Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Jyldyq ınflıasııa bıylǵy qyrkúıekte 11,8%-ǵa deıin tómendegen edi. Biraq ınflıasııanyń baıaýlaýyna qaramastan, ınflıasııalyq kútýler birshama jedeldegen. Bir jyldan keıin kútiletin ınflıasııa qyrkúıekte 17% (tamyzda – 16,4%) boldy. Alaıda seziletin ınflıasııa qyrkúıekte 17,8%-ǵa deıin (tamyzda – 18,4%) tómendedi.
«Syrtqy ınflıasııa baıaýlaı otyryp, jaǵymdy qalyptasyp keledi. Biraq jekelegen proınflıasııalyq faktorlar men táýekelder artty. Sút ónimderi, ósimdik maıy, et pen dándi daqyldar quny túskendikten, álemniń azyq-túlik naryǵynda baǵalar da tómendeı bastady. Degenmen ınflıasııalyq úderisterdiń ornyqtylyǵy damyǵan elderde mólsherlemelerdiń tómendeý merzimin jyljyta bastady jáne ortalyq bankter tarapynan tejeý saıasatynyń kúsheıýine ákeledi. Eýropa Ortalyq Banki 2023 jylǵy qyrkúıektegi sońǵy sheshiminde joǵary ınflıasııany áli de tómendetý úshin paıyzdyq mólsherlemeni taǵy kóterdi. AQSh Federaldy Rezervtik Júıesi paıyzdyq mólsherlemeni taǵy kóterýi múmkin. OPEK+ elderi munaıdy erikti túrde shekteýdi uzartqan edi. Osydan keıin munaı baǵasy ósti. Sonyń aıasynda ınflıasııa qarqyn alyp keteme degen alańdaýshylyq bar. Reseıde 2023 jylǵy qyrkúıekte ınflıasııanyń kúsh alýynan aqsha-kredıt saıasatyn qatańdatý sharalary jalǵasyn tapty», delinedi UB málimdemesinde.
Qalaı bolǵanda da, ınflıasııanyń belsendi baıaýlaýy bazalyq mólsherlemeni tómendetý múmkindigin iske asyrýǵa septigin tıgizdi. Aqsha-kredıt talaptarynyń ustamdy qatań sıpaty 2023 jyldyń qorytyndysy boıynsha boljamdy dálizdiń tómengi shekarasyna 10-12% jaqyn ınflıasııany odan ári tómendetýge, sondaı-aq ony ortamerzimdi keleshekte 5%-dyq maqsatqa jaqyn turaqtandyrýǵa yqpal eter degen úmit bar.
«Baǵanyń ósý táýekelderine bıyl bıdaı ónimi boljamdarynyń nasharlaýy saldarynan azyq-túlik qunynyń aıtarlyqtaı ósý yqtımaldyǵy qosyldy. Osy jaǵdaıda biz aldynda aıtylǵan Ulttyq banktiń rıtorıkasyna sáıkes keletin sheshim qabyldaımyz. Ulttyq bank dezınflıasııalyq saıasat júrgizýge umtylyp keledi. Ol óz kezeginde naqty mánde bazalyq mólsherlemeniń saqtalýyn talap etedi. Iаǵnı qazirgi ınflıasııa qarqynyn shegergendegi mólsherleme ekonomıkanyń ósý qarqynynan joǵary», deıdi UB tóraǵasy Tımýr Súleımenov.
Ulttyq bank bazalyq paıyzdyq mólsherlemeni tómendetti, alaıda kúrt burylys jasamaǵandy jón kóredi. Onyń osy áreketinen ázirge bazalyq mólsherlemeni tym tómendetip jiberýdiń qısynsyz ekenin ańdaımyz. О́ıtkeni joǵaryda aıtqanymyzdaı ınflıasııalyq kútýler deńgeıi joǵary, onyń ústine ınflıasııa da tym joǵary qarqynmen tómendep jatqan joq. Baǵa ósimi baıaýlaǵanymen, áli de bolsa ekitańbaly sıfrdan aryla qoımady.
Bazalyq mólsherlemege qatysty endigi sheshim jyl sońyna taman jasalýǵa tıis. Eger ahýal osy birqalypty qarqynmen jalǵasar bolsa, onda bazalyq mólsherleme taǵy da tómendeıdi dep boljaýǵa negiz bar. Árıne, ınflıasııa tómendese. Al eger basqalaı táýekelder saldarynan qymbatshylyq qaıta órshise, onda Ulttyq bank mólsherlemeni azaıtý jaǵyna qaraı qadam jasamaýy ábden yqtımal. Sebebi Ulttyq banktiń biregeı mindeti – qoldaǵy jalǵyz qural – bazalyq mólsherlemeni paıdalana otyryp, ekonomıkadaǵy táýekelderdi azaıtý. Iаǵnı qymbatshylyqtyń jolyn kesý.
Bank nesıesiniń bazalyq mólsherlemege baılanysty qalyptasatyny beseneden belgili. Al bazalyq mólsherlemeni qymbat ete otyryp, nesıe paıyzyn da joǵarylatý qoǵamdaǵy suranysty azaıtady. Qymbat mólsherleme halyq tarapynan taýarlar men qyzmetterge degen suranysty tómendetedi, bul óz kezeginde bazardaǵy baǵa ósiminiń báseńdeýine áser beredi. Basty mindet – osy. Al bazalyq stavkanyń kóterilýine jáne túsýine baılanysty quny ózgeretin nesıe paıyzy men depozıt syıaqysyn biz janama faktorlar retinde qarastyra alamyz. Bazalyq mólsherlemege qatysty sheshim qabyldaý arqyly Ulttyq bank nesıe paıyzy men depozıt syıaqysyna áser etýdi kózdemeıdi.
Byltyrdan bergi ınflıasııa men bazalyq mólsherleme teketiresine qaraıtyn bolsaq, bazalyq paıyzdyq mólsherlemeniń birtindep ınflıasııa desin basyp kele jatqanyn baıqar edik. Iá, ár alýan sarapshy Ulttyq bank saıasatyn synǵa aldy, bazalyq mólsherlemeni baıaǵyda túsirip tastaý kerek edi degen pikirler aıtyp jatady. Alaıda ýaqyt bizge osy sheshimniń ári ádil, ári paıdaly bolǵanyn dáleldep bergendeı. Qarap otyrsaq, bazalyq mólsherleme ınflıasııanyń aldyna túsip ketken emes, árkez ony úlken kúshpen súıemeldep, tómenge qaraı ıterip keledi. Eger UB bazalyq mólsherlemeni tym tómen túsirip jiberse, onda zordyń kúshimen ıkemdep kele jatqan ınflıasııa jalt berip joǵaryǵa qaıta shyǵyp ketýi ábden múmkin. Ulttyq bank bul táýekeldi eshqashan qaperden shyǵarǵan emes.
Biz úshin ınflıasııa deńgeıin ortamerzimdi perspektıvada 5 paıyzǵa deıin túsirý – basty mindet. Búkil kúsh, búkil aqyl-oı tap qazir osy mindetke jumyldyrylyp jatyr. Ishki faktorlar arasynda úlken táýekel týdyryp, sarsańǵa salyp turǵan ahýal joq deýge bolady. Syrtqy faktorlar da biz oılaǵandaı sheńber aıasynda qalyptasyp jatyr ázirge.
Ulttyq Banktiń Aqsha-kredıt saıasaty komıtetiniń bazalyq mólsherleme boıynsha kezekti josparly sheshimi 2023 jylǵy 24 qarashada Astana ýaqytymen saǵat 12.00-de jarııalanady.
