Qoǵam • 19 Sáýir, 2019

Ǵaryshtyq sanaǵa boılaǵan sýretshi

952 ret kórsetildi

Qadym zamandardan tabıǵat baǵynǵan jaratylys zańyn baqylap, oǵan óz paıymymen boılap, oı túıinin jasaýǵa umtylý adam ómiriniń mánine aınal­ǵan. Ǵaryshtyń zańy eshqashan ózgermeıdi jáne ol meılinshe qatal. Jer betin­degi tirshilik ne ekseń, sony orasyń degen uly moraldy únsiz moıyn­dap tur. Jel turǵyzǵan adam daýylǵa tap bolady. Adam jerge qaraǵash egip turyp, odan alma ne órik jemisin kútpeıdi. Sol sekildi jamandyq jasaýǵa beıim adam izgilikten úmittenbegeni jón. Al kún sekildi kúlip turǵan jumsaq jan­dar ózgeniń júregindegi muzdy eritedi. Sondyqtan, adamdar, aınalaǵa súıis­penshilikpen qarańdar, ǵaryshpen kindiktes keńistiktiń zańdylyǵyn buz­bańdar!

Belgili sýretshi, T.Júr­genov atyn­­daǵy Qazaq ult­tyq óner akademııasynyń pro­fessory Bolat Turǵyn­baı­dyń kóp­jyldyq izde­nisiniń nátıjesinen tý­ǵan «Balqońyr» atty kór­­­­­­­mesine qo­ıylǵan kar­tı­nalardyń qysqasha maz­­munyn qarapaıym qı­syn­men zerdelesek, osyn­daı bıik zııatkerlik oı­ǵa qaraı jeteleıdi. Sý­ret­shiniń paı­y­mynda, adam – ǵaryshtyń bir ból­shegi. Shyǵarmashylyǵyna «sa­na» ta­qyrybyn ózek et­ken­dikten, Bolat sýret óne­rindegi óz baǵytyn «Sana art» dep ataǵan. «Sana» – sýret ónerindegi Bo­lattyń jeke óz baǵyty. Onyń paıy­­­mynsha, adamnyń sanasy durys qalyptasyp, ǵarysh zańymen óz min­detin durys atqaryp tursa, órkenıet ále­mi qatelikterden tyıylyp, onda uly ózgeristerdiń qaqpasy ashylǵan bolar edi.

 «Men bul jumystarymda san men sananyń baılanysyn kórsetýge arnadym. Sýret ónerinde ba­ǵyttar óte kóp: kýbızm, da­­­daızm, fýtýrızm, sımvo­lızm, realızm, taǵy bas­qa «ızm»-der jaıdan-jaı týa salǵan qııaldyń je­misi emes, ol – ónerdegi ál­­debir jańashyldyqtyń bastaýy, ózgeshe qalyptaý men oılaýdyń kórinisi. Bú­kil álem búgingideı sı­­fr­­­­­­landyrý júıesine, kom­pıýterlendirý kezeńine qa­dam jasap jatqan kezde, bul baǵyt sanany san arqyly ıge­rýge umtylystan týǵan. Jaryq dú­nıeni sana bılemese, haos bastalady. Ǵa­ryshtyq ólshemde de osylaı, dúnıe fızıka, matematıka zańdylyqtaryna baǵynyp, sana arqyly basqarylyp tur. Eger ja­ratylystyń buljymas zańy buzylatyn bolsa, naqty tártippen rettelgen jer betindegi júıe buzylady. Me­niń sýret ónerindegi izdenisim osy ta­qyrypqa baǵyttalǵan», deıdi Bolat óz shyǵarmashylyǵy týraly.

Bolattyń shyǵarma­shy­lyǵyndaǵy ǵarysh, ǵa­rysh­tyq sana taqyryby neden bastaldy, ol búgin qandaı deńgeıge deıin ósip-jetildi? Adamzattyń jan-júregin, aqyl-sanasyn ǵalamtor shyrmap, jylylyǵyn ur­lap, tastan da beter sýyq etip, robottarǵa aınaldy­ra bastaǵan kezeńde ǵaryshtyq joǵary sana bul zaýalǵa toıtarys bere ala ma? Soń­ǵy jyldardaǵy eńbek nátı­jesin kór­setetin «Sana», «Tomırıs», «To­ǵysý», «Shyraq», «Ýaqyt ótkeli», «Túr­­lený» sekildi sabaqtas ıdeıalar ar­qyly bir-birin mazmun jaǵynan baıyta túsken tizbekti kartınalar toptamasy osy suraqqa jaýap izdeıdi. Sýret óneriniń sáýlesin sezinetin jandar ony tabady da. Dóńgelek, sopaqsha, úshburys tektes geometrııalyq pishindermen sa­lyn­ǵan kartınalarǵa ja­­­­ǵalata kóz salyp ótken adam, Bolattyń qyzyldy-jasyldy ashyq, qanyq, jar­qyn tústi boıaýlarǵa aıryqsha basymdyq beretinin birden baıqaǵan bolar edi. Bul kezdeısoq emes. Mysaly, Ǵarysh pen Jerdi birlikte qarastyratyn sýretshi «Ýaqyt ótkelin» salǵanda, jal­ǵannan ózin sharq uryp izdeýden sharshamaıtyn adam­dardyń tolassyz aınalyp jatqan shetsiz-sheksiz keńistiktegi mıllıon soq­paǵynyń qazyǵy, taba almaı júrgen aqı­qaty óz ishindegi jaryqqa baılaýly ekenine boılatqysy keledi jáne ol osy oıyn jan-jaǵyndaǵy jaqsylyq pen tazalyqty sezine turyp, kóterińki kóńil kúıde keskindeıdi. Ashyq tústi boıaýlar palıtrasy júrektegi qýanysh sezimin, parasatty oıatpaı qoımaıdy. Ashyq tústi boıaý – jaqsylyqtyń, meıi­rimniń, keshirimniń túsi. Sýretshiniń ózin agressııa­dan, jamandyqtan alys ustaıtynynyń dáleli bul. Mynaý kar­tınalardyń ár­qaısysy adam men tabıǵat úılesimde bolsa, adamzat pen ór­kenıet ta ǵajap damýdy bastan keshi­rer edi degendi boıaý tilimen baısaldy jet­kizip tur.

Sýretshi shyǵarma­shy­lyǵymen jaq­sy tanys óner­tanýshy Zýhra Ydy­rys kór­me qo­naq­taryna Bolat Tur­­ǵyn­­baı kartınalarynyń maz­mun erek­sheligi týraly áńgimeledi. «Sýretshi dástúrli keskindeme, dástúr­li beıneleý ónerindegi izdenis­teri arqyly jańa uǵymdardy: búkil ǵalam, jahandyq álemdi ózine tán kózqarasymen usynyp otyr. «Kosmo art», «Sana art» degen ter­mınderge syı­dyryp otyrǵan tyń týyndylary jaratylys týraly, bizdi qor­shaǵan álemdegi tartystar týraly bolǵanymen, bizdiń sa­namyzda, ómirimizde esh­qandaı da negatıv kó­ńil kúı qaldyrmaıdy. «Kosmo art», «Sana art» dep otyr­ǵanymyz, eki uǵymdy bir­deı qarastyrǵan syrtqy álem men sýretshiniń ishki áleminiń baılanysynan týyn­dap otyr. Sýretshi san men sana degen uǵymdardy jınaqtaı kele, óziniń jańa izdenisin kórsetýdi maqsat etti» dep Bolattyń sýret ónerinde qa­lyptastyrǵan qoltańbasyna kásibı tur­ǵyda taldaý jasady.

Bolattyń «Balqońyry» ǵarysh taqyrybynyń sýret­shi úshin taýsylmaıtyn baı ta­qyryp ekenin barlyq qy­rynan dáleldedi. Keńis­tikten tógilgen shýaqty, qýa­­nyshty, sulýlyqty sezi­ný sýret óneriniń basty mu­raty bolyp qala beredi. Al polotnolardaǵy jarqyn boıaý­men keskindelgen ja­ryq álem – Bolattyń óz álemi.


ALMATY


Sońǵy jańalyqtar

16 tamyzǵa arnalǵan valıýta baǵamy

Ekonomıka • Búgin, 09:47

16 tamyzǵa arnalǵa aýa raıy boljamy

Aýa raıy • Búgin, 09:38

1453 adam koronavırýstan jazylyp shyqty

Koronavırýs • Búgin, 09:06

Jigittermen kúsh synasqan arý

Ulttyq sport • Búgin, 08:43

Qytaıdan qalyp qoıdyq

Sport • Búgin, 08:42

Tabystary – 2 117 000 dollar

Sport • Búgin, 08:40

Sınsınnatıdegi týrnır bastaldy

Sport • Búgin, 08:38

Úzdik qurylysshylar marapattaldy

Qoǵam • Búgin, 08:37

Olımpıadadan keıingi oılar

Sport • Búgin, 08:35

Jarys qyzǵan shaǵyna jetti

Sport • Búgin, 08:34

Tehnopark tegin oqytady

Qoǵam • Búgin, 08:32

Balalarǵa arnalǵan startaptar

Qoǵam • Búgin, 08:30

Julynqurt laboratorııasy áshkerelendi

Aımaqtar • Búgin, 08:27

«Talgodaǵy» talan-taraj

Qoǵam • Búgin, 08:25

Shalǵaıdaǵylar shaǵym aıtady

Bilim • Búgin, 08:22

Jańa mektepter kóbeıedi

Bilim • Búgin, 08:20

Jalbyz ben jaýynqurt ósiredi

Qoǵam • Búgin, 08:17

Moıynqumda mańyzdy máseleler aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 08:13

Jańa Qazaqstan – sheteldikter kózimen

Saıasat • Búgin, 08:10

Qamystan óndirilgen qumsheker

Aımaqtar • Keshe

Erlikke toly eńbek

Qazaqstan • Keshe

Uqsas jańalyqtar