Bala – bolashaqtyń beınesi

Balalar ómirin, densaýly­ǵyn, quqyǵyn qorǵaý týraly federa­sııa­­nyń bastamasyn BUU ózi­niń negizgi mindetteriniń biri retinde qabyldap, qoldaý bildir­di. Elimizde de ataýly mereke jyl saıyn toılanady jáne BUU janyndaǵy Unicef qory qazaq­standyq balalardyń ómi­rin jaq­sartýǵa atsalysyp keledi. Aı­ta­lyq, Unicef Eýropalyq odaqpen bir­lesip túrli jaǵdaımen sotqa tar­tyl­ǵan, qylmys jasa­ǵan elimiz­degi balalar men jas­ós­pi­rimder­di qoǵamǵa qaıta beıim­deıtin joba jasady. Sonyń nátıjesinde 86 bala qatarǵa qosyldy.

«Jetim kórseń, jebeı júr» deıdi halqymyz. Bul sóz búgin­de memlekettik damýdyń alǵy­shartyna aınalǵandaı. Bala­lar­dyń quqyǵyn qorǵaý komıteti tóraǵasynyń orynbasary Mán­shúk Ábdikárimniń aıtýynsha, 2008-2009 jyldary balalar úılerinde 18 myńnan asa bala bolsa, 2018 jyly 6 myń bala bol­ǵan. Jetim balalardyń sanyn 12 myńǵa deıin azaıtýǵa qoǵam­nyń patronattyq tárbıege kóńil bólýi men memleket tarapynan ja­salǵan túrli baǵdarlama, jobalar yqpal etip otyr. Budan bólek, qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan nemese qandaı da bir kómekti qajet etetin balalarǵa arnap elimizde tegin 111 – senim telefony jumys isteıdi. Bul – otbasylyq, onyń ishinde balalar quqyqtaryna qatysty psıhologııalyq jáne zańgerlik keńes beretin jeli.

Qazaqstanda 2018 jyly 397 799 sábı dúnıege kelgen. Ár jylda týatyn osynsha balanyń ómiri – memleketimizdegi demo­grafııa­lyq saıasattyń basym baǵy­ty. Sondyqtan da bala densaý­lyǵy – basty nazarda. Bul sal­adaǵy jumys óz jemisin berip keledi. Densaýlyq saqtaý mınıstr­ligi Qoǵamdyq densaýlyq saq­taý saıa­saty departamenti dırek­tory­nyń orynbasary Záýre Ahmetova sońǵy 25 jylda at­qarylǵ­an is-shara­lar arqasynda Qazaq­stan­daǵy bala týý kórsetkishi 19,6 pa­ıyzǵa óskenin aıtady. Al bala ólimi 3,4 ese, ana ólimi 5 ese azaı­ǵan. 

1 maýsym – bizdiń balalar úshin asyr salar jazǵy de­ma­lystyń bastaýy. Bilim jáne ǵylym mınıstri Kúlásh Shám­shıdınova oqýshylardyń kanıkýl ýaqytyn kóńildi de tıimdi jáne qaýipsiz ótkizýi úshin 236 qala syrtyndaǵy, 11 myńǵa jýyq mektep janyndaǵy, 1750-den astam shatyrly lager ju­mys isteıtinin jetkizdi. Mun­daı ıgi iske halyqaralyq, mem­le­­ket­tik mekemeler ǵana emes, je­k­e­legen uıymdar da belsen­dilik tanytýda. Máselen, bıyl 4 324 balanyń dem­alysyn uıym­das­tyrýǵa eli­mizdiń 11 óńi­rindegi aýyl­sharýa­shy­lyq, munaı, gaz, taý-ken, energetıka sala­laryndaǵy kompanııalar men jeke kásipkerler 504 mln teńge bólip, qoldaý kórsetken.

Bala degen bolashaq sóziniń balamasyndaı. Sodan bolar, atamyz qazaq qashanda urpaq tárbıesi – ult bolashaǵy dep qaraıdy. Búgingi balalar – bola­shaǵymyzdyń bet-beınesi. Biz solar arqyly elimizdiń erteńin qalyptastyramyz.