Másele • 14 Qyrkúıek, 2023

Jóndelýge tıis joldar

130 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

Prezıdent kezekti Joldaýynda eldegi halyqaralyq dálizderdi tıimdi paıdalanýǵa qatysty utymdy oılaryn aıtty. Ol elimizdiń jahandyq kólik dálizderimen ıntegrasııalanýy qamtamasyz etilip, Azııa men Eýropany baılanystyrǵan Qazaqstannyń tarıhı mártebesi qalpyna keltirilgenin meńzedi. Degenmen bul saladaǵy básekelestik óte kúshti ekenin buǵan deıin eskertken edi. Ortalyq Azııa óńirinde paıda bolǵan balamaly jobalar Qazaqstannyń kólik áleýetin tómendetýi múmkin ekenin joqqa shyǵarmaǵan. El jolshylary Memleket basshysynyń úmitin aqtap, kúdigin joıý úshin qandaı jumys atqaryp jatyr? Búgingi sóz sol týraly.

Jóndelýge tıis joldar

Infografıkany jasaǵan – Záýresh SMAǴUL, «EQ»

Kólik mınıstrliginen alǵan aqpa­rat­qa qaraǵanda, jyl sońyna deıin rekons­trýk­sııadan ótken 1 myń shaqyrymnan asa jol paıdalanýǵa beriledi eken. Onyń qalaı júzege asyrylyp jatqany jóninde naqty atqarylǵan isterge jiti na­zar aýdarǵandy jón kórdik.

Qazir respýblıkalyq mańyzy bar avtomobıl joldaryn salý, rekonstrýksııalaý jáne jóndeý boıynsha aýqymdy jumystar jalǵasyp jatyr. Bıyl 6,4 myń shaqyrym avtojol jol-qurylys jumystarymen qam­tyldy, sonyń 3,6 myń shaqyrymy – qaıta ja­ńartý bolsa, 2,8 myń shaqy­rymy – jóndeý jumystary. Atalǵan jobalarda 8 myńnan asa jol-qury­lys teh­nıkasy men 12 myń maman jumyl­dy­rylypty.

Atqarylǵan isterdiń qory­tyn­dy­syna qarasaq, 1 myń shaqy­rymnan asa avto­joldardy qaıta jańartý jumys­ta­ry aıaqtalǵan. Endi ol ýchaskeler bo­ıynsha qozǵalysty ashyp, jyl sońyna deıin 856 shaqyrymyn paıdalanýǵa berý kózdelgen. Budan bólek, tozý qabatyn qalpyna keltirý boıynsha ortamerzimdi jóndeý jumystaryn júrgizý qorytyndysy boıynsha 826 shaqyrym joldy paıdalanýǵa berý josparlanǵan.

Bul rette jobalardy iske asyrý barysynda jol-qurylys jumystarynyń qymbattaýyna jáne jobany túzetýge baılanysty qıyndyqtar týyndady. Oǵan jumystardy aıaqtaýdyń jalpy merzimderine áser etken qosymsha ýa­qyt jumsaldy. Atap aıtqanda, batys óńir­lerdegi jobalarǵa 1 myń shaqy­rym­nan asa tasymaldaý qashyqtyǵyna baılanysty temirjol kóligimen ınert­ti materıaldardy jetkizýdegi tap­shylyq pen kúrdelilik aıtarlyqtaı áser etken. Degenmen jolshylar aınalma joldardy qysqartyp, jańa asfalt ar­qy­ly qozǵalysty ashýǵa barynsha kúsh salyp otyr.

Ár jobaǵa jeke toqtalar bol­saq, «Ortalyq – Ońtústik» dálizi – jal­py uzyndyǵy 946 shaqyrym. Búgin­gi tańda 74%-ynda qozǵalys ashylǵan. Jyl sońyna deıin taǵy 200 shaqy­rym­nan astamyn paıdalanýǵa berý kóz­delgen. Qalǵany – jospar boıyn­sha keler jyldyń enshisinde. Al «Qa­ra­ǵandy – Balqash» jolynyń jalpy uzyn­dyǵy – 363 shaqyrym. Onyń 321 sha­qyrymynda qozǵalys ashylǵan. Sondaı-aq 288 shaqyrymdy quraıtyn «Balqash – Býrylbaıtal» tasjolynyń 183 shaqyrymy el ıgiligine berilgen. «Qurty – Býrylbaıtal» avtojoly 228 shaqyrym ekeni málim. Búginde onyń 179 shaqyrymynda kólik júre bastaǵan. Budan bólek 67 shaqyrymnan turatyn «Qurty – Qonaev» ýchaskesiniń de jartysyna jýyǵy jóndeýden tolyq ótip bolǵan. «Merke – Býrylbaıtal» jolynyń uzyndyǵy – 262 shaqyrym. Qazir sonyń 62 shaqyrymy paıdalanýǵa berilgen, oǵan qosa qozǵalys barlyq uzyndyǵynda qamtamasyz etilgen. On­daǵy jumystar keler jyly tolyq aıaq­talyp, jol magıstrali paıdalanýǵa be­riledi dep josparlanǵan.

Aqtóbe – Atyraý – RF shekarasyna (Astrahanǵa) tartylǵan 732 sha­qy­rym tasjoldyń búgingi tańda 630 shaqyrymnan astamynda jańa ja­byn boıynsha qozǵalys iske asyryldy. Buıyrtsa jyl sońyna deıin qalǵan 102 shaqyrym jol boıymen jańa jabyny bar qalǵan ýchaskelerde de qozǵalys ashylyp, 382 shaqyrymnan astamyn tolyq paıdalanýǵa beredi degen úmit bar.

Joba 2023-2024 jyldary kezeń-ke­zeńmen aıaqtalyp, paıdalanýǵa beri­ledi. Endi ár jol teliminde ne tirlik bolyp jat­qanyna da toqtalyp ótsek.

«Aqtóbe – Qandyaǵash» – uzyndyǵy 96 shaqyrym, qozǵalys 68 shaqyrymy boıynsha iske asyrylýda.

«Qandyaǵash – Maqat» – uzaqtyǵy 359 shaqyrym. Negizgi qurylys-montaj ju­mystary aıaqtaldy. Nysan osy jyl­dyń sońyna deıin paıdalanýǵa berýge daıyndalýda.

«Atyraý – RF shekarasy (Astra­han­ǵa)» – uzyndyǵy 277 shaqy­rym, qozǵalys paıdalanýǵa berilgen 20 sha­qy­rymdyq ýchaskeni qosa alǵanda, 204 shaqyrymda ashylǵan. Jyl aıaǵyna de­ıin qozǵalysty tolyq ashý jáne 40 sha­qy­rymyn paıdalanýǵa berý josparlanyp otyr.

«Taldyqorǵan – Qalbataý – О́ske­men» – uzaqtyǵy 768 shaqyrym. Joba boıynsha qozǵalys jańa jabyn bo­ıynsha 670 shaqyrymǵa jýyǵynda qazir kó­likter júrip jatyr. Endi osy jyl aıaqtalǵanǵa deıin jańa jabyny bar ýchaskeler boıynsha qozǵalys­tar­dy ashý josparlanyp otyr. Negizi jumys­tar­dyń tolyq aıaqtalyp, jobanyń paı­da­lanýǵa berilýi 2024 jylǵa kózdelgen.

«Úsharal – Dostyq» – uzyndyǵy 180 shaqyrym. Negizgi qurylys-montaj ju­mystary aıaqtaldy, nysan osy jyl­dyń sońyna deıin paıdalanýǵa berýge daıyndalýda. Nysannyń aıaqtalýy aımaqtyń týrıstik klasteriniń damýy­na oń áser etedi jáne Qytaı elimen she­karaǵa kedergisiz ótýdi qamtamasyz etpek.

Taǵy bir mańyzdy jobalardyń biri Batys Qazaqstan oblysyndaǵy uzaq­ty­ǵy 245 shaqyrym bolatyn «Qaz­talov – Jánibek», «О́nege – Beısen – Saıqyn» kúrdeli jóndeý jobasy. Qazirgi kezde qozǵalys 185 shaqyrymǵa jýy­ǵyn­da iske asyrylyp jatyr. Munda da jyl sońyna deıin jańa jabyny bar jol telimderin de qozǵalys ashý jos­par­lanǵan. Jalpy, jumystary al­daǵy jyly tolyq aıaqtalyp, jobany paı­da­lanýǵa berý kózdelip otyr.

Sońǵy jańalyqtar