Strategııalyq saýda baqylaýy – mańyzdy mindet

ÁESI dırektory Erjan Saltybaevtyń aıtýynsha, stra­tegııalyq saýda baqylaýy taqy­ryby otandyq ǵylymı ortada kóp talqylana bermeıdi. Degen­men bul taqyryptyń biz úshin mańyzsyz emes ekenin bil­dirmese kerek. Osyǵan oraı spıker qazaqstandyq kompanııa­lardyń aldynda turǵan birqatar mindetti atap ótti. Onyń sózin­she, dál qazir bizge damyǵan el­derdiń strategııalyq saýda ba­qylaý zańnamalaryna monıtorıng jasap, óz zańymyzdy jetildirý, SSB-men baılanys­ty táýekelderdi kásiporyndar men zertteý ortalyqtarynyń táýe­kel-menedjmenti júıesine en­gizý, SSB salasyndaǵy pánaralyq ǵylymı-zertteý qyzmetin qoldaý asa mańyzdy. Ol sonymen qatar qarýsyzdandyrý jáne jappaı qyryp-joıý qarýyn taratpaý máselesine keshendi kózqaras bolmaıynsha, saýda baqylaýyn tolyqqandy damytý múmkin emes dedi. Qazirgi kezde ıadrolyq qarýǵa ıe Úndistan, Pákistan, KHDR sııaqty elderdiń ıadrolyq qarýdy taratpaý týraly shartqa qol qoımaýy da prosesti tejep otyr.
Lej ýnıversıtetiniń eýro­palyq zertteýler bóliminiń ókili Kámshat Saǵynbekova óz sózinde el­der úshin jappaı qyryp-joıý qarýyn taratpaý syrtqy ekono­mıkalyq múddelerdiń, stra­tegııalyq taýarlar men qosar­lan­ǵan maqsattaǵy zattardy satý máseleleri arasyndaǵy teń­­ge­rimdi saqtaý úshin mańyzdy deıdi.
– El strategııalyq baqylaý júıesin engizgen jáne iske asyrǵan kezde, bunyń ishki ekonomıkalyq sýbektilerge tikeleı áseri bolady. Elderdiń ózderi baqylaý júıesine túrlishe kózqarasta, keıbireýleri ekonomıkalyq kez kelgen qolaısyz saldar týraly alańdasa, basqalary belgili bir qaǵıdalardy qabyldap, saıası kelisimderdi ustanady. Halyqaralyq qaǵıdalardy saq­taýǵa jumsalatyn barlyq shy­ǵynǵa qaramastan, elder ja­handyq ekonomıkalyq qoǵam­das­tyqpen jaqyndasý úshin mú­shelik jarna retinde eksport­tyq baqylaýdy engizýdi qaras­tyrady. 2020 jyly júrgizilgen Tynyq muhıty forýmynyń zert­teýi boıynsha sheteldik uıymdar SSB júıesi jumys isteıtin elderge eksport jasaǵandy jón kóredi, – dep atap ótti ol.
Al CAIDS ǵylymı dırektory Ǵalym Mahmedjanovtyń aıtýynsha, aqparattyń sáıkessizdigi satyp alýshy úshin qolaısyz tańdaýǵa, neǵurlym damyǵan el tarapynan tehnologııalyq qol­daýǵa zárý az damyǵan el úshin moraldyq zalalǵa, stra­tegııa­lyq baqylaýdyń qada­ǵalanbaýyna sebep bolady. Sarap­shy pikirinshe túrli ekono­metrııalyq taldaý ádisterin en­gizý – ulttyq saýda baqylaýy, ekonomıkalyq kórsetkishter jáne eldegi ınvestısııalyq klımat arasyndaǵy baılanysty anyq­taýǵa kómektesedi.
Onlaın-konferensııa qory­tyndysynda qatysýshylar ótkizilgen is-shara strategııalyq saýda baqylaýy salasyndaǵy ǵylymı-zertteý jumysyn damytý úshin negiz qalady jáne bul baǵytty birlesip qarqyndatý qajet degen ortaq tujyrymǵa keldi.