«Synshylar júldesi» sahna sańlaqtaryna tapsyryldy

Halyqaralyq teatr synshy­­lary birlestiginiń uıym­das­tyrýymen Qazaqstan teatr­larynyń 2021 jyly sahnalaǵan spektaklderi men jasaǵan shy­ǵarmashylyq jumystaryn saralap, jeńimpazdardy anyqtaıtyn «Synshylar júldesi» bıyl úshinshi ret ulttyq sahna óneriniń órkendeýine úles qosyp kele jatqan talanttarǵa tabystaldy. Almaty memlekettik Qýyrshaq teatrynyń sahnasynda ótken saltanatty jıyn respýblıka teatrlary sańlaqtarynyń basyn qosty.

Búgingi tańda Qazaqstanda 60-qa jýyq teatr bar. Respýblıka aýmaǵyndaǵy osy teatrlarda 140 rejısser jumys isteıdi. Olar byltyrdyń ózinde 230 preme­ralyq spektakldi sahnalaǵan. Al otandyq teatr­larda bar bolǵany 10-15 teatrtanýshy maman bar. Osy on shaqty teatr synshysy solardyń 60 premerasyn tamashalap, maqala jazyp, suhbat bergen. Bul – naǵyz eńbek! Osy shaǵyn shoǵyr shyǵarmashylyq ortadaǵy ár jańalyqty qalt jibermeı qadaǵalap, ár qoıylymnyń ádil baǵasyn berip otyr.

Búgingi qazaqstandyq teatr úderisi qarqyndy damyp keledi. Ár jyl saıyn jańa esimder, jańasha baǵyttar týyndap, teatr óneriniń óristeýine serpin berýde. Alaıda tiri aǵza sanalatyn teatr óneri úshin sońǵy eki jyl ońaı soqqan joq. Teatr ónerine qaltqysyz qyzmet etip júrgen belgili maıtalmandar mezgilsiz dúnıeden ótti. Jınalǵan qaýym sahnagerlerdiń jasap ketken qısapsyz qyzmetine taǵzym ete otyryp, 2021 jyly ómirden ozǵan, el máde­nıetinde esimderi eshqashan óshpeıtin óner ıelerin bir mınýt únsizdikpen eske aldy.

Karantın kezindegi shekteýler men spektaklder kórsetiliminiń májbúrli toqtatylýy teatr tynysyn taryltyp, kórermenmen baılanystyń eriksiz álsirýine ákeldi. Soǵan qaramastan, 2021 jyly elimizdiń mádenıet salasynda aıtýly oqıǵalar bolyp ótti. Mysaly, Túrkistanda mýzykalyq drama teatry ashyldy, birneshe teatrdyń mereıtoıy boldy, Qazaqstan teatrlary men dramatýrgteri arasynda «RDS» (rejısser, dramatýrg, start) jobasy, «Elorda – óner ólkesi» atty Qazaqstan, О́zbekstan, Qyr­ǵyzstan teatrlarynyń shy­ǵar­mashylyq kezdesýi, Sh.Qusaıy­nov atyndaǵy Aqmola oblystyq qazaq mýzykalyq drama teatryn­da III Aımaqtyq teatrlar festıvali, kórnekti rejısser Janat Hadjıev atyndaǵy teatr forým-festıvali, teatr synshy­sy, professor Áshirbek Syǵaı atyn­daǵy «Syn – shyn bolsyn» atty res­pýblıkalyq teatr festı­vali, «TeART-Kókshe» III Ha­lyqaralyq teat­r festı­vali, «TeatrALL – 2021» Halyq­aralyq teatrlar festıvali, T.Aıt­qojanov atyndaǵy I Respýblı­kalyq «Bes qarý» sahna saıystary festıvali ótti.

Sahna óneriniń durys baǵyt­pen damýy úshin teatr syny­nyń mańyzy zor. Osy dúbirli sharalardyń barlyǵynda Ha­lyqaralyq teatr synshylary birlestiginiń múshesi Amankeldi Muqan men Synshylar birles­tiginiń tóraıymy Anar Erkebaı bastaǵan ónertanýshylar qaýymy árbir sahnagerdiń eńbegin saralap, kúrdeli de jaýapty jumys atqardy.

«Synshylar júldesin» ta­ǵaıyndaý úshin de talmaı ju­mys isteýge týra keldi. Ár teatr­dyń atqarǵan qyzmetin mu­qııat zerdelep, tereń ǵylymı-shyǵar­mashylyq zertteý júrgize otyryp, saraptamalyq monıtorıng jasalyp, jeńimpazdar esimi anyq­taldy. «Jyldyń BAQ-pen úzdik jumys jasaǵan teatry», «Jyl­dyń úzdik saıty» atalymdary boıynsha alǵashqy júldeni Almaty Qýyrshaq teatry men Q.Qýanyshbaev atyndaǵy qazaq mýzykalyq drama teatry ıelendi.

Ádette, sahna syrtynda eren eńbek etetin sheberlerdiń, atap aıtqanda, sýretshiler, kompozıtorlar, horeograf pen sse­nograftardyń jumystary kóp baǵalana bermeıdi. Al spek­takldiń birtutas dúnıege aınalýynda olardyń eńbegi eren. «Jyldyń úzdik kostıým sýret­shisi» júldesi Qudys Qojamııarov atyn­daǵy memlekettik uıǵyr mý­zykalyq komedııa teatrynyń «Muqamdar» spektakli úshin Gýzel Mamedınovaǵa tabystaldy. «Úzdik ssenograf» bolyp Almaty Qýyrshaq teatrynyń sýretshisi Iýlııa Chernova tanyldy. «Úzdik mýltımedııalyq spektakl» júldesin Túrkistan mýzykalyq teatrynyń «Bórte» qoıylymy jeńip aldy. Koreı mýzykalyq teatrynyń horeografy Anna Soı «Shaǵala» spek­taklindegi eńbegimen «Jyldyń úzdik horeografy» atandy. Al «Úzdik jyl kompozıtory» atalymy bo­ıyn­sha syrshyl sazger, belgili ánshi Ǵazızbek Shekerbek jeńimpaz boldy. «Jyl aktrısasy» júldesi «Peri qatyn» spek­tak­lindegi Kýraj shesheı beı­nesi úshin M.Áýezov atyn­daǵy Ulttyq teatrdyń ártisi Dana­gúl Temirsultanovaǵa be­rilse, «Eriksiz emshi» spektak­lin sahnalaǵan Bıken Rımova atyndaǵy Taldyqorǵan teatry­nyń ártisi Erkebulan Aı­dyn «Jyl akteri» atandy. Mara­pattaý keshiniń eń mańyzdy sáti «Jyl rejısseri» atalymyn M.Gor­kıı atyndaǵy memlekettik akade­mııalyq orys drama teatrynyń «Gogol. Peterbýrg» spektakli úshin Racha Mahataev ıelendi.

Sondaı-aq «Epızodtyq rol­degi jyl aktrısasy», «Epızodtyq róldegi jyl akteri», «Ekinshi plan­daǵy jyl aktrısasy», «Ekin­shi plandaǵy jyl akteri», «Jańa esim» nomınasııalary boıynsha belgilengen júldeler de óz ıesin tapty. Sahna óneriniń maıtalmandary saryla kútken jeńimpazdar esimin jarııalaǵan Amangeldi Muqan, Sáýle Qab­dıeva, Baqyt Nurpeıis, Anar Erkebaı, Merýert Jaqsylyqova, Zýhra Islambaeva, Aıjan Ahmet syndy talǵamy bıik teatr synshylary sahnagerlerdiń abyroıly qyzmeti úshin alǵys aıtyp, tartý jasady.

ALMATY