Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymyna múshe 140-tan asa elden 1500-ge jýyq ókil qatysqan basqosýǵa beıne-quttyqtaý joldaǵan Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev Astana deklarasııasyn qabyldaý álemdegi densaýlyq saqtaý salasy úshin mańyzdy kezeń bolatynyn aıtyp, bul jahandyq deńgeıde adamdardyń densaýlyǵyn jaqsartýǵa úles qosatyn baǵdarlamalyq qujat ekenin jetkizdi. «Osydan 40 jyl buryn álem jurtshylyǵy Almaty qalasyna jınalyp, Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymyna múshe memleketter alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek jónindegi Almaty deklarasııasyn qabyldady. Onda halyqty sanıtarlyq baǵytta aqparattandyrý, ana men balanyń densaýlyǵyn qorǵaý, aýrýlardyń aldyn alý, onyń ishinde vaksınasııa men dári-dármektermen qamtamasyz etý sekildi mańyzdy qaǵıdattar boldy. Odan beri álemniń densaýlyq saqtaý baǵyty osy negizgi baǵyttar boıynsha damyp kele jatyr», dedi Prezıdent.
Qorshaǵan ortanyń buzylýy, qozǵalystyń azaıýy, durys tamaqtanbaýdan sozylmaly aýrýlardyń kóbeıip bara jatqanyn jetkizgen Elbasy búgingi tańda densaýlyq saqtaý salasyn qarjylandyrý men sıfrlandyrý asa mańyzdy ekenin atap ótti.
Konferensııanyń ashylý saltanatyna jáne joǵary deńgeıli sessııasyna qatysqan Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaev Astanada jahandyq konferensııany ótkizýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti. «DDSU-ǵa múshe elderdiń, halyqaralyq uıymdar men akademııalyq qaýymdastyqtyń birigip kúsh-jiger salýynyń nátıjesinde medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómek týraly jańa Deklarasııa ázirlendi. Onyń qabyldanýy kez kelgen eldiń densaýlyq saqtaý júıesiniń negizi retinde MSAK-tyń damýy úshin baǵyt-baǵdar bolady. Jańa Deklarasııada jetildirilgen MSAK arqyly barshanyń densaýlyqqa qol jetkizýi úshin memlekettiń, adamdardyń, qaýymdastyqtardyń, densaýlyq saqtaý júıesi men seriktesteriniń mindettemeleri kórsetilgen. Bul qýatty MSAK strategııasyn HHI ǵasyrda da jalǵastyrýǵa degen ulttardyń ortaq erik-jigeriniń aıqyn kórinisi», dedi B.Saǵyntaev.
Jıynǵa qatysýshylardyń aıtýynsha, Astana deklarasııasynyń qabyldanýy kez kelgen eldiń densaýlyq saqtaý salasynyń negizi bolǵan XXI ǵasyrdaǵy MSAK júıesin damytýǵa múmkindik beredi. Jańa deklarasııada turaqty MSAK arqyly densaýlyq saqtaýdaǵy memleketterdiń, qaýymdastyqtardyń jáne jekelegen adamdardyń mindettemeleri kórsetiledi. Atalǵan qujat 2019 jyly qyrkúıek aıynda memleketter basshylary deńgeıinde BUU Bas Assambleıasyndaǵy joǵary deńgeıli kezdesýde usyný kózdelip otyr.
Almaty deklarasııasy qabyldanǵaly beri Qazaqstanda ǵana emes, álemde de kóptegen ózgerister oryn alǵanyn aıtqan Densaýlyq saqtaý mınıstri Eljan Birtanov dúnıejúzi boıynsha sozylmaly aýrýlardyń jıilep ketkenin jetkizdi. «Buǵan áleýmettik faktorlar da áserin tıgizip jatyr. Biz osy máseleni kóterip, dúnıe júziniń medısına salasynyń, alǵashqy medısınalyq kómektiń kelesheginiń damý baǵyttaryn aıqyndaý úshin ótken jyly Jeneva qalasyndaǵy Dúnıejúzilik densaýlyq assambleıasynda bastama kóterdik. Almaty deklarasııasy negizinde jańa medısınalyq-sanıtarlyq alǵashqy kómekti damytý deklarasııasyn qabyldaýdy usyndyq», dedi E.Birtanov.
Densaýlyq saqtaý mınıstri 40 jyl buryn qabyldanǵan qujat pen búgingi jańa deklarasııanyń aıyrmashylyǵyna da toqtaldy. «Astana deklarasııasy ýaqyttyń talaby men Almaty deklarasııasynan beri qabyldanǵan saıası qujattardy esepke alady. Eń aldymen, Astana deklarasııasy – BUU-nyń turaqty damýynyń maqsaty. Ekinshiden, jańa deklarasııa adamı kapıtaldy damytýda, sıfrly tehnologııalardy qoldanýda Úkimetterden qosymsha kúsh-jiger jumsaýdy suraıdy. Demek, Astana deklarasııasy 40 jyldan bergi ǵylymı-tehnıkalyq progresti esepke alyp otyr. Úshinshiden, bul qujat óziniń júzege asyrylýy jolynda qol qoıǵan memleketterge talapty kúsheıtýdi usynady. Sebebi, búgin aıtylyp jatqandaı keıbir elder osydan 40 jyl buryn qabyldanǵan Almaty deklarasııasynyń qaǵıdattaryn iske asyryp úlgermegen. Osyǵan baılanysty, deklarasııany qoldaǵan múshe-memleketter, DDSU, IýNISEF osy deklarasııanyń qaǵıdattarynyń oryndalýyna ún qosady», dedi ol.
Maıgúl SULTAN,
Sýretti túsirgen Erlan OMAR,
«Egemen Qazaqstan»
