Qazir ne kóp, orys tilinde shyqqan kitap kóp. Qazaqstandyq kitap dúkenderiniń sóreleri Reseıde shyqqan kitaptardan beli maıysyp tur dep aıtýǵa bolady. Olar ásem ári arzan. Sondaı kitaptyń biri jaqynda qolymyzǵa tústi. «Geopolıtıka: Kak eto delaetsıa?». Avtory – Nıkolaı Starıkov. Reseıdiń ótken tarıhyna kóz júgirte otyryp, bolashaqtyń qamyn qaı yńǵaıda sheshý kerek ekendigine boljam jasaıdy. Ol bylaı deıdi:
«No vernemsıa vo vremena gosýdarıa Petra Alekseevıcha. Togda nıkto ne nazyval ego Velıkım ı ne sobıralsıa etogo delat. Gordoe ımenovanıe, kak ı tıtýl ımperatora, eshe predstoıalo zavoevat. Prıchem zavoevat v prıamom smysle slova. Ved velıkıe ımperıı nıkogda ne poıavlıaıýtsıa na karte ýkazom rýkovodıtelıa. Lıýbaıa ımperııa – eto ıtog ızmenenııa granıs, peredela sfer vlııanııa. V fýndamente kajdoı ımperıı vsegda lejıt ýnıchtojennoe mogýshestvo drýgıh gosýdarstv, ı nı odna strana ne otdast svoe vlııanıe ı dostıjenııa bez boıa».
«Kez kelgen ımperııa – bul yqpal aımaǵyn qaıta bólisý, shekaralar ózgerisiniń nátıjesi». Aqıqatyn aıtqan.
«Da ı kajdaıa sýsha neızbejno zakanchıvaetsıa morem. Poetomý rasshırenıe zony vlııanııa rossııskoı ımperıı – eto planamernoe dvıjenıe Rossıı k azıatskım morıam». Starıkovyńyz osylaısha Reseıdiń arǵy-bergidegi syrtqy saıasattaǵy ustanymyn jilikshe shaǵyp beredi. Bálkim, biz sııaqtylarǵa onyń «kartasyn ashyp» kórsetkendigi durys bolar, kim bilsin?! Avtordyń pikiri qazaqtyń «О́zińe óziń berik bol, kórshińdi ury tutpa» degen maqalymen astasady. Olaı bolsa, Qazaq eline de kórshi memlekettiń «maqsatty qımylynyń» qosaǵynda ketpeı, óz qaýipsizdigin qamtamasyz etýdi tereńnen oılastyrýy qajet-aq.
Saıasatty starıkovsha sóıletetin bolsaq, tórtkúl dúnıege alpaýyt memleketter ǵana bıligin aıtyp, óz ústemdigin júrgizedi eken. «Glavnaıa ı edınstvennaıa sýt mırovoı polıtıkı – eto borba za resýrsy ı za kontrol nad nımı». Osy tusta avtordyń aıtqanymen kelisýge týra keledi. Álemdik deńgeıdegi saıasattyń bári osy tujyrymnyń tóńireginde toqaılasady.
Endi Starıkovtyń túıindi pikirine toqtalaıyq: «Istorııa ýchıt nas dvým vesham:
- Polıtıka lıýbyh stran osýshestvlıaetsıa vsegda v ıh sobstvennyh ınteresah ı nıkogda v ınteresah chýjıh.
- Voennaıa slabost nıkogda ne byla zalogom bezopasnostı ı, naoborot, vsegda ıavlıalas prıtıagatelnym faktorom dlıa potensıalnogo agressora».
Amalsyz kelisesiń. О́ıtkeni, álemdik saıasat búginde osy arnada damyp keledi. Sosyn Cherchılldiń suńǵylalyǵyna taǵy bir márte kóz jetkizesiń: «Anglııanyń máńgilik dostary joq, máńgilik múddeleri ǵana bar». Jahandyq saıasattyń búgingi tamyr búlkili de osyǵan saıady. Alpaýyt elder dúnıeni bóliske salý jolynda, ǵalamdyq baılyqtan qomaqty úlesin qarpyp qalý maqsatynda alýan túrli qıturqy áreketke baryp otyrǵanyna kýá da bolyp júr emespiz be?
«Hochesh byt svobodnym, hochesh bezopasnostı – býd sılnym». Endi osy tujyrymdy qazaqy uǵymǵa alash qaıratkeri Ábish Kekilbaevsha qaıyrar bolsaq, tómendegishe túıindeýge bolady: «Biz eshkimge kúsh kórsetpeımiz. Biz de adam perzentimiz. Kem emes, teń perzentimiz. Kerek kezinde keń de bola alamyz. Kerek kezinde er de bola alamyz». Endeshe, Qazaq eline eshkimge jaltaqtamaı naǵyz erlershe ómir súretin qoǵamdy qalyptastyryp, qaýipsizdigin nyǵaıtyp, adamzattyń teń perzenti retinde terezesi teń dárejede áńgime qozǵaıtyn ýaqyt áldeqashan keldi. Túıindi máseleni der kezinde tarqata bilmesek, alpaýyt elderdiń qaqpaqylynda qalt-qult etip ómir keshý jalǵasa bermekshi...
Jańa kitaptan sabaq alyp, saqtaný sharalaryn eskerip júrmesek bolmaıdy.
