Sýretti túsirgen Iýrıı BEKKER
Jıynda Ortalyq memlekettik kıno-fotoqujatttar men dybys jazbalar arhıvi dırektory Ilııas Ysqaqov, Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ Basqarma tóraǵasy-rektory Janseıit Túımebaev, Túrki dúnıesi Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy, aqyn Ulyqbek Esdáýlet, aqyn, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Temirhan Medetbek, memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, zııaly qaýym ókilderi bas qosty.
Fotoalbomdy daıyndaý ıdeıasy osydan bir jyl buryn, shyǵarmashylyq, izdestirý-zertteý jumystaryna kóshkennen keıin qolǵa alǵan fılosofııa ǵylymdarynyń kandıdaty, dosent Janaı Omarǵa tıesili. Qazaq tarıhy men mádenıetindegi mańyzyn eskere otyryp, memlekettik muraǵat qorlaryn kóbeıtý maqsatynda «Qazaq ádebıeti: fotoshejire (birinshi bólim) 1920-1970 jyldar» jobasyn iske asyrýǵa kirisken. Búgingi qaýym teledıdardan mýzykanttardyń, ánshilerdiń erterektegi kelbetin kóbirek qyzyqtaıdy, al sol dáýirde ómir súrgen ǵalymdar, qalamgerler beınesi tym sırek kórinis tabady.
«Búginde halqymyzdyń rýhanı-mádenı murasyna nazar aýdarý úshin aýdıovızýaldy arhıv qorlaryn zertteýdiń mańyzy zor. Olar el ómiriniń barlyq salalary týraly senimdi retrospektıvti aqparattyń baǵa jetpes kózi bolyp tabylady. Keıde tek bir fotoqujat kóptegen jazba mátinderge qaraǵanda kóbirek aqparat bere alady. Belgilengen kezeńniń arhıvtik qujattaryn qamtıtyn bul basylym qazaq ádebıetiniń qalyptasýy men damýynyń ilgeridegi jyldaryna, eń aldymen qazaqtyń áıgili aqyndarynyń, ataqty prozashylarynyń, ádebıet synshylarynyń alǵashqy býyndarynyń estelikterine arnalǵan. Olardyń ishinde jazýshylardyń ómiri men eńbegi týraly baıandaıtyn kóptegen sırek kezdesetin az tanymal fotosýretter bar. Keıbireýi arhıvterde umyt qalǵan, ǵylymı qoldanysqa enbegen», deıdi Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Janaı Omarov.
Mazmuny hronologııalyq tártippen qurastyrylǵan jınaq bes bólimnen turady. «Alasapyran tóńkeristi jıyrma men otyzynshy jyldar (1920-1939)», «Qıyn-qystaý qyrqynshy jyldar (1940-1949)», «Eńse tiktegen elýinshi jyldar (1950-1959)», «Alpysynshy jyldar asýlary (1960-1969)», «Jetpisinshi jyldar jemisi (1970-1979)» atty bes bólimge toptastyrylǵan fotosýretter óz dáýiriniń shyndyǵyn tolǵap, kelbetin kóz aldyǵa ákeledi.
Fotoalbom negizin Muhtar Áýezov mýzeıinen, Ǵabıden Mustafın, Hamıt Erǵalıev, Qabdykárim Ydyrysov, Qasym Qaısenov, Ábish Kekilbev, Aqseleý Seıdimbek, Serik Qırabaev, Maksım Zverev, Morıs Sımashko, Márııam Hakimjanova, Seıitjan Omarov, Amantaı Sataev jáne taǵy basqa jazýshylardyń otbasylyq arhıvterinen, Qaırat Mustafın, Iosıf Býdnevıch, Iýrıı Kýıdın, Petr Redko, Rahymbaı Hanalıev, Saılaý Pernebaev sııaqty belgili fotograftardyń jeke muraǵattarynan alynǵan fotoqujattar qurady.
Fotoqujattar jas urpaqty ótken kezeńmen tanystyrýda, tarıhı sanany jańǵyrtýda erekshe ról atqarady. Jıynda sóz alǵan zııalylar jaryq kórgen jańa fotoshejire albomynyń búgingi qazaq rýhanııaty úshin qundy eńbek ekenin atap ótti.
