Konferensııanyń ashylý saltanatyna jáne joǵary deńgeıli sessııaǵa QR Premer-Mınıstri B. Saǵyntaev qatysty.
DDSU-na múshe 140 eldiń, halyqaralyq uıymdar men álemdik akademııalyq elıtanyń ókilderi — barlyǵy 1500-ge jýyq qatysýshy Astanada bas qosty. Shara uıymdastyrýshylary Qazaqstan Úkimeti, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy men IýNISEF boldy.
Konferensııa qatysýshylarynyń negizgi maqsaty — medısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómekti odan ári damytýdy joǵary deńgeıde talqylaý, medısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómek boıynsha Astana deklarasııasyn qabyldaý.
Konferensııany Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev ashyp, beınebaılanys júıesi arqyly shara qatysýshylaryna óz sózin arnady.
«Densaýlyq saqtaýdy jaqsartýǵa búkil álemde úles qosý medısınalyq qaýymdastyqtyń mańyzdy ıgi isine aınaldy. Ol tarıhı qujat (BUU “Álemdik densaýlyq saqtaýdyń uly hartııasy” dep ataǵan Almaty deklarasııasy) basqa elderdiń kóptegen JOO-larynyń oqýlyqtaryna endi. 1978 jyly qol qoıylǵan DDSU Deklarasııasy halyqaralyq umtylystardyń kórnekti mysalyna aınaldy. Qujatta MSAK damytýdyń negizgi qaǵıdalary atap kórsetilgen. Bul halyqty sanıtarlyq aǵartýdy, ana men bala densaýlyǵyn qorǵaýdy, aýrýlardyń aldyn alýdy, onyń ishinde ekpe egýdi, sondaı-aq dári-dármektermen qamtamasyz etýdi qamtıdy. Sol ýaqyttan bastap búkil álemde densaýlyq saqtaý osy basty baǵyttarǵa sáıkes damydy», — dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Memleket basshysynyń aıtýynsha, búginde adamzat aldynda jańa syn-tegeýrinder tur — qorshaǵan ortanyń nasharlaýy, az qımyldaýǵa ákeletin ómir salty, sapasyz as sozylmaly aýrýlardyń kóbeıýin týdyrdy.
«О́z kezeginde, halyqtyń aýrý-syrqaýy máseleleri áleýmettik qamtý júıesine júktemeni arttyrady. Densaýlyq saqtaýdy qarjylandyrý men medısınalyq qyzmettermen jappaı qamtý máseleleriniń qazirgi kezde mańyzdylyǵy men ózektiligi zor. Bul taqyryptar 2019 jyly BUU Bas Assambleıasynyń talqylaýyna engiziledi», — dedi Prezıdent.
Sonymen qatar Elbasy tehnologııalyq revolıýsııa damýynyń qazirgi betalystary adamzat úshin jańa perspektıvalar ashyp otyrǵanyn atap ótti.
«Búgin Qazaqstanda, álemdegi tárizdi, sıfrlyq transformasııa úrdisteri belsene júrgizilip jatyr, onyń ishinde densaýlyq saqtaý salasy da qamtylǵan. Halyqtyń densaýlyǵyn qoldaýdy qamtamasyz etý – ulttyń ornyqty damýy men ál-aýqatynyń ósýiniń negizi. Men barlyq elderdiń kóshbasshylaryn muny memleket saıasatynyń basty basymdyǵy retinde belgileýge úndeımin. Medısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómek týraly jańa Astana deklarasııasynyń qabyldanýy dúnıejúzindegi densaýlyq saqtaý júıesin jetildirý jolynda mańyzdy is bolady. Bul baǵdarlamalyq qujattyń jahandyq deńgeıde adamdardyń ómir sapasyn arttyryp, densaýlyqtaryn nyǵaıtýǵa septigin tıgizetinine senemin. Konferensııaǵa belsene qatysqandaryńyz úshin alǵysymdy aıtamyn, tabys pen jemisti jumys tileımin», — dedi Qazaqstan Prezıdenti.
Sonymen qatar, BUU bas hatshysy A. Gýtterısh beınebaılanys arqyly Jahandyq konferensııa qatysýshylaryna sózin arnady.
«Halyq densaýlyǵy – ornyqty damýdyń nátıjesi men draıveri. Densaýlyq saqtaý sapasy ómir ssapasymen tikeleı baılanysty. Bizdiń densaýlyq saqtaý júıemiz, birinshi kezekte, aldyn alýǵa baǵyttalǵan. 40 jyl buryn Almaty deklarasııasy alǵashqy medısınalyq kómektiń mańyzdylyǵyn moıyndady, degenmen de qazirdiń ózinde alǵashqy medısınalyq kómek ala almaı otyrǵan adamdar sany kóp. Maqsat aıqyn – adamdardyń dene jáne psıhologııalyq ál-aýqatyn qorǵap, oǵan yqpal etý. Osy maqsatty ustanatynyńyzǵa alǵys aıtamyn», — dedi BUU Bas hatshysy.
Qazaqstan Premer-Mınıstri Baqytjan Saǵyntaev óz sózinde Astanada Jahandyq konferensııany ótkizýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti. 40 jyl buryn Qazaqstan jerinde Almaty deklarasııasy qabyldandy. Bul qujattyń mańyzdylyǵy, adamzat tarıhynda tuńǵysh ret adamdardyń densaýlyq saqtaýǵa teń quqyǵyn barlyq memleketterdiń resmı túrde moıyndaýy boldy. Sonymen qatar, álemniń ózgerýin esepke alǵanda, tehnologııalyq progress kózqarastardyń jańarýyn jáne jańa syn-tegeýrinderge ún qatýdy talap etedi.
«DDSU-ǵa múshe elderdiń, halyqaralyq uıymdar men akademııalyq qaýymdastyqtyń birigip kúsh-jiger salýynyń nátıjesinde medısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómek týraly jańa Deklarasııa ázirlendi. Onyń qabyldanýy kez kelgen eldiń densaýlyq saqtaý júıesiniń negizi retinde MSAK-nyń damýy úshin baǵyt-baǵdar bolady. Jańa Deklarasııada jetildirilgen MSAK arqyly barshanyń densaýlyqqa qol jetkizýi úshin memlekettiń, adamdardyń, qaýymdastyqtardyń, densaýlyq saqtaý júıesi men seriktesteriniń mindettemeleri kórsetilgen», — dep B. Saǵyntaev, Astanadaǵy Jahandyq Konferensııa kóptegen saýaldarǵa jaýap tabýǵa múmkindik beretinine senim bildirdi. Qazaqstan ashyq dıalog pen ózara is-qımyl ornatýǵa ázir.
Budan ári plenarlyq otyrys barysynda Áýlıe Rım papasy Fransısk úndeýin jarııa etken Arhıepıskop ókili Frensıs Chýllıkat; Nepaldyń densaýlyq saqtaý mınıstri, Premer-Mınıstr orynbasary Ýpendra Iаdav; Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń bas dırektory Tedros Adhanom Gebreıesýs; BUU Balalar qorynyń (IýNISEF) atqarýshy dırektory Genrıetta For; Densaýlyq saqtaý jáne azyq-túlik qaýipsizdigi máseleleri jónindegi eýropalyq komıssar Vıtıanıs Andrıýkaıtıs jáne t.b. sóz sóıledi.
Delegattardyń sóz sóıleý qorytyndylary boıynsha «Densaýlyq saqtaý qyzmetterimen jappaı qamtý baǵytynda medısınalyq-sanıtarııalyq alǵashqy kómekti damytýdaǵy jalpyúkimettik tásil» Astana Deklarasııasyn qabyldaý saltanaty ótti.
Astana deklarasııasyn qabyldaý kez kelgen eldiń densaýlyq saqtaý júıesiniń negizi retinde búkil álemdegi XXI ǵasyrdaǵy MSAK júıesin damytýdy aıqyndaýǵa múmkindik beredi, sol arqyly medısınalyq qyzmettermen jappaı qamtýǵa jáne barshaǵa arnalǵan densaýlyqqa qol jetkizýge bolady. Jańa Deklarasııada turaqty MSAK arqyly barlyǵy úshin densaýlyqqa qol jetkizýdegi memleketterdiń, adamdardyń, qaýymdastyqtardyń, densaýlyq saqtaý júıesi men seriktesterdiń mindettemeleri kórsetiledi. Odan soń MSAK jáne jappaı qamtý máselesin 2019 jyly qyrkúıek aıynda memleketter basshylary deńgeıinde BUU Bas Assambleıasyndaǵy joǵary deńgeıli kezdesýde usyný kózdelip otyr.
Shara densaýlyq saqtaý, qarjy, ekonomıka, bilim berý, qorshaǵan orta mınıstrleri men halyqaralyq uıymdardyń basshylarynyń qatysqan plenarlyq otyrystarmen jáne sessııalarmen jalǵasty. Sonymen qatar konferensııa baǵdarlamasy saıd-ıvent, pikirtalastyq sessııalar jáne kórmeler sekildi is-sharalardy da qamtyǵan.
Konferensııa aıasynda birqatar qosymsha sharalar uıymdastyrylǵanyn aıta ketý kerek. Olardyń qatarynda Almaty q. DDSU Eýropalyq jelisiniń merleriniń «Salaýatty qalalar» sammıti, «Nazarbaev ýnıversıteti» bazasyndaǵy jastar forýmy, Walk the Talk, Astanadaǵy Ulttyq mýzeıde ótetin hakaton men «Densaýlyq saqtaýdaǵy AT» kórmesi bar.
