Jańa oqý jylynyń bastalýyna sanaýly ǵana ýaqyt qaldy. Bilim berý mekemeleri jańa oqý jylyna daıyndyq jumystaryn osy aıda qaıta-qaıta pysyqtap jatsa, oqýshylardyń ata-analary da ul-qyzdarynyń dápter-qalamdaryn túgendep, kıim-keshekterin jańartyp, jańa oqý jylyna qyzý daıyndalyp jatyr. Mundaı daıyndyq jumystarynan Bilim jáne ǵylym mınıstrligi de qalys qalmaǵany anyq. Jańa mindetter men tapsyrmalardy, jaýapkershilikti sezingen bilim vedomstvosy jańa oqý jylyn qandaı jaǵymdy jańalyqtarmen qarsy almaqshy? Elimizdiń bilim jáne ǵylym salasynda qandaı ózgerister boldy? Bilim berý sapasy, oqýlyqtardyń tolyq sheshilý máseleleri qandaı deńgeıde syndy qoǵamdyq suraqtarǵa jaýap berý úshin, bir jaǵynan, 2010-2011 jańa oqý jylynyń daıyndyq jumystaryn buqaraǵa tanystyrý maqsatynda keshe Bilim jáne ǵylym mınıstri Janseıit Túımebaev Astana, Almaty qalalarynyń jáne oblystyq bilim basqarmalarynyń bastyqtarymen respýblıkalyq keńes ótkizdi. Joǵaryda atalǵan barlyq máseleler osy respýblıkalyq keńeste qyzý talqyǵa tústi.
Keńestiń eń negizgi túıini 2010-2011 jańa oqý jylynyń daıyndyǵy boldy. Mınıstr J.Túımebaevtyń jasaǵan baıandamasyna súıensek, 1 qyrkúıekke deıin jańa 67 mektep, olardyń ishinde 28 mektep – respýblıkalyq bıýdjet qarjysy esebinen, 39-y – jergilikti bıýdjet qarjysy esebinen iske qosylady. Apatty jaǵdaıdaǵy mektepterdiń sanyn 58-ge, úsh aýysymmen oqıtyn mektepterdi 14-ke azaıtýǵa jáne 29 mektepte oqýshylar oryndarynyń tapshylyǵyn qysqartýǵa múmkindik týdy. О́tken jylǵymen salystyrǵanda, bıyl birinshi synypqa baratyn mektep jasyndaǵy balalardyń sany 60 paıyzǵa óskendigi, ıaǵnı 297778 bala birinshi synypqa baratyndyǵyn tilge tıek etti mınıstr. Bul, árıne, demografııalyq jaǵdaıymyzdyń jyldan jylǵa jaqsaryp kele jatqanynyń shynaıy kórinisi. Sonymen qatar 650 mektepte jalpy quny 14,9 mlrd. teńgeniń kúrdeli jóndeý jumystary júrgizildi. Al 10 tamyzǵa deıin oryndalǵan jumystardyń kólemi 71 paıyz bolsa, 5238 mektep, ıaǵnı jalpy somasy 4 mlrd. 967 mln.-nan astam teńge aǵymdaǵy jyldyń jóndeý jumystarymen qamtyldy. Bul degenimiz – mektepterdiń 85 paıyzdan astamy jańa oqý jylyna saqadaı-saı otyr degen sóz.
Jańa oqý jylyna daıyndyq jumystarynyń ishindegi eń ózektisi bilim berý ordalarynyń jylý maýsymyna daıyndalý jumystary bolyp tabylady. Bul máseleler áli tolyq sheshimin tappaǵan edi. Ony qalaıda sheshý kerektigin jaqynda Úkimet basshysy K.Másimov te aıtyp ótken bolatyn. Jalpy, elimizdegi mektepterdiń 82 paıyzy jeke jylytý júıesine qosylǵan. 1051 mektep peshpen jylytylady. 883 mln.tonna qatty otyn, 53,5 myń tonna suıyq jáne 9 mln. tekshe metrden astam gaz qajet. Otyndy satyp alý jáne jetkizý jónindegi máseleler, mektepterdegi qazandyqtardyń eskirgendigi respýblıka kólemi boıynsha mektepterdiń jylý maýsymyna daıyndyq jumystarynyń nátıjesin sál aqsatyp otyrǵany jasyryn emes.
Respýblıkalyq keńes barysynda Bilim jáne ǵylym mınıstri “Balapan” baǵdarlamasyn júzege asyrýdaǵy jumystarǵa da keńinen toqtaldy. Atalmysh baǵdarlama sheńberinde 17 374 oryndyq 384 mektep jasyna deıingi mekeme, sonyń ishinde 4490 oryndyq 38 balabaqsha buryn jekeshelendirilgenderin qaıtarý, bos turǵan kommýnaldyq menshiktegi ǵımarattardy bosatý, balabaqshalaryn ashýǵa jaramdy ǵımarattar men bólmelerdi berý, 1295 oryndyq 25 jeke balabaqshany jáne 5787 oryndyq 173 shaǵyn ortalyqtar esebinen iske qosylatyndyǵyna mınıstr arnaıy toqtaldy.
– Ústimizdegi jyldyń 1 tamyzynan 30 qyrkúıekke deıin “Mektepke jol” respýblıkalyq aksııasy júrgizilip jatyr. Munyń maqsaty – áleýmettik jaǵdaılary nashar jáne kóp balaly otbasylarǵa qoldaý kórsetý. Byltyr bul aksııaǵa memlekettik qyzmetkerler, depýtattar, mesenattar belsendi at salysqan. Birlesip is-áreket jasaýdyń nátıjesinde 200 myńǵa jýyq balalar 1 mlrd. teńgeden astam somaǵa qajetti mektep formasymen, sport kıimderimen, aıaq kıimdermen, oqý-jazý quraldarymen qamtamasyz etildi, – dedi óz sózinde J.Túımebaev.
Sondaı-aq, mektepterge “О́zin-ózi taný” sabaǵyn engizýge baılanysty jáne basqa da kókeıkesti máseleler keńinen talqylandy.
Araı ÚIRENIShBEKQYZY.