Jıyn barysynda qazaq jazýyn latyn álipbıine kóshirýge oraı, onyń áleýmettik-ekonomıkalyq jáne saıası negizi, qazaq qoǵamyndaǵy kırıll alfavıtiniń atqarǵan róli, latynǵa ótýdegi uıymdyq jáne tehnıkalyq sharalar, latyn alfavıtine kóshýdegi ózge elderdiń tájirıbesi syndy birqatar taqyryptar qozǵaldy.
«Alfavıtti ózgertý – qoǵam úshin aýqymdy da mańyzdy másele, ústimizdegi ǵasyrda, qazirgi «ıntellektýaldyq tehnologııa» zamanynda, ásirese órkenıetti álemniń negizgi ǵylymı-tehnıkalyq, basqa da aqparatty aǵylshyn tilinde paıdalanatyn kezeńinde qoǵamdaǵy orasan zor mańyzdy shara. Osyǵan oraı belgili ǵalymdar men sarapshylar jáne jalpy jurtshylyq tarapynan qazaq grafıkasyn latyn álipbıine kóshirýdiń taǵdyrly sheshimi jan-jaqty talqylanýy tıis. Latyn jazýy ǵasyrlar boıy qunyn joǵaltpaı keledi. Álem turǵyndarynyń 80 paıyzdan astamy latyn qarpin paıdalanady. Álemdegi aqparattardyń 70 paıyzy latyn árpinde basylady. Álipbıdi ózgertý – qoǵamymyzdyń jan jaqty damýyna túrtki bolatyn tarıhı sheshim», dedi Fılosofııa, saıasattaný jáne dintaný ınstıtýtynyń dırektory, saıası ǵylymdar doktory, professor Aqan Bıjanov.
Kezdesýde Qazaqstan halqy Assambleıasy Tóraǵasynyń orynbasary, «Irnyhas» osetın mádenı-aǵartý ortalyǵynyń tóraǵasy Kazbek Mamsýrov, Fılosofııa, saıasattaný jáne dintaný ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri, fılosofııa ǵylymdarynyń doktory, professor Rústem Qadyrjanov, fılosofııa ǵylymdarynyń kandıdaty Jazıra Oshaqbaeva ózekti máselege oraı qazaq jazýyn latyn álipbıine kóshirý jónindegi ǵylymı usynystaryn ortaǵa saldy.
Professor Rústem Qadyrjanov latyn qarpine qatysty pikirin bildire kele, «Álipbıdi aýystyrý – kúrdeli áleýmettik-saıası prosess. О́ıtkeni ol osy memlekette ómir súrip otyrǵan árbir adamǵa qatysty másele, árbir adamnyń mádenı kodynyń aldaǵy ýaqytta rýhanı jańǵyrýy, ózgerýi degendi bildirse kerek. Táýelsizdik alǵan ýaqyttan beri álsin-álsin kóterilip, qoǵam arasynda jaqtaýshylar men qarsy ýáj aıtýshylardyń aıtys-tartysyna Elbasynyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty maqalasyndaǵy latyn qarpine kóshý týraly bastamasy aqyrǵy núktesin qoıdy. Endigi másele – qazirgi usynylyp jatqan álipbı nusqalarynyń ishindegi eń ońtaıly, halqymyzdyń tildik, úndik erekshelikterin tolyǵymen ótep, durys jetkize alatyn túrin tańdaı bilý. Bul rette aýyrlyq eń aldymen ǵalymdarǵa túsetini anyq», dedi.
Is-sharaǵa «Ǵylym ordasy» gýmanıtarlyq ınstıtýttarynyń ǵylymı qyzmetkerleri, Qazaqstan halqy Assambleıasy ǵylymı-saraptama tobynyń músheleri men qoǵam ókilderi qatysty.
Mıra BAIBEK,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY
