Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri Azamat Ámirınniń aıtýynsha, qosymsha qun salyǵy stavkasyn ósirý qazyna qarjysyn molaıtyp qana qoımaı, eksporttaýshylardyń da júgin jeńildetip bermek.
«Qosymsha qun salyǵy mólsherlemesin joǵarylatýdyń arqasynda 2025 jyly bıýdjetke qosymsha 2-2,4 trln teńge kóleminde qarjy túsedi dep josparlanyp otyr. Biz ádette Ulttyq qordan jyl saıyn kepildendirilgen jáne maqsatty transfert alamyz. QQS mólsherlemesin kóterýdiń arqasynda ol táýeldilikten jyl sanap aryla bastaımyz. QQS 122 myń salyq tóleýshige qatysty. Bul másele eksporttaýshylarmen salystyrǵanda otandyq taýar óndirýshilerdiń básekege qabilettiligin arttyrý maqsatynda kóterilip otyr. Qazir kóbi Reseıden ımport jasaýdyń qymbat ekenin jáne olardyń taýarymen salystyrǵanda bizdiń ónimderdiń básekege qabiletsiz bolyp qalatynyn aıtyp shaǵymdanady. Eger reseılik taýar Qazaqstanǵa kelse, reseılik eksporttaýshy úshin – bul eksport. Solaı bolǵandyqtan olarda nóldik mólsherleme bar jáne Reseı Federasııasy salyq mekemesine kelip, QQS-ty qaıtaryńyz dep suraıdy. Sóıtip, QQS 20 paıyzyn túgelimen qaıtaryp alady. Sodan keıin Qazaqstanǵa kelip, nebári 12 paıyz QQS tóleıdi. Iаǵnı ózderinde 8 paıyzy qalyp ketedi. О́ıtkeni qaıtarym jasap aldy», dep túsindiredi vıse-mınıstr.
Onyń sózinshe, osy 8 paıyzǵa reseılik kásipker saýda oryndarynan kúshti sórelerdi satyp alady.
«Kóz deńgeıinde turatyn sórelerde birden reseılik taýarlar nazarǵa iligedi. Jarnama bar, dempıng bar, baǵa tómendeıdi de, bizdiń taýarlar básekege qabiletsiz bolyp qalady. Al QQS-ty arttyratyn bolsaq, jaǵdaı túbegeıli ózgeredi. Endigi rette ol búkil aqshasyn Qazaqstan bıýdjetine berip ketedi. Sáıkesinshe, jarnamaǵa, sórege, rıteılge taýardyń ózindik qunynan tóleýge májbúr bolady. Nátıjesinde, ımporttyq taýardyń ózindik quny óse bastaıdy da, bizdiń taýar básekege qabiletti bolyp shyǵady», deıdi mınıstrlik ókili.
Alaıda bıznes ókilderi QQS-ty qymbattatýdyń saldary aýyr bolatynyn aıtyp dabyl qaǵady.
«Qazaqstannyń ishki jalpy ónimi 3 paıyzǵa deıin baıaýlap ketti. El ekonomıkasynyń draıveri sanalatyn taý-ken ónerkásibi óz mańyzyn joǵaltyp jatyr. Ekinshi deńgeıli bankterdiń bızneske beretin nesıe kólemi de birneshe ese quldyrady. Bizdiń kózqarasymyz boıynsha, QQS mólsherlemesiniń kóterilýi ulttyq ekonomıka ósimin odan ári baıaýlatady. Sondaı-aq halyq tabysyn qunsyzdandyryp, ınflıasııa ósimine jol ashady», deıdi «Atameken» UKP Salyq salý departamentiniń dırektory Jeńis Janbolatova.
Jeńil ónerkásip kásiporyndary qaýymdastyǵynyń basshysy Natalıa Aqshabaeva QQS mólsherlemesin kóterý eksportqa beıimdelgen kásiporyn sanyn arttyrady deý qısynsyz degen pikirde. Onyń aıtýynsha, bizde eksportty negizinen iri, shıkizattyq kompanııalar júzege asyrady, tıisinshe olar QQS mólsherlemesin kóterý bastamasyn qoldaıdy. О́ıtkeni olarǵa bıýdjetten QQS somasy tolyq kólemde qaıtarylyp otyrady. QQS mólsherlemesin kóterý eshqandaı pozıtıvti effekt bermeıdi deýshilerdiń biri – Evgenıı Kınsel.
«Muny kez kelgen ekonomıst rastaıdy dep oılaımyn. Qosymsha qun salyǵynyń kóterilýi ónimder baǵasynyń órshýine alyp keledi. Bul jerde mýltıplıkator ustanymy jumys isteıdi. Biz depýtat retinde únemi bıýdjet pen bıýdjetke engizilgen ózgeristerdi bekitemiz. Sol kezde baıqaıtynymyz bıýdjet shyǵyndarynyń kóbi eń birinshi kezektegi qajettilikter emes. Men salyq stavkasyn kótermesten buryn bıýdjettiń qajetsiz shyǵyndaryn qalaı azaıtý kerek degenge nazar aýdarýdy usynar edim», dedi Soltústik Qazaqstan oblystyq máslıhatynyń depýtaty.
Ulttyq ekonomıka vıse-mınıstri Azamat Ámirın bolsa QQS mólsherlemesin kóterýge qarsy shyǵýshylar pikiriniń qısyndy ekenimen de kelisedi.
«Iá, QQS-ty kóterý saldarynan ınflıasııa týyndaıdy, halyqtyń tólem qabileti tómendeıtin shyǵar. Biraq biz 2-2,4 trln teńge jınaımyz. Másele sony qaı maqsatqa jumsaıtynymyzda. Bul qarajat mınımaldy jalaqy tólemin, túrli áleýmettik tólemderdi ulǵaıtýǵa, ıaǵnı shyn máninde kómekke muqtaj osal topqa baǵyttaǵan durys. Bul osy josparlaý kezeńinde sheshilýge tıis», deıdi ol mınıstrlik ýájin jetkize otyryp.
Talqylaý barysynda negizgi taqyryptan bólek, bıznes tarapynan salyq organdaryna qatysty birqatar naqty shaǵym aıtyldy, olar boıynsha «Aq jol» dempartııasynyń atynan Ulttyq ekonomıka mınıstrligine, Qarjy mınıstrligine jáne Memlekettik kirister komıtetine ótinishter daıyndalmaq.
Jalpy alǵanda, partııa tóraǵasy Azat Perýashev QQS-tyń jarııalanǵan ulǵaıýyna qarsy ekenin jáne osy másele boıynsha Parlamenttik tyńdaý ótkizýdi talap etetinin málimdedi. Onyń sózinshe, Ulttyq ekonomıka mınıstrligi usynyp otyrǵan tásil salyqtyń baǵa ósimi ınflıasııasyn eskermeıdi, ınvestısııalyq ahýaldy nasharlatyp, jasyryn aıla-sharǵylardy anyqtap, kóleńkeli ekonomıkany qysqartýdyń ornyna, kerisinshe, adal kásipkerlerge qysymdy arttyryp, olardy kóleńkeli ispen aınalysýǵa ıtermeleıdi. Sonymen qatar atalǵan tásilder Memleket basshysynyń saralanǵan salyqtardy engizý týraly tikeleı tapsyrmasyna qaıshy keledi.
