Fitch Ratings sarapshylarynyń boljaýynsha, ekinshi jartyjyldyqta sektordaǵy tabystylyq qalypty deńgeıde bolady, biraq jaqyn perspektıvada jaqsy deńgeıde saqtalady. Bankterdiń joǵary tabysty ári ártarapty bólshek nesıeleýge kóbirek moıyn burýy taza paıyzdyq marjany nyǵaıta túsedi jáne tranzaksııalyq tabystardyń ósimine yqpal etpek.
Keıbir qarjy ınstıtýttarynda burynǵydan «muraǵa qalǵan» problemalyq nesıeler de barshylyq. Soǵan qaramastan pandemııa bastalǵaly beri qazaqstandyq bankter nesıesiniń sapasy berik bola túsken. Qańtardan maýsymǵa deıingi aralyqta bankter 9,3 trln teńge nesıe beripti. Bul – rekordtyq kórsetkish. Qarjygerler qaýymdastyǵy osylaı habarlapty.
Al Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi jasaǵan taldaý boıynsha bank sektorynyń jıyntyq aktıvteri 30,3 mlrd teńgege ulǵaıǵan. Osy ýaqytta ekinshi deńgeıdegi bankterdiń shamamen 12,4 trln teńgeni nemese aktıvterdiń 35,8 paıyzyn quraıtyn joǵary ótimdi aktıvteriniń eleýli qory bar. Bul óte mańyzdy, óıtkeni ótimdilik qory bankterdiń óz mindettemelerin tolyq kólemde oryndaýyna múmkindik beredi.
«2021 jyldyń 1 tamyzyndaǵy jaǵdaı boıynsha bank sektorynyń jetkilikti kapıtal qory bar: negizgi kapıtaldyń jetkiliktilik koeffısıenti – 20,2 paıyz, menshikti kapıtaldyń jetkiliktilik koeffısıenti – 25 paıyz, bul júıe boıynsha ortasha alǵanda belgilengen eń tómengi talaptardan aıtarlyqtaı asyp túsedi. Bıylǵy 7 aıdyń qorytyndysy boıynsha bankter 812,2 mlrd teńge mólsherinde taza paıda tapty. Onyń mólsheri – 449,9 mlrd teńge. Aktıvter rentabeldiligi (ROA) 3,43 paıyz bolsa, kapıtal rentabeldiligi (ROE) – 27,58 paıyzdy quraıdy. Al nesıeleýdiń jalpy jıyntyq kólemi shilde aıynda 1,9 paıyzǵa kóbeıip, 16 trln teńgege jetti», dep habarlaıdy agenttik.
Ekonomıkaǵa teńgemen berilgen nesıeler kólemi shildede 2,3 paıyzǵa ósip, 14,1 trln teńgege deıin artqan. Salalyq bóliniste bankter nesıesin negizinen ónerkásip (14,2 paıyz), saýda (10,9 paıyz), qurylys (3,3 paıyz) jáne kólik (2,8 paıyz) salalaryna bergen. Bul rette tutynýshylyq maqsattaǵy nesıe 4,39-dan 5,1 trln teńgege deıin ulǵaıǵan.
Árıne, nesıeniń túp atasy qaryz bolǵan soń, onyń der kezinde qaıtarylmaı jatatyny da zańdylyq. Bank sektoryndaǵy klıentter bul zańdylyqtan eshqashan «attap» kete almaıdy. Degenmen nesıe portfeline zalal keltiretin mundaı teris áreket asa kóp emes. 90 kúnnen astam merzimi ótken bereshegi bar kredıtterdiń úlesi kredıttik portfeldiń jalpy kóleminde 4,8 paıyzdy nemese 819,2 mlrd teńgeni qurap, 2021 jylǵy maýsymda 19,2 mlrd teńgege nemese 2,4 paıyzǵa ulǵaıǵan. Jeke tulǵalardyń portfelinde 90 kúnnen astam merzimi ótken bereshegi bar qaryzdardyń deńgeıi – 4,4 paıyz. Al zańdy tulǵalar portfelindegi NPL deńgeıi – 5,4 paıyz. Bul rette shaǵyn jáne orta bıznes qaryzdary da qosa eseptelip otyr. Jalpy merzimi ótip tólenbeı turǵan qaryz úlesi 7,5 paıyz nemese 1,2 trln teńgeni quraıtynyn da aıta ketý kerek.
Álbette, tólenbeı turǵan qaryz kólemi bankterdiń kúrektep taýyp jatqan tabysymen salystyrǵanda tıtimdeı ǵana problema. Sondyqtan sektordaǵy oıynshylar buǵan asa bas aýyrta qoımaıdy. Olar qazir qaıtsek nesıeleýdi arttyramyz, klıentterdiń moınyna taǵy qandaı sebeppen nesıe ilemiz dep áýre. Materıaldyq muqtajdyq halyqty bank tabaldyryǵynan erikti-eriksiz attatyp jatyr. Sondyqtan qorjyny tompaıyp, jaly kújireıgeni úshin bankter birinshi kezekte halyqqa alǵys aıtqany jón sııaqty.
