«Eldiń esinde eren erligimen, jaýjúrek batyrlyǵymen qalǵan eren tulǵalardyń biri – Qabanbaı. Ol kisi týraly aýyzsha jáne arhıvtik derekter birshama mol saqtalǵan. Aýyzsha derekterge mıften aýlaq, talaı ǵasyrlardyń qoınaýynan kele jatqan tarıhı ańyz-áńgimelerdi, Úmbeteı, Buhar sııaqty jyraý-
lardyń shyǵarmalaryn jatqyzýǵa bolady. Sebebi olar Qabanbaıdyń zamandasy bolǵandyqtan, kórgenderin jazǵan adamdar. Mine, bulardy naqty aýyzsha tarıhı derekke jatqyzamyz. Bulardyń bári qazirgi ýaqytta qaǵaz betine túsken. Sonymen birge arhıvtik derekter bar. Arhıvtik derekterdiń kóbisin biz negizinen Reseı Federasııasynan aldyq. Olardyń ishinde, kóne aktiler arhıvi, Reseıdiń syrtqy ister arhıvi, Ombydaǵy memlekettik arhıv bar. Osylardyń arasynan Qabanbaıǵa qatysty maǵlumattardy jınaqtadyq. Biz qansha jerden zerttedik degenmen, batyr jaıly aqparattar tolastar emes. Onyń erligi jaıly sońǵy kezde Qytaı arhıvterinen birshama derekter tabylýda. О́ıtkeni, HVIII ǵasyrda qazaq-qytaı arasynda tikeleı qatynastar bastalǵan. Tabylǵan derekterdi sol jaqtaǵy qazaq azamattary jáne Elbasynyń tapsyrmasymen jazýshy Qoıshyǵara Salǵarın de baryp, birtalaıyn elge ákeldi. Sol derekterdiń ishinde Qabanbaıǵa qatysty málimetter de birshama kezdesedi. Olardyń barlyǵy búginde el ıgiligine aınalyp otyr. Meniń oıymsha, bolashaqta buny elimizdiń tarıhshylary qolǵa alyp, áskerı tulǵalarǵa baılanysty eńbekter, derekter ǵylymı negizde jazylsa nur ústine nur bolar edi. Qazaqstannyń qaı oblysyna barsańyz, Qabanbaı jaıly ańyz-áńgimeler bolady. Ony búkil qazaq moıyndaǵan. Saryshýash aıtady: «Abylaı syndy tóreńiz, qasyńa ákep taq qurǵan» dep. Iаǵnı bul kisi handarǵa súıenish bolǵan. Únemi jaqsy ataq alǵan adam. Jamanatty bolǵanyn eshqandaı aýyzsha derekterden kezdestirmeımiz», deıdi tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, professor Muhtarbek Kárim.
Jıyn barysynda Tursyn Jurtbaı «Qarakereı Qabanbaıdyń arǵy atalary Baıjigitterdiń XVI-XVII ǵasyrdaǵy kóshi-qon keńistigi» taqyrybynda baıandama jasady. Halyqaralyq «Qarakereı Qabanbaı batyr» tarıhı-mádenı qorynyń tóraǵasy Kamal Ábdirahmannyń aıtýynsha, mamyr aıynda batyrǵa arnalyp as berilmek.
Raýan QAIDAR, «Egemen Qazaqstan»
