Ashyqtyq pen jarııalylyq Qaraǵandy oblystyq sotynda qalyptasqan úlgili úrdis

Talap jáne tártip

Bul kúnde Qaraǵandy oblystyq soty qyzmetiniń kópshilikke aqpa­rat­tyq ashyqtyǵy keńeıe tústi. Bıyl jyl basynda qurylǵan bas­pa­sóz ortalyǵy ar­qy­ly sot júıe­si­niń jumysy jóninde túsinikter men málimetterdi, sa­rap­tamalyq ma­terıaldardy qol­ma-qol alýǵa bo­la­tyndyǵyna kóz jetti. Sonymen qatar iske qosylǵan oblystyq sot­tyń arnaıy veb-saıty onymen ta­ny­sýǵa ynta tanytýshylardyń bá­rine qosa qolaıly múmkindik tý­ǵy­zyp otyr. Qoǵam men qalyń jurtqa atqa­ry­lyp jatqan isterdiń jarııa­ly­­ly­ǵyn, qoljetimdi bolýyn, onyń ha­lyq­aralyq talaptarǵa saı kelýin qam­tamasyz etýde, quqyqtyq máde­nıetti qalyptastyrýda taǵy bir sharanyń jaǵymdy jańalyq bolyp qa­byldanǵanyn ataýǵa bolady. Bú­ginde qalalyq, aýdandyq sottardyń bá­rinde “Anyqtama berý dúń­gir­shegi” jumys isteıdi. Ol sot prose­si­ne qatysýshy taraptarǵa sot akti­l­eriniń mán-jaıyn túsindirýge, olar­dyń talap-aryzdar úlgilerin du­rys toltyrýǵa kómek kórsetedi. Oblystyq sotta apellıasııalyq jáne kassasııalyq ister boıynsha kelýshiler úshin monıtorıng jumys isteıdi. Sol arqyly ár tarap­tardyń istiń ótý kestesimen tolyq habardar bolýy jeńil ári eshkimdi mazalamaıdy, sanaýly sátte kúnin jáne ýaqytyn bilip qaıtady. Al oblystyq sot janynan qu­ry­lǵan sot qyzmetindegi sýdıa­lar­dyń sot tóreligin atqarý sapasyna mo­nıtorıng júrgizý jónindegi ko­mıssııa sot qyzmetiniń sapasyn anyqtap, taldaý júrgizedi. Sondaı-aq sot aktileriniń turaqtylyǵy men oryndalý merzimin baqylap, sot ón­dirisinde jiberilgen zań buzý­shy­lyqtardy, olqylyqtardy der ke­zinde anyqtaıdy. Osy oraıda únemi júrgizilip otyratyn reıtıng sottar jumysy qandaı deńgeıde ekenin sa­ralaıdy. Reıtıngter kórsetkishimen kim-kim de tanysa alady. Sýdıalar­dyń biliktilik alqalary jáne sot ádibi jónindegi komıssııa, sot tó­re­ligin atqarýdaǵy zańdardyń biryń­ǵaı qoldanylýyn jáne olardyń múl­tik­siz oryndalýyn júzege asy­rýdy baqylaıtyn konsýltatıvtik keńes, sot tóreligin júzege asyrý bary­syn­da ár quqyq salasyna qa­tysty zań sheńberinde ádistemelik kómek kórsetetin jáne olardyń ústine­n túsken aryzdardy qaraıtyn sýdıa­larǵa ádistemelik kómek kór­setý jáne shaǵymdardy qaraý jó­nindegi top sııaqty ishki býyndar­dyń jumysy da jarııalylyqqa ashyq. Mu­nyń ózi buqaralyq aqpa­rat qural­darymen baılanysty nyǵaıta túsýde. Sonyń arqa­synda jurt sot júıesi jumysy jóninde kúnnen-kúnge keńinen qulaǵdar bolyp otyr. Qazir biz kýáger bolyp júr­gen­deı, BAQ ókilderimen kezdesýler, suhbattar jıi ótkizile bastady. Olar oblystyq sotpen shektelip qal­maı qalalyq jáne aýdandyq sottarda da úlgili úrdiske aınalyp barady. Osy ýaqytqa deıin Saran, Abaı, Shahtınsk, Temirtaý qala­lyq, Osakarov, Qazybek bı aýdan­dyq sottarynda ótken baspasóz kon­ferensııalary ári qaraı jal­ǵa­syp jatyr. Bul rette turǵyndar ara­synda júrgizilip turatyn sosıo­logııalyq zertteýler kórsetkenin­deı, azamattardyń sottarǵa senim­di­ligi artqan, óz quqyqtary qor­ǵa­lýyn qam­tamasyz etý boıynsha jaýap­ker­shilik kúsheıgen, sot tóreligine júginýge ynta ulǵaıǵan. Keıingi kezde dóńgelek ústel­der­diń de jıirek uıymdastyrylýy kózge túserlik qubylys. Quqyq sa­lasynda qordalanǵan máselelerdin sheshimi tabylýy úshin birlesken áreketti jetildirý, memlekettik or­gandar jáne qoǵamdyq uıymdarmen tyǵyz qarym-qatynasty ornyq­ty­rý­ǵa baǵyttalǵan mundaı sharalar­dyń biri, máselen, nashaqorlyq jaı­yna arnaldy. Buǵan qatysty qylmystyq isterdi qozǵap, tek­serý­de aıǵaqtardyń anyq, medısınalyq tekseris kezinde esirtki zattardyń qoldanýy bultartpastaı dáleldi bolýy, osy keselge qarsy kúreste kóp­shiliktiń kómegine súıený, jas­óspirimderge zalal-zardabyn túsi­nikti jetkizý qajettigi ortaǵa sa­lyn­dy. Nemese “Mekemelerden ne­sıe qaryz óndirý boıynsha talap-aryzdardan týyndaıtyn daýlar týraly” atty taqyryptaǵy áńgime de beıjaı qal­dyrmaıdy. Bylaıǵy qatysýshylarǵa da osyndaı dóń­ge­lek ústelderdiń esigi ashyq. Sot júıesindegi ózekti degen má­selelerdi tanystyrýdy tereń­de­tý­ge “Qazaqstan Respýblıkasy sot organdarynyń biryńǵaı avtomat­tan­dyrylǵan aqparattyq taldaý júıesiniń arnaıy ashylý rásimi jáne ozyq tehnologııasyn aqparat­tan­dyrý týraly” keńeıtilgen se­mı­nardyń yqpaly úlken bolǵandy­ǵyn aıta ketý kerek. Onda BAATJ baǵdarlamasynyń ashylý tarıhy, onyń qoldanylýy men tıimdiligi jaıly aqparattarmen baspasóz ókil­deri de tanysa aldy. Jalpy, sot rásimderiniń ashyq­tyǵy men anyqtyǵyn barynsha qamtamasyz etýge baǵyttalǵan sha­ra­lar ishinde ashyq esik kúnderi de eleýli oryn alatyndyǵyn ataǵan jón. Balqash, Jezqazǵan qalalyq sottarynda oblystyq sottyń tór­aǵa­sy E.Serikbaev, oblystyq sot­tar ákimshisiniń orynbasary D.Qus­bekovtiń qatysýymen bastalǵan bul sharalar jalǵasý ústinde. Azamattar tarapynan ol qoldaý taýyp jáne turaqty ótkizilýi tilenip júr. Soǵan sáıkes bilikti sýdıalardyń, jaýap­ty qyzmetkerlerdiń búginde jer-jer­ge saparlary jıi uıymdasty­rylady. Jaqynda biz áriptesterimiz basyn aı saıyn qosyp turatyn ob­lystyq sottyń baspasóz ortaly­ǵyn­da sot óndirisindegi azamattyq, qylmystyq, ákimshilik isterdiń qaralý sapasy, sot aktileriniń tu­raq­tylyǵy men ýaqytyly oryn­da­lýyn qamtamasyz etý, sýdıalardyń kásibı deńgeıin arttyrý maqsa­tyn­daǵy is-sharalarmen tolyq tanysa aldyq. Sonymen birge Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalyq aktilerine engizilgen ózgerister men tolyqtyrýǵa baılanysty túsin­dirilgen aqparattardyń bul saladan maqalalar jazýymyzda kómegi bolmaqtyǵy daýsyz. Endi sóz oraıynda sońǵy ja­ńalyqtarǵa toqtalsaq, mamandan­dy­rylǵan sottarmen qosa negizgi sot­tar qurylyp, jumys bastaǵan­dy­ǵyn aldymen atar edik. Atap aıt­qanda, Qaraǵandy qalasynyń Qazybek bı atyndaǵy aýdandyq so­tyna  qylmystyq, al №2 aýdandyq sotyna  azamattyq  isterdi qaraı­tyn negizgi sot retinde mártebe be­rildi. Qaladaǵy mamandandy­ryl­ǵan  aýdanaralyq ákimshilik soty budan bylaı quqyq buzýshylyq jó­nindegi isterdi qaraıdy. Jezqaz­ǵan­daǵy, Balqashtaǵy sottar negizgi aýmaqtyq sottar ataldy. Shalǵaı eldi mekenderdegi sottar aýmaqtaǵy sottardyń quramyna engizildi. Osy zamanǵy telekommýnıka­sııa­lyq baılanysty sot júıesinde paıdalaný qadamy qulaq túrdirgen habar boldy. Qazaqstan Respýb­lı­kasy QK-niń 220-babynyń 1-b. 228-tarmaǵyna sáıkes aıyptalǵan Sh. degen azamatqa Astana qala­sy­nyń turǵyny B. esimdi kýágerden ın­ternet jelisindegi beınekon­fe­rensııa arqyly suraq-jaýap alyn­dy. Dáleldi sebeppen sotqa qatysa almaǵan jezqazǵandyq kýágerge de osy tásil qoldandy. Bul sot tóre­le­gin úzbeı tolyq júrgizýge, aza­mattardyń ýaqyt únemdeýge, artyq shyǵyndanbaýyna múmkindik beredi. Ashyqtyq, jarııalylyq, órke­nıetti ómir talabynan tanylý Qa­raǵandy oblystyq sotynda qalyp­tasqan úlgili úrdis. Aıqyn NESIPBAI. QARAǴANDY.