Qazaqstan kópdindi, kópetnosty memleket. Bul áralýandyq bizdiń baǵymyz boldy. Azamattardyń dinı senimine kesirin tıgizbeıtin quqyqtyq, dinı qysym týyndatpaıtyn zaıyrly, etnostyq qyrqysty boldyrmaıtyn áleýmettik memleket quryldy. Memleket basshysynyń Joldaýynda osy máseleler anyq aıtyldy.
Joldaýda kórsetilgen dinaralyq túsinikti saqtaýymyzdyń mańyzy óte joǵary. Sebebi álemdegi dinı ahýaldy saraptap otyrsaq, dinı senimderge baılanysty bir-birin kinálaǵan halyqtardy baıqaımyz. Onyń sońy el ishinde azamattyq soǵysqa ulasyp jatyr. Shynaıy dindarlyq, ol – beıbitshilik. «Shynaıy din – beıbitshilik, al qalǵany – jaman túsindirý» degen naqyl bar. Bizdiń jolymyz beıbitshilikke bastap tursa, eń durys ıdeıa, mańyzdy is sol dep sanaımyz. Qazaq kóppen birge bolýǵa úndeıdi. Kóptiń tileýi – beıbitshilik. Bul baǵytta Memleket basshysynyń Joldaýynda aıtylǵan dinaralyq túsinistiktiń máni joǵary.
Osy oraıda dinaralyq kelisimdi qalyptastyrýdyń qazaqstandyq modeli bolǵan Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń seziniń mańyzdylyǵyna erekshe toqtalǵym keledi.
Álemdik qoǵamdastyq HXI ǵasyrǵa qadam basa otyryp, halyqaralyq qaýipsizdikke tónip turǵan syn-qaterlerdiń jańa túri, halyqaralyq sıpat alǵan terrorızm jáne dinniń atyn jamylǵan ekstremızm máselesimen betpe-bet kelip otyr. Al óz kezeginde terrorızm men ekstremızm ıdeologııalyq kúsh kórsetýge baılanysty saıası kúrestiń bir túri.
Osyndaı dinniń atyna telinip otyrǵan qaıshylyqtar men qasiretter zamanynda álemdik jáne dástúrli dinder jetekshileri men ókilderi pikirleriniń bir arnaǵa toǵysýy, olardyń arasynda ózara túsinistiktiń ornaýy, baısaldylyq ustanymdarynyń basymdyq tanytýy, tipti ortaq máselelerdi belgili bir mámilege kele otyryp talqylaý, múmkin bolsa ortaq sheshimder qabyldaý órkenıet tarıhynda, qazirgi adamzat qoǵamynyń beıbitshiligi men ıgiligi úshin aýadaı qajet shara. Osyndaı álemde balamasy joq sharanyń elimizdiń bastamashy bolýymen qolǵa alynýy, onyń elordamyz Nur-Sultanda ár úsh jyl saıyn uıymdastyrylýy adamzat qoǵamynyń beıbitshiligi men turaqtylyǵyn nyǵaıtýǵa qosylǵan úles, qarqyndap damyp, aıaǵynan tik turyp kele jatqan elimiz úshin úlken abyroı.
Memleket basshysy dinaralyq túsinik damýymyzdyń negizderiniń biri ekenin atap kórsetti. Búgingi tańda Qazaqstanda 18 konfessııaǵa tıesili 3754 dinı birlestiktiń ókilderi beıbit ómir súrýde jáne ózara is-qımyl jasaýda. Onyń ishinde sany az dinı toptar dinı rásimderdi ótkizý úshin jınalýǵa, dinı ádebıetti qoldaný nemese qaıyrymdylyq uıymdaryn qurýǵa quqyly.
Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstrligi eldegi konfessııaaralyq kelisim men jalpyulttyq birlikti qamtamasyz etý boıynsha memlekettik saıasatty ilgeriletýge baǵyttalǵan keshendi jumystardy belsendi jalǵastyrýda. Jumystyń negizgi baǵyty Elbasy bekitken Din salasyndaǵy memlekettik saıasattyń 2017-2020 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasyna sáıkes qurylǵan.
Strategııalyq tásilder mınıstrlik janyndaǵy Dinı birlestiktermen baılanys jónindegi keńes, Dinı birlestikter kóshbasshylarynyń jınalysy, Dintanýshylar forýmy, sondaı-aq Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń sezi sııaqty dıalog alańdary arqyly belsendi túrde alǵa jyljýda.
2018 jyly Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń VI sezinde Konfessııaaralyq jáne órkenıetaralyq dıalogty damytý jónindegi N.Nazarbaev ortalyǵyn qurý týraly bastama biraýyzdan qoldaý tapty. Qazirgi tańda Ortalyq quryldy jáne jumys istep jatyr.
Mınıstrliktiń úılestirýimen din máseleleri boıynsha respýblıkalyq aqparattyq-túsindirý tobynyń músheleri elimizdiń 17 óńirinde halyq arasynda dinı ekstremızm kórinisterine qarsy jáne dinaralyq kelisimdi nasıhattaý baǵytynda jumystar júrgizip keledi. Din máseleleri boıynsha aımaqtyq aqparattyq-túsindirý toptary músheleriniń qatysýymen osy jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda
1 mln-nan astam adamdy qamtyǵan túrli formattaǵy 16 800 is-shara uıymdastyryldy. Jastar arasynda túsindirý is-sharalary únemi jalǵasyp keledi. Barlyǵy 316 myńnan astam adamdy qamtyǵan 6700-den astam shara ótkizildi. Sonymen qatar balalar úıleri men ınternattarda 670-ten astam tárbıelenýshini qamtıtyn 38 túsindirý sharalary uıymdastyryldy.
Konfessııaaralyq kelisimdi qamtamasyz etý úshin mınıstrlik júzege asyratyn sharalar eldegi dinı ahýalǵa monıtorıng júrgizý nátıjelerine qaraı, dinı ahýaldyń damýynyń negizgi úrdisterin taldaý, ózekti máselelerdi anyqtaý negizinde júzege asyrylady. Onyń qorytyndysy boıynsha dinı qatynastardy retteý salasyndaǵy memlekettik organdardyń qyzmetin jetildirý úshin usynymdar ázirlenedi.
Bıylǵy jyldyń II toqsanynda júrgizilgen zertteýlerdiń nátıjeleri boıynsha halyqtyń 90%-y din salasyndaǵy júrgizilip jatqan memlekettik saıasattyń negizgi baǵyttaryn qoldaıdy. Azamattardyń 85%-y din salasyndaǵy memlekettik saıasatty ilgeriletý jumysynyń tıimdiligin baǵalaý týraly oń jaýap berdi.
Elbasy «Bizdiń ortaq Otanymyz – Qazaqstan» degen bolatyn. Túrli dinı kózqarastaryna qaramastan azamattarymyz Elbasy ataǵan ortaq ıdeıa aıasynda qyzmet etýde. Bul – bizdiń jetistigimiz. Mınıstrlik osy baǵyttaǵy jumystardy úzdiksiz atqarýda.
Memleket basshysy óz Joldaýynda «Syndarly qoǵamdyq dıalog – tatýlyq pen turaqtylyq negizi. Uly Abaı óziniń altynshy qara sózinde «Birlik – aqylǵa birlik» degenin bilesizder» degen bolatyn. Joldaýdaǵy osy aıtylǵan qundylyqtardyń elimizdegi dinı ahýalǵa tikeleı qatysy bar.
Osyndaıda hakim Abaıdyń «aqyl, qaırat, júrekti birdeı usta, sonda tolyq bolasyń elden bólek» dep, adamnyń jigerin yntalandyrǵan sózi de eske túsedi. Elimizdegi dinaralyq kelisim saıasaty da osy kemeńgerlik ıdeıaǵa negizdelgen dep sanaımyn. Naǵyz baılyq adamnyń aqylynda, sanasynda. Senimde túsinik, qoǵamdyq dıalogta túsinistik, sanada birlik bolǵanda ǵana eldiń damıtynyna osy ýaqytqa deıin júrip ótken 30 jylymyz mysal bola alady.
Qoǵamdy beıbitshilikke keltiretin kúsh emes, túsinistikke umtylǵan sana jáne sabyrly aqyl ekenin Elbasymyzdyń sara joly kórsetti. Sondyqtan Memleket basshysy óz Joldaýy arqyly osy uǵymdardyń mańyzdylyǵyn alǵa tartyp otyr.
Marat ÁZILHANOV,
Aqparat jáne qoǵamdyq damý vıse-mınıstri
