Qulyshovtar otbasy respýblıkalyq baıqaýǵa joldama aldy
Shattyǵy jarasqan shańyraq
Nuraly Qulyshov – ómir qıyndyǵymen qarshadaıynan betpe-bet kelgen, onymen kúresken jáne jeńe bilgen azamat. Elimizdiń soltústiginde 13 balaly otbasynyń 4-shi perzenti bolyp 1958 jyly ómirge kelgen ol týǵannan jambas, urshyq súıeginiń aýrýyna tap boldy. 4-6 jasynan bastap týǵan úıin aılap-jyldap umytyp, alys qalalardaǵy aýrýhanalar tósegine tańyldy. – Shymkentte eki jyl emdelgenimde qazaq tilin umytyp, úıge oryssha sóılep barǵanmyn. Qazaq tildi shaǵyn aýyldaǵylar úshin tań boldym, – dep eske alady Nuraly búgin ol kezderdi. Otashy dáriger sportpen shuǵyldanǵany durys degen soń anasy muny tań alageýimde turǵyzyp, jattyǵý jasatyp qoıatyn. Nurekeń sportqa osylaı kelipti. Shaǵyn aýylda qandaı sport oshaǵy bolsyn, óz betinshe júgirý, jeńil atletıka, kólge júzý – bala Nuraly aınalysqan sport túrleri osy. Aýylsharýashylyq tehnıkýmynyń agronomııa fakýltetinde oqyp júrip, shańǵy tebýmen de shuǵyldanǵany bar. Nátıjesi jaman emes sııaqty – aıaǵy jarap, Reseıdiń Mýrmansk oblysynda ásker qatarynda bolyp qaıtty. Osydan keıingi dámin taǵdyr kıeli Mańǵystaý óńirinde tatýǵa, osynda qıyndyqpen kúrese júrip, mándi-maǵynaly ómir súrýge, sándi-saltanatty otbasyn qurýǵa jazypty. Áskerden soń naǵashylar keńesimen Mańǵystaýda qalǵan ol MAEK-ke jumysqa ornalasady. Oıy – soltústikte jumys tabylmaıdy deý emes, úıelmeli-súıelmeli perzenti kóp ata-anaǵa salmaq salmaı, óz qamyn ózi jasaý. Tabysty boldy, otbasyly boldy, jumysta abyroıly boldy, sporttan qol úzgen joq – shaǵyn fýtboldyń «shańyn qaqty». Tek, orda buzar 30-dan asa bere aıaǵy taǵy syr berdi. Aılap aýrýhana tósegine qaıta tańyldy. 90-jyldary Máskeýde jasalǵan otadan soń II toptaǵy múgedek bop oralǵan N.Qulyshovty MAEK qaıta jumysqa alǵan joq. –Úsh jyl materıaldyq jáne psıhıkalyq turǵydan óte aýyr jyl boldy. 1991 jyly Almatyda múgedekter arasynda jarys ótedi eken degendi estip, stol tennısine jazyldym. Biraq, jigitter adam jetispeı jatyr dep otyryp oınaıtyn voleıbolǵa shaqyrdy. «Mundaı da voleıbol bar ma?» dep tańǵalǵan edim. Men óz taǵdyrymnyń odan ári sol oıynmen baılanysty órbıtindigin bilgen joqpyn, – deıdi ol. Osy sport túrinen elimizdiń qurama komandasy sapyna endi, tipti, TMD elderi arasynda 8 respýblıka arasynda Qazaqstan komandasy alǵash ret 1-oryn alǵan edi. Jarystar da, jeńister de jalǵasa berdi, Nuraly bolsa jattyǵýyn údete tústi. Sýǵa júzý men jeńil atletıkadan elimizdiń, al otyryp oınaıtyn voleıboldan halyqaralyq dárejedegi sport sheberi atandy. Mańǵystaýda múgedekter sportynyń negizin qalap, 1992 jyly olarǵa arnalǵan federasııa qurdy. О́zi basshylyq etetin federasııada 100-den astam múgedek jan sport túrlerimen aınalysady, aıtýly dodalarda top jaryp júr. Otbasynda bir ul, eki qyz tárbıelegen Nuraly men Álııa búgin – úsh perzentten taraǵan nemere-jıenderdiń ata-ájesi. Uly Mańǵystaý oblystyq Keden departamentinde qyzmet etedi, ol da voleıbol sheberi. Al, qyzdary karate-do jattyǵýyna 6 jyl qatysty, osy sport túrinen úlkeni Janar QR sport sheberligine úmitker bolsa, kishisi Elmıra I dárejedegi sportshy. Múgedekpin dep moıymaı, ónegeli otbasynda úlgili ul-qyz tárbıelep, salamatty ómir saltyn ustanǵan jannyń shańyraǵy qashanda shattyqqa toly. Bala-kelin, qyz-kúıeý, nemere býyndar ózara tatý, uıymshyl.
AQTAÝ.
Saǵyndyqovtar otbasy da úzdikter qatarynan tabyldy
О́renniń ónegesi
Kıeli Mańǵystaý óńirinde dáýleskerler men dúldúlder týǵan Qarataý eteginde Jyńǵyldy degen aýyl bar. Osy aýyldyń esimin aýyz toltyryp aıtyp, maqtanysh etip júrer túlekteriniń biri – О́ren Saǵyndyqov. 1969 jyly QazPTI-di bitirisimen Mańǵystaý ólkesiniń munaı salasyna jumysqa kirisken О́ren Saǵyndyquly osy salada qatardaǵy operatordan munaı óndirý basqarmasy bastyǵy qyzmetine deıin kóterildi. О́ńirdiń munaı salasyn ıgerý, qalyptasý, damý kezeńderiniń kýágeri ári bel ortasynda júrgen munaıshy. Búginde zeınetker bolǵanymen Sh.Esenov atyndaǵy KMTjIÝ-de dáris oqıtyn О́renniń otbasy – jary Aısulý, eki uly men qyzy túgelge jýyq munaı salasynyń mamandary jáne osy salada qyzmette. – О́mirde ózińe jamandyqtan jırenýde, jaqsylyqty úırenýde, qyzmetti tereń ıgerýde úlgi etetin jandar bolady. Oqý bitirip kelgen jas maman kezimde salanyń qyr-syryna baýlyǵan Sosıalıstik Eńbek Eri, sol kezdegi «Ýzenneft» mekemesiniń operatory Smaǵul Jalǵasbaev pen seh bastyǵy Quraq Tileýqulovty ustaz tuttym. 1975 jyly Jańaózen qalasynda úlken ulym ómirge keldi. Sábı 3-4 aılyǵynda qatty naýqastanyp aýrýhanaǵa tústi. Áli esimde, aýrýhanaǵa kelsem, joldasym jylap otyr, al balanyń jylaýǵa da áli joq – sulq jatyr. Ábden aryǵan – etsiz súıekke ilinip turǵan terisin ustasań 10 santımetrge deıin sozylatyndyǵy úreıimdi ushyrdy. Dárigerler eshteńe aıtpaıdy. Balany bári de óldige sanaǵandyǵyn bilip, jer bolyp jumysqa kettim. Táýlik boıy jumys jasadym, úıge barǵym keletin emes. Sehtaǵy bastyǵym Quraq Tileýqulovtyń da zaıyby balasymen sol aýrýhanada jatyr eken. Jumystan soń olardan habar alýǵa barǵan Qurekeń dálizde jylap turǵan Aısulýdy kórip, mán-jaıǵa qanyǵady. Dereý «Ýzenneft» basshylyǵyna, qala ákimdigine habarlasyp, dárigerlerdi sábı ómirin saqtap qalýǵa tik kóterdi. Jumysqa qaıta oralyp, kóńilsiz úıge barǵym kelmeı otyrǵan meni shaqyryp alyp jer-jebirime jetip ursyp, bala aıyqqansha jumystan bosatyp, «qýyp jiberdi». Osydan soń men basshylardyń qaramaǵyndaǵy qyzmetkerlerge tek jumys ýaqytynda ǵana emes, bylaıǵy ómirinde de járdem berý kerektigin, onyń adamgershiliktiń kórinisi ekendigin uǵyndym jáne ózim basshy bolǵan jyldary osy deńgeıde bolýǵa tyrystym, – deıdi О́rekeń. Tuńǵyshy Jeńisbek qazir Mańǵystaý oblystyq ındýstrııa jáne ınnovasııalyq damý basqarmasy basshysy, úsh uldyń ákesi. Odan keıingi Nurlan men Jazırasy da jas ta bolsa shańyraqtaryn berekeli etý jolynda talpynady. Arnaıy shuǵyldanyp, jolyna túspegenmen, árqaısysy jany qalaǵan sport túrimen aınalysyp, dombyramen án salatyndary bar. Nemereleri – Nurlybek, Zamanbek, Jarqynbek jáne Aqbota, jıenderi – Jaqsylyq pen Darhan – kóńildiń de, kózdiń de qýanyshtary. Jańaózendegi gaz óńdeý zaýytynda, keıinnen «Qalamqasmunaıgaz» kásipornynda qyzmet etken zaıyby Aısulý qazir nemereler arasynda, otbasynyń altyn qazyǵy.
AQTAÝ.
Baıqaýda ozyq tanylǵan úsheýdiń biri – Qulsarıevter otbasy
Orynnyń ordaly otbasy
Oryn Qulsarıev – Mańǵystaýdyń alǵashqy dırıjeri, orkestr jetekshisi, ólke mádenıetiniń damýyna 64 jyl boıy tolassyz úles qosqan mádenıet qyzmetkeri, ustaz. Bıyl 82 jasqa tolǵan aqsaqal áli eńbek sapynda –Jetibaıdaǵy balalar óner mektebiniń dırektory. Eńbek jolyn soǵystan keıingi jyldary aýyldyq jerlerdegi óner, mádenıet mekemelerinen bastaǵan Orekeń respýblıkalyq, búkilodaqtyq, dúnıejúzilik festıvalderdiń turaqty qatysýshysy bolypty. Qyzmettegi jańashyldyǵy, kásibı sheberligi jáne klýb basqarýdaǵy iskerligi onyń is-tájirıbesin oblys kóleminde taratýǵa birneshe ret sep bolǵan. Bilim, mádenıet salasyndaǵy óner ordalarynda, Quryqtaǵy ekspedısııanyń geologtar klýbynda jumys istegen, aýdandyq mádenıet bóliminiń meńgerýshisi bolǵan Orekeń Shetpede jumys jasap júrgen 1967 jyldary onda mádenıet úıin, 1976 jyly óner mektebin ashýǵa muryndyq bolsa, geologtar klýbyna kelgen soń Quryqta da «tynysh» júrmepti. Depýtattyq usynystaryn engizip, aýdandyq mádenıet úıi irgetasynyń qalanýyna qol jetkizgen, balalar óner mektebin ashyp, mamandar jınaýǵa atsalysqan. Keıin partııa tapsyrmasymen Jetibaıda óner mektebin ashyp, 2011 jyly atalmysh mekteptiń sý jańa ǵımaratty bolýyna úles qosty. Qyzmet jasaǵan mekenderinde jańa óner ujymdaryn ashýǵa umtyldy. Qaraqııa aýdanyndaǵy Orekeń uıytqy bolǵan ujymdar keıin «halyq teatry», «halyqtyq ult aspaptar orkestri» atandy, al ol qurǵan «Mańǵystaý marjandary» ansambli búkilodaqtyq jarystarda, halyqaralyq festıvalderde top jardy. Orekeń aldynan birneshe júzdegen shákirtter qanat qaqty, olardyń arasynda kúıshi R.Aıdarbaeva, qobyzshy H.Balapasheva, qazirgi qazaq óneriniń juldyzdary U.Joldasov pen A.Qosanova syndy tanymal ónerpazdar bar. Al, «qaıratker», «úzdik qyzmetker», t.b. ataqtardy, ózge de syı-sııapat, marapat-madaqtardy ıelengen shákirtteri az emes. Respýblıkanyń ár túkpirinde eńbek etetin olardyń birqatary birneshe ánderi halyq arasyna tarap ketken sazger, endi bireýleri óner mekemelerinde basshy. Jary Qundyzben birge otbasynda tárbıelegen 12 ul men qyzdyń árqaısysy bir otaý. Nemereler erjetip, shóbere býyn es bilip qaldy. 9-y joǵary, 3-ýi arnaýly orta bilim alǵan balalarynyń kóbi Mańǵystaýdaǵy munaı salasynda qyzmette. Tuńǵyshy Qolǵanat – joǵary bilimdi ınjener-geolog, «О́zenmunaıgaz» AQ-ta basshylyq qyzmette, Jańaózen qalasynyń «Qurmetti azamaty», Elbasy Jarlyǵymen «Eren eńbegi úshin» medalimen marapattalǵan. Aýǵan soǵysyna qatysqan, joǵary bilimdi ınjener-mehanık Sátbaıy Jańaózendegi aýǵan soǵysy ardagerler keńesiniń tóraǵasy, qarashańyraqtyń ıesi – qolyndaǵy Sákeni de joǵary oqý ornyn qurylys ınjeneri mamandyǵy boıynsha bitirgen, qazir «Jetibaımunaıgaz» basqarmasynda jumys isteıdi. JOO bitirgen qyzdary – Gúljan muǵalim, Ǵalııa «О́zenmunaıgaz» AQ-ta basqarmanyń bas geology, Sveta osy mekemede munaıshy-geolog, Kenjeshi «О́zen burǵylaý basqarmasynda». Rýhııa – kitaphanashy, Aıjan – sheber tiginshi, Gúlnar – mýzykant-pıanıst, Raýshan – medbıke, al áke jolyn qýǵan Rahılasy Qazaqstan Respýblıkasynyń mádenıet qaıratkeri, respýblıkalyq dırıjerler konkýrstarynyń laýreaty, qazir D.Nurpeıisova atyndaǵy Atyraý oblystyq Akademııalyq orkestrinde dırıjer. Osylaısha shańyraǵynan san sala mamandyq ıeleri shyqqan O.Qulsarıevtiń ózi 75 jasynda H.Dosmuhamedov atyndaǵy ýnıversıtettiń óner fakýltetine túsip, eldi bir tańǵaldyrǵany bar. 77 jasynda dıplom alǵan Orekeń tek oryndaýshy ǵana emes, baıyrǵy jáne qazirgi kúılerdi notaǵa túsirip, orkestrde oınatqan nasıhatshy. Mańǵystaý oblysynyń, Qaraqııa aýdany men Jetibaı kentiniń «Qurmetti azamaty», oblystyń «aǵa dombyrashysy», 2010 jyldyń «Jyl adamy», «Qurmet» ordeni men «Eren eńbegi úshin» medaliniń ıegeri Orekeńniń marapattary ushan-teńiz. Ol týraly shyqqan kitaptar da az emes. Oryn aǵa qazir otbasymen Jetibaı kentinde turady.
Jetibaı kenti.
Maqalalar toptamasyn ázirlegen «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Mańǵystaý oblysyndaǵy tilshisi Gúlaıym Shyntemirqyzy.
