О́ner • 30 Qyrkúıek, 2021

Dosy – jalǵyzdyq, jaýy – sulýlyq

402 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Edgar Dega. Siz ben bizge beıtanys sýretshi. Biraq deımiz-aý, nege osy fransýz perzenti jaıly kóbirek aıtylady. Onyń eshkimge uqsamaıtyn ómiri, kisikıik keıpi, júris-turysy, ońashalyǵy, tipti tákapparlyǵy týraly qaýeset kóp. Áıtse de onyń qyńyr-qıǵash bolmysyna arasha túsetin bir ǵajaıyp bar. Ol – minezine keraǵar kartınalary.

Dosy – jalǵyzdyq, jaýy – sulýlyq

Aǵylshyn jazýshysy Djordj Mýr Dega týraly maqala jazýdy oılap, sheberhanasyna kelgende dańqty sýretshi: «Meni ja­ıyma qaldyryńyz! Siz meniń kıim­ilgishtegi kóılekterimdi sa­naýǵa keldińiz be?», dep dúrse qoıa beredi. Qapııada mundaı sóz kútpegen qalamger: «Joq, myrza, bári sizdiń ónerińiz úshin...», deı­di sasqalaqtap. Sonda Dega: «Siz eshqashan kórmegen kar­tı­nalardyń artyqshylyǵyn qalaı túsindire alasyz? О́nerdi tú­siný úshin sóz qajet emes», dep shyǵaryp salady.

Birbetkeı sýretshiniń bul ádeti kúni búginge deıin sóz bolyp keledi. Oıly sonetter jazyp, jas aqyn-jazýshylardy janyna úıir etken suńǵyla sýretker jalǵyzdyqty jaqsy kórgen. Onyń dushpany – sulýlyq. «Barlyq qasiret – áıelden» dep túsingen. Ol ol ma, ádebıetpen áýestený sýretshilerge kedergi keltiretinin aıtady. «Artyq sóz sýretshige bos áýreshilikti juqtyrady. Ol qo­ǵamdyq talǵamdy ıneniń jasýyndaı bolsa da jaqsartpaıdy. Oqyrman kartınany gazetten oqyǵan maqaladan keıin áserlenip satyp almaıdy, ónerden habary bar áldebir dosynyń: «On jyldan keıin bul kartınany eki ese qymbat bolady» degen bir aýyz sózi úshin satyp alady», deıdi búk­pesiz sóılep.

Biz mysalǵa alyp otyrǵan osy oqıǵa sýretshiniń qandaı adam bolǵanynan habar berip turǵandaı. Bul – onyń shyǵarmashylyq minezi. Senbeseńiz, «Juldyz» kartınasyna kóz salyńyzshy. Sta­tıkalyq sýrette balerı­nanyń dańq tolqyny men jurtshy­lyq­tyń qoshemetine toly sátin qalaı qaǵyp alǵan deseńizshi. Keıipkeri óz óneriniń lázzatyna qanyq­qan jáne áýenniń áldıi men kórermenniń yqylasynan kókke ushyp keterdeı qalyqtap tur.

Bıshi qyz beımálim jaratylys sekildi kóleńkesi kórinbeıdi. Sahnada shyr aınalǵan elesteı... In­terer­diń aınalasyndaǵy ból­shek­terdi syzbastan buryn, sýret­shi bıshini jerdegi shyndyq­tan bólip alǵandaı. Art jaǵyndaǵy balerınalar kúzgi ormanda adasyp júrgendeı perde ishinde bulyńǵyrlaý beınelengen.

Degastyń baletke arnalǵan barlyq týyndysynda áıeldiń tabandylyǵy men batyldyǵyna janashyrlyq jasyrynyp jatyr. Onyń somdaǵan beıneleriniń ishinde eńbek, baqytsyzdyq, ja­raqat, keıde ólim turǵanyn ań­daı­syz. Munda baqyttyń kóz jasy men balet prımasynyń azaby bar.

Onyń dosy – jalǵyzdyq, dush­pany – sulýlyq. Sol sulý­lyq­qa ósh bola júrip, ony máńgilik keıip­kerine aınaldyra aldy.