin kúsheıtý maqsatyn qoıýy barshamyzdyń júregimizge jol taýyp, kóńilimizdi qýanysh qushaǵyna bólep otyr. Sóz sońynda Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymy Sammıtiniń Astanada ótýi elimizdiń tarıhyna altyn árippen jazylyp qalatynyn taǵy da qaıtalap aıtqym bar. Ermekbaı ERMANOV, oblystyq máslıhat depýtaty. Qyzylorda oblysy.