Medısına • 21 Qańtar, 2021

Arpalystyń ashy sabaǵy umytylmaıdy

287 ret kórsetildi

Dúnıeniń tórt buryshyn túgel shar­pyp, órtteı qaýlap órshigen pan­demııa, ásirese qoǵamdyq ómir­de dárigerler armııasyn úl­ken synaqqa salǵany barshaǵa aıan. Dúnıe júziniń aq jeleńdi ab­zal jandar qaýymdastyǵy «Endigi bolashaq – pandemııa men­ pandemııa emdeýshilerdiń ıe­liginde» degen, bálkim, asy­ǵys, bál­kim, aqıqaty solaı, tujy­rym jasap úlgerdi. Bir sóz­ben aıt­­qanda, kezdeısoq ógeris­terdi qaýip­tene kútken adam­zattyń taǵ­dyry tarazyǵa salyn­dy da qal­dy.

Sýretti túsirgen Nurmanbet QIZATULY

Almatydaǵy Ekinshi dúnıejúzilik soǵysy arda­ger­leri men múgedekteriniń respýblı­kalyq-klınıkalyq gospıtali ujymynyń kúndelikti daǵdyly qyzmetine pandemııa tosyn qıyndyqtar ákeletini eshkimniń de úsh uıyqtasa túsine kirmegen. Dál osy arada sol bir alasapyran ke­zeńdi eske túsirip kóreıikshi: qaladaǵy sany shekteýli ınfeksııalyq maman dári­gerlerdiń ózi birinen soń biri aýyryp, jappaı tósek tartyp qaldy. Qala karantınge jabyldy. Naýqastar sany kún sanap emes, saǵat sanap ósti.

– Qalalyq densaýlyq saqtaý basqarma­synan dabyldy tapsyrma túsken kúni, mekemeniń basshysy retinde, olardan maǵan bir apta ýaqyt berýin suradym, – deıdi gospıtaldiń dırektory ári bas dárigeri, medısına ǵylymdarynyń doktory Dámir Dáýletbaev. – О́ıtkeni dáriger maman retin­de tosqaýylsyz órshigen kesapattyń bizdiń gospıtaldi aınalyp ótpesin ózimniń  de ishim sezip, aldyn ala bilip júrgenmin.

 Ujymdy shuǵyl jınaǵan dırektor-bas dáriger, jasyratyn nesi bar, áriptesterine sol kúnnen bastap gospıtaldiń soǵys jaǵdaıyndaǵydaı qatań tártipke kóshetini týraly jarııa etti. О́ıtkeni vırýstyń dál bulaı jaý shapqandaı tosynnan tú­serin eshkim kútken joq bolatyn. Qol­bas­shy qan maıdanda jaýyngerleriniń ómirin saqtaı alsa – jaqsy basshy. Árı­ne, jaýyngerleriniń birsypyrasynan aıy­­­rylyp ta jeńiske jetýge bolady. Biraq adam janynyń kánigi arashashysy, ǵalym-dáriger Dámir Abaıdildáuly bul qaǵı­dattyń birinshisin tańdady. Mundaı jaǵdaıda, árıne, eń aldymen ózin durys qorǵaǵan dáriger ǵana naýqasqa kómek kór­sete almaq.

Sodan bar-joǵy bir aptadan asqan ýaqytta aldy­men emdelip-demalyp jat­qan ardagerler tolyqtaı úılerine qaı­tarylyp, gospıtal aıaq astynan pro­vızorlyq stasıonarǵa aınaldy. Ujym­daǵy dárigerler ınfeksııalyq sha­býylǵa toıtarys berý aıasynda ortaq shart­tarǵa saı jappaı emtıhan tapsyrdy. D.Dáýlet­baevtyń óziniń baı tájirıbesine arqa súıeı otyryp, bas sarapshy mindetin atqardy. Emtıhannan súrinbeı ótkenderge tez arada arnaıy-tótenshe mindetter júk­teldi. Al synaq tapsyra almaǵandar qaıta oqy­tylyp, qatarǵa qaıta qosylyp jatty. Ýaqyt tapshy.

Endi osy eki arada negizi bir másele týraly aıtyp ótpesek taǵy bolmas, el basyna kún týǵan syn saǵat emes pe? Dırektor tarapynan «Bári de óz erikterińizde – gos­pıtalde qalam degender qalsyn, otbasy jaǵdaıyna táýeldimin, qaraýymda úlken kisiler nemese kishkentaı balam bar, ýaqytsha eńbek demalysyna shyǵamyn deýshilerge esh syn joq» degen de eskertý jasaldy, biraq bári de zań talaptaryna sáıkes kelýi úshin olardan jazbasha ótinish qaldyrý talap etildi. Eń ǵajaby, eshkim ótinish jazbady...

Úreı júrgen jerde qazaq «qoryqqanǵa qos kórinedi» deıdi ǵoı. Sol tustaǵy jalpy qyz­metkerlerdiń kóńil kúıine baǵa berý de ońaıǵa túspedi. Jurttyń kópshiligi ári-sári kúı keshti. Maý­sym men shilde aılary. Aınala tolǵan jaǵym­syz aqparat, órtteı qaýlaǵan qaýeset. Tek tártiptiń, aýyz­bir­shilik pen kásibı biliktiliktiń arqasyn­da ǵana gospıtal ujymy – tótenshe jaǵdaıda quryl­ǵan  provızorlyq ortalyq aýyr synaq­tan aman-esen ótti.

Ujymdaǵy 157 adamnyń úsheýi, bári de sanıtarlyq qyzmettegi azamat, ókpe dertiniń jeńil túrine shaldyqty. О́zderi de sál-pál bosańsyǵan bolýy kerek, olarǵa qatań eskertý jasaldy. Emdeldi. Saýyqty. Provızorlyq stasıonar jabylǵan kúni dırektor óz atynan ujymdy qaıta jınap, naǵyz maıdandaǵydaı erlik kórsetkenderi úshin ujym qyzmetkerleriniń jańa tóten­she qyzmetke uıymshyldyqpen bir kisideı tez arada beıimdelgeni úshin shyn júrekten alǵys jarııalady. Syılyq-sııapattar jasaldy. Olardyń barlyǵy da karantın kezeńinde syrtqa ınfeksııa taramaýy saqtyq sharalaryna baǵynyp, gospıtal aýmaǵynan alysqa uzaǵan joq bolatyn. Medısına qyzmetkerleri arnaıy jatyn bólmelermen, medjabdyqtarmen to­lyqtaı qamtamasyz etilgen. Tamaqtaný, tynyǵý, emdeý haraketteri – barlyǵy  oń­­taı­ly jolmen sheshildi. Jaz aıy bol­ǵan­dyqtan, úzbeı qymyz-shubat aldy­rylyp, oıdaǵydaı úılestirý qyzmetiniń arqa­synda ımmýnıtet kóteretin dári-dár­mekter tap­shylyǵy da baıqalmady.

Osynaý qıyn-qystaý kezeńde demeýshi­ler qol ushyn sozdy. Emdeý ornynyń me­ned­jerleri kómek qolyn sozýǵa um­tylyp júrgen birqatar el azamatyn, ult patrıottaryn tapty. Belgili kásipker Marǵulan Seısenbaev bos turǵan qos qabatty úıin, jol talǵamaıtyn kóligin provızor­lyq ortalyqqa-gospıtalge paıdalanýǵa tegin berdi. Ol úıge aıaq astynan oqshaýlaýdy qajet etken medısına qyzmetkerleri ornyqty. Munyń barlyǵy kúndelikti qym-qýyt qaýyrt jumysty edáýir jeńildetti. Naýryz ben shilde arasynda dırektor da, birde-bir ózge qyzmetker de úı kórmeı basyn báıgege tigip, aýyr naýqastardy emdedi.

Provızorlyq ortalyq eshkim kútpegen tó­ten­she oqıǵalarǵa da tap keldi. О́ıtkeni tóbeden jaı tús­kendeı úreımen jetken kesapattyń zardabyn eshkim – bas dáriger-dırektor da, aıaq astynyn aýyrǵan azamattar da bilmedi. Sondyqtan psıhologııa boı kórsetti, stress baıqaldy. Naýqastarǵa ıe bolý tipti qıyndap ketkenin aıtqan da lázim. Olarmen psıhologter, eń aldymen Dámir Dáý­let­baevtyń ózi bas bolyp túsindirý, ómirge qul­shyndyrý, qanat­tandyrý is-sharalarymen tııa­naqty túrde aınalysty. Naýqastar jyly sózben de, dári-dármekpen de emdeldi, bolashaqtan úmit­ten­dirildi...

Qaýip bulty seıilgen soń gospıtaldiń óziniń úırenshikti qyzmetine qaıta oralýy da ońaıǵa túspegeni anyq. Provızorlyq stasıonardan eń sońǵy kovıd-naýqas aman-esen emdep shyǵarylyp, eldegi jalpy jaǵdaı qalypqa túse bastaǵanymen, bul ujym báribir qol qýsyryp qarap otyra almady. Memleketten kómek kútpesten, óz kúsh­teri­men gospıtaldi túgeldeı  qaı­­ta jańǵyrtty. Ǵımarattyń barlyq bu­rysh-qýysyn jýyp-súrtip zalaldy vırýs qaldyqtarynan tazalady, dezaktıvasııa­lap, qajet jerin boıap-áktep, tozǵan edenge lınoleýmǵa deıin tósep, ózderiniń baıyr­ǵy em alýshylaryn – ardagerlerdi oı­daǵydaı qarsy alýǵa daıyndaldy. Bas­tapqy kezde gospıtaldiń provızorlyq or­talyq bolǵanynan habar alyp úlgergen em­delýshiler dúdamal oıǵa salynyp, em alýǵa kelýge úreılenip, qashqaqtap ta baqty. Gospıtaldiń negizgi kontıngenti – Ekinshi dúnıejúzilik soǵysynyń jáne olarǵa teńestirilgen ChAES ardagerleri men mú­gedekteri, «ınternasıonal-jaýyn­gerler» men Semeı polıgonynan zardap she­gý­shileri bastapqyda shyn máninde kibir­tek­tegenimen, birtindep emdeý orny­nyń tabal­dyryǵyn ımene bolsa da attaı bas­tady.

Jalpy, bul gospıtalde jylyna res­­pýb­lıkanyń barlyq aýmaǵynan 30-ǵa jýyq Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń ardageri em alady desek, ótken jyly pandemııaǵa baılanys­ty bar bolǵany 8 soǵys ardagerine qyz­met kórsetildi. Ol kisilerdiń qatary onsyz da jyl saıyn sırep barady. El aımaǵynda júrip-turý shektelgen kezeńde olar­dyń keıbireýlerin úı-ishi, otbasy, aldymen bala-shaǵasy em alýǵa jibermeı de qoıdy.

Sonymen, «2020 – koronavırýs» jyly­nyń tótenshe sabaǵy bul ujymǵa ne úıretti, olar neden sabaq aldy? Eń birinshi, basqa túsken óte aýyr kezeńde «gospıtal-provızorlyq ortalyq» naý­ryz ben shilde aılarynyń aralyǵynda barlyǵy 1000-ǵa jýyq «kovıdpen» túrli deńgeıde aýyrǵan barlyq naýqasty ornynan turǵyzdy. Aýyr zardap shekken nemese kóz jumǵan birde-bir naýqas joq! Qarjy tapshylyǵy boldy. О́ıtkeni aıaq astynan medısınalyq qorǵanysh jabdyqtaryn satyp alý múmkin bolmady, al ottegi apparattaryn tappaı qınalǵan kezder tipti umytylmaıdy...

 

 

ALMATY

 

 

 

Sońǵy jańalyqtar

Teńge qymbattaıdy

Qarjy • Búgin, 17:30

Qazaqstanda 480 adam koronavırýstan aıyqty

Koronavırýs • Búgin, 09:55

«Barys» utylyp qaldy

Sport • 06 Naýryz, 2021

Almatynyń ortasyndaǵy kóshe opyrylyp qaldy

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

Taraz qalasynda 135 otbasy baspanaly boldy

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

Jansaı Smaǵulov júldege talasady

Sport • 06 Naýryz, 2021

Eldos Smetov kúmis aldy

Sport • 06 Naýryz, 2021

Oraldyq magıstranttar qazaq ádebıetin oqıdy

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

«Qaırat» – qola júldeger

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

Teńiz kenishinde 5 avtobýs otqa orandy

Aımaqtar • 06 Naýryz, 2021

Uqsas jańalyqtar