Ádebıet • 28 Qyrkúıek, 2017

Synshy semseri

611 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Rýhanı aqparat órisiniń aınasynan áldeqalaı shettep qalǵan jaǵdaıda kórkem oı jańalyǵyn ótkerip alyp, ókinishte qalatyn sııaq­tysyń. 

Synshy semseri

Alystaǵy, sonaý jastyq shaqta áskerı boryshty ótep qaıtqan soń baıaǵy eldiń aýzyn baǵasyń. Eki-úsh týyndyny qoımastan aıtyp, tańyrqaý aralas súısinister búkil yqylas-peıildi sol kitaptarǵa aýdaryp, qolyńa alǵansha taǵatyńdy taýysyp bitken edi. Desi júrip turǵan ánshilerdiń qazirgi zamanyndaı jazýshylardyń juldyzy ol ýaqytta joǵary. «Abaı joly» epopeıasy tolyq ja­­ryq kórgen dáýirde balasyń, bala da bolsań bálesiń, halyqtyń kóńil kúıi kóterilip, mereıi ústem bola túskenin sezesiń. Dál mundaı jaǵ­daı úzilmeı jalǵasyn taýyp, máńgige ornyqqandaı kóringen.Orta mektepti bitirerdiń aıaq shenine taman «Qan men terdiń» alǵashqy tomdary qolǵa tıip, sonyń áserinen biraz ýaqyt aıyǵa almaǵanymyz da este. Qolyna qalam ustaǵandar qudaıdyń nazaryna erekshe túsken bólekshe jaratylys ıelerindeı qyzyǵa da qyzǵana qaraıtyn qaı­ran sol aýsar shaq-aı. 

Sharttylyǵy basym keıbir týyndylarda myń-san suraqtarǵa júrek qozǵaıtyn jaýap joqtaı. Solar­dy aýyzdarynan sýy quryp maqtaǵan kópshilik talǵamynda da aqaý bar ma, kemshilikteri kórineý tursa da baıqamaǵandary qalaı? «Shýyldaqtardan» aıyrmań shamaly halde ýaqyt shirkindi eleýsiz ótkerip jiberip, sondaǵy mazany qashyrǵan jaılardyń jaýabyn kútpegen jerden keziktirgenińe meıliń qaıran qal, meıliń qaıran qalma, der kezinde ańǵara almaǵan soryń da baıaǵy.

Talǵam degen jaryqtyqty únemi jetildirip, rýhanı tájirıbeni tolyq­tyrý ústinde ózińdi sergek  ustamasań – baıqampaz qasıetiń qalǵyp kete­tini haq eken. Ásker qatarynda júrip áldeqalaı qolymyzǵa tıgen «Ma­habbat, qyzyq mol jyldar» romanyn bir demmen oqyp shyǵyp, bolashaq jaryńdy jastyq qulshynyspen armandaǵanyń bar emes pe. О́mirge osynaý ustanymmen aralasa bastaǵan kezde synshy Baqyt Sarbalaevtyń sol kitap týraly jazǵan pikiri jańsaq ta ádiletsiz kórinip edi. Alǵashqy áser arqyly aqı-taqı tórelikke barý qaýip­ti-aý. Osy jasqa deıin sabyr, aıal qylmastan aıtyp qalǵan oıyń dúmbilez, toqtamyń shala-sharpy bolsa – bireýdi kinálaý orynsyz. Úmit etken jasyń ıneniń kózinen ótken pysyq, ıa urma-perme esersoq minez ıesi bolsa – uıaty ózińe keledi.Talantty taný men batagóı úlkendik mádenıetiniń qazirgi qalyptasqan jaǵdaıyna qarasań – jylap jiberýdiń o jaǵy men bu jaǵynda eriksiz turasyń. О́ziń týraly táýir lebiz jarǵan kisiń ákeń jasamaǵan jaqsylyqty úıip-tógip tastaǵandaı mindetsinse meıli ǵoı. Shalys basyp, jazataıym múlt kete qalsań – keshi­rilmes kúnáǵa batqandaı teris batasyn berýden taıynbaıdy. Ádebı úderis ústinde ne kórip, ne qylmaǵan bas bul. «Mendeı jazýshy qazaqta áli týa qoıǵan joq. Oralhan Bókeevtiń qarasy kórinip qalyp edi, orta jolda ol da ólip tyndy» degen aqsaqal jasyndaǵy kisiniń ajarynda qylaıa qymsynýdyń qyldaı belgisi sezilip qoısa she. Osynaý shalyqty sózderdiń ıesi teledıdarda ózin kisilikti de kishik ustap, bııazy, bıpaz sóılegenin kórgende sener-senbesińdi bilmeı daǵdaratynyń bar. 

Kórkem oıdyń álemdik qazy­nasyna qulashtap boılap, sheberlik sıqyryn jetik meńgergen perzent­terimiz qata­rynyń qarasy moldaý. Olardyń boıynan álgindeı ıneniń jasýyn­daı maqtannyń osaldyǵyn kórsetpeı­tinderine qaıran qalasyń. Jazýdyń sáttiligi sporttyq jat­tyǵýdyń beınet soryn belsheden keshkennen keıin qaıtalanatyn qubylys qana emes. Keıipkerge kelý turǵysynda kesek minezdi taǵdyr ıesi áýeli kókeıge qonaqtady. Onyń kórkem eseıý úderisi oıda úzbeı jal­ǵasqannan keıin baryp qory­tylýy tıis. Sóz ıesiniń bul jerdegi qanaǵat raqymy esep emes. Oqý­shynyń synshyl súzgisinen ótip, qadaý-qadaý ólshemder aqyrynda taǵdyrsheshti aqıqattan quralady. Qazaqtyń rýhanı ahýalynda aqıqat ustanymynyń asqaqtyǵy qazir azdaý. Keýdemsoq jyryndy pysyq qol­tańba Áýezov qubylysyna barabar baǵalanǵan jaǵdaıǵa dýshar bolǵannan keıin osyndaı toqtamǵa eriksiz kelesiń. Sonaý jastyq shaqta kópshilik asa jyly qabyldaǵan álgi úsh týyndynyń sharttylyqqa toly sheshimderine Saǵat Áshimbaev kezin­de aıanbaı shúıilipti.

Saǵat Áshimbaevtyń siltese tilip túsetin synshylyq semser sózi qazir qazaqqa aýadaı qajet-aý.

Sońǵy jańalyqtar