Zaımnyń maksımaldy somasy 1 500 aılyq eseptik kórsetkishke (AEK) deıin qarastyrylsa, nesıe boıynsha mólsherleme 0,01 paıyzǵa teń (JTSM 0,01% bastap). «Otbasy bank» ókilderiniń aıtýynsha, azamattardyń ýaqytyn únemdeý jáne memlekettik qoldaýdy alý úderisin jedeldetý maqsatynda baǵdarlama tolyqtaı sıfrly formatqa kóshirildi. Bul úderisti meılinshe ashyq etip, bıýrokratııany joıyp, nesıe alý jyldamdyǵyn kúsheıtedi deıdi. Buryn osy sharýaǵa 18 kún ýaqyt ketse, qazir 8 kúnde ǵana jumsalady. О́ıtkeni bank bazasy memlekettik derekter bazasymen ıntegrasııalanǵan.
Baǵdarlamaǵa kez kelgen jastaǵy el azamaty qatysa alady. Basty talap – suranysqa ıe mamandyq boıynsha dıplomy jáne jumys ótili bolýǵa tıis. Baǵdarlamaǵa saı keletin salalar qatarynda densaýlyq saqtaý, bilim, áleýmettik qamtý, mádenıet, sport, agroónerkásip kesheni jáne memlekettik qyzmet bar. Qazirge deıin berilgen zaımdardyń 57 paıyzy – bilim, 30 paıyzy densaýlyq saqtaý salasyna tıesili bolǵan. Árıne, bul atalǵan mamandyqty meńgergen azamattarǵa degen suranystyń joǵary ekenin baıqatady.
Aýdandyq ákimdik pen oblystyq mańyzy bar qalalardyń ákimdigi jyl saıyn aýyldyq jerlerge qajetti mamandyqtar tizbesin qalyptastyryp, sol boıynsha mamandar tartýmen aınalysady. Maman ózi jumys isteıtin aýyldan úı satyp alýǵa nemese sol jerde úı salyp alýǵa quqyly. Nesıeniń maksımaldy merzimi – 15 jyl.
Jalaǵash aýdandyq aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary memlekettik mekemesiniń mamany Aına Eshbanova erejede úı qurylysyna da qarjy bólinedi degenge qaramastan mamandardyń kóbi úıdi satyp alyp jatyr deıdi. Bul olar úshin tamasha múmkindik, baspana máselesiniń sheshilýi jastardyń alańsyz jumys isteýine jol ashady. Bilikti qyzmetkerdiń osy mekemede qyzmet atqaryp kele jatqanyna bıyl 24 jyl eken. Al «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasy boıynsha jumysty 2020 jyldyń qańtar aıynan bastaǵan. Isine adal maman jastardyń aýyldyq eldi mekenderden óz mamandyǵyna saı jumys taýyp ketýine meılinshe jaǵdaı jasap júr. Onyń sózinshe, kóbine dáriger, defektolog, sýrdopedagog, horeograftarǵa degen suranys óte joǵary.
«Orta mektepterde hımııa jáne bıologııa pánderi muǵalimderiniń tapshylyǵy baıqalady. Baǵdarlamaǵa irikteý kezinde muny da eskeremiz. Memlekettik qyzmet boıynsha bıyl bizdiń aýdanda bir mamanǵa úı berildi. Ol maman 2020 jyldyń 20 qarashasynan keıin jumysqa qabyldanǵan, qazir kent ákimdiginde jumys isteıdi. Kóbi bul salada biraz jyldan beri jumys istep kele jatqandyqtan, baǵdarlama talabyna saı bolmady. 2022 jyly 42 mamanǵa úı berilse, bıyl aýdan kóleminde 139 mln 725 myń teńge qarjy bólinip, 27 adam «Dıplommen – aýylǵa» kómegimen úıli boldy. Osydan birer kún buryn ǵana qarjyny tolyq ıgerip, sharýany aıaqtadyq. Úı 15 jyl boıy Úkimette kepilde turady. Eger nesıeni merziminen buryn jaýyp tastaý nıeti bolsa, onda ol oıyn tek úsh jyldan keıin ǵana iske asyra alady», deıdi maman.
Aına Eshbanovanyń sózinshe, jas mamandar kóbine Buqarbaı, Tań jáne Mádenıet aýyldaryna baryp jatyr. О́ıtkeni atalǵan eldi mekenderde halyq sany kóp, tıisinshe mamanǵa degen suranys ta joǵary.
«Baǵdarlamaǵa qatysty alty salanyń basshysyna arnaıy hat joldap, qaı aýylǵa, qandaı maman ıeleri qajet ekenin anyqtaımyz. Sosyn jastar tájirıbesi aıasynda tirkelgen azamattardyń mamandyǵyn, eńbek jolyn qarap, derekterin qajetti aýyldarǵa, mekemelerge jiberip otyramyz. Jastar praktıkasy boıynsha aýdanǵa qandaı mamandardyń kelip jatqanyn Áleýmettik mansap mekemesinen suraımyz. Baǵdarlamada mamandardyń jas mólsherine shekteý qoıylmaıdy dep aıtylǵan. Biraq solaı eken dep barlyǵyna birdeı berile bermeıdi. Bul jerde eskeretin aıryqsha faktor bar. Astana nemese Almaty qalasynda jumys istep júrgen maman bizdiń aýdannyń bir aýylyna kelip, jumysqa ornalasatyn bolsa, biz onda mindetti túrde «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasy aıasynda ol adamǵa bir rettik járdemaqy jáne baspana beremiz. О́ıtkeni ol adam qaladan aýylǵa jumys isteýge kelip tur. Qazirgi ýaqytta bir jolǵy járdemaqynyń kólemi – 345 myń teńge. Aılyq eseptik kórsetkishke baılanysty bul soma jyl saıyn ózgerip otyrady», deıdi.
Suranysqa ıe salalar qataryna memlekettik qyzmettiń de qosylǵany kópshilikti qýantty. Atalǵan ózgeris 2020 jyly júzege asqan edi. Naqtylap aıtar bolsaq, tıisti buıryq 2020 jyldyń 10 qazanynda shyqty. Oǵan sáıkes, tek 2020 jyldan bastap jumysqa ornalasqan qyzmetshiler baǵdarlamaǵa qujat ótkize alady. Memlekettik qyzmetke 2021 jyly qabyldanyp, baǵdarlama ıgiligin kórgen jastyń biri – Núrken Dúısenbi. Ol qazir Jambyl oblysy Talas aýdany Oıyq aýylyndaǵy ákimdikte bas maman bolyp jumys isteıdi.
«2014 jyly mektep bitirgennen keıin Taraz qalasyndaǵy Taraz ınnovasııalyq gýmanıtarlyq ýnıversıtetine quqyqtaný mamandyǵyna oqýǵa tústim. Oqýdy oıdaǵydaı támamdap, bir jyl Astana qalasynda áskerı boryshymdy ótedim. «Aıbyn» prezıdenttik áskerı polkynda qyzmet ettim. 2019 jyly qazan aıynda týǵan jerime kelip, jastar tájirıbesi boıynsha aýyldyq ákimdikke jumysqa ornalasýdyń sáti tústi. 2021 jyly memlekettik qyzmet testin tapsyryp, odan sátti ótip, jaz aıynda jumysqa qabyldandym. «Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasyna buryn tek dáriger, muǵalim mamandar ǵana qatysa alatyn edi ǵoı. Bul qatarǵa memlekettik qyzmetkerlerdiń de qosylǵany qýantty, árıne. Sol jyly 295 myń teńge kóleminde bir rettik ústemeaqy tóledi. Keıin ózim týyp-ósken jáne qazir eńbek etip jatqan Talas aýdanyndaǵy Oıyq aýylynan úı izdep, taýyp, sol úıdi rásimdedik. Úı baǵasy 4 mln 908 myń teńge boldy. Jetpegenin ózimiz qostyq. «Otbasy banktiń» usynyp otyrǵan paıyzdyq mólsherlemesi óte tómen, sondyqtan tıimdi. Aı saıyn 28 myńnan tólem jasaımyz. Bul – biz sııaqty týǵan jerge týyn tikken jastar úshin óte qolaıly baǵdarlama. О́zimiz jaqsy kórip isteıtin jumysymyz, jaıly baspanamyz bar. 2022 jyly otbasyn qurǵanmyn. Qazir kishkentaıymyz bar. Bizge osyndaı keń kólemdi qoldaý kórsetip jatqany úshin memleketke alǵysymdy bildiremin», deıdi Núrken bizben áńgimesinde.
Núrkenniń ákimdikke jumysqa ornalasyp, memlekettik qyzmettiń qyr-syryna qanyqqanyna da eki jyldan asty. Úırenerimniń áli de kóp ekenin túsinemin, deıdi jas maman.
«Qazir árbir aýdan, aýyldyń mártebesi kóterilip, ózindik basqarý júıesi qalyptasyp keledi. Bul óz kezeginde ákimdiktegi mamandardyń da jaýapkershiligin arttyra túsedi. Biz de qoıylyp jatqan talapqa saı bolýǵa barynsha tyrysyp júrmiz. Qazirgi atqaryp jatqan jumysymnyń mol tájirıbe syılaıtynyn, ómir jolymda, qyzmet jolymda úlken beles sanalatynyn jan-dúnıemmen sezinemin», deıdi.
«Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasynyń taǵy bir keıipkeri – Nurbaqyt Eleýbek. Túrkistan oblysyndaǵy Túlkibas aýdanynda, Turar Rysqulov aýylynda №1 sport mektebinde basketbol úıirmesiniń jattyqtyrýshysy bolyp jumys isteıdi. Jumys ótili úsh jyl tolǵanda baǵdarlamaǵa qujattary sátimen qabyldanyp, baspanaly bolǵan.
«Dıplommen – aýylǵa» baǵdarlamasyna ilinip, týǵan jerimde qyzmet etip jatqanyma qýanyshtymyn. Bilgenimizdi balalarǵa meılinshe úıretip, ózimiz de solarmen birge kásibı turǵyda ósip jatyrmyz. Jalpy, osy mekteptiń ashylǵanyna 15 jyl boldy. Al meniń osy oqý ordasynda jumys istep jatqanyma tórt jyldan asyp ketti. 12 oqýshymen jumys isteımin. Árdaıym oblystyq, respýblıkalyq jarystarǵa qatysamyz. Oqýshylarymnyń razrıadtary bar. Jeter jetistikterimiz de áli alda dep oılaımyn. Memlekettiń bergen aqshasyna ózimiz ústeme qarjy qosyp, kóńilimiz qalaǵan úıdi satyp aldyq. Qazir sonda turyp jatyrmyz. Kelinshegim, qyzym bar. Úıdiń aýlasy da, qora-jaıy da keń. Baqsha ekkenge de, mal ustaǵanǵa da yńǵaıly. Aýylda turǵan soń, ózimizge tán osyndaı ıgilikterdi de kádege asyrǵan durys dep oılaımyn», deıdi Nurbaqyt.
Túlkibas aýdany ákimdigi ekonomıka jáne qarjy bóliminiń ekonomıka sektorynyń meńgerýshisi Bazarbaı Álimbetovtiń aıtýynsha, bıyl aýdan boıynsha 10 maman baspanaly bolypty.
«Buryn azamattar bul baǵdarlamaǵa ótinimdi Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵyna baryp tapsyratyn. Qazir munyń bárin úıde otyryp, eGov portaly arqyly júzege asyrýǵa bolady. Bul, árıne, úderisti yńǵaıly, jedel ári sapaly etedi. Bıyl bizdiń aýdan boıynsha 10 mamanǵa turǵyn úı satyp alý úshin qarjy bólindi. Jalpy, 16 adam tapsyrǵan. Biraq altaýynyń qujaty talapqa saı kelmedi», deıdi.
Ákimdik ókili suranysqa ıe mamandyqtar tizimin aýdandyq ekonomıka bólimi qalyptastyrady. Sol arqyly qarjy josparlanyp, beriledi dedi.
«Jastar baryp jatqan eldi mekenderden satyp alatyn úı tabylyp jatyr. Biraq memleket bólip otyrǵan qarajat tolyqqandy bir baspana satyp alýǵa jetpeıdi. Sondyqtan qalǵan qarajatty baǵdarlama qatysýshysy ózi qosady. Endi baǵdarlamanyń kelesi jylǵy kezeńine daıyndalamyz. Qazir aýdandyq bilim, densaýlyq, veterınarııa, mádenıet jáne sport bólimderinen qajetti mamandyqtar tizbesin suratyp jatyrmyz. Qandaı mamandar aýyldyq jerge kelip, jumysqa ornalasady, solardy tizimge engizip, josparlaýdy birtindep bastaımyz», dedi B.Álimbetov.
Mamandar da, qatysýshylar da kóptiń kóńilinen shyqqan tıimdi baǵdarlama aýyldyq jerdegi eńbek naryǵyn damytýǵa septigin tıgizip jatyr dep esepteıdi. Buǵan kez kelgen azamattyń úmitker atana alatynyn joǵaryda aıtyp óttik. Eń bastysy dıplomy jáne aýylǵa kelip, kemi bir jyl jumys atqarǵanyn rastaıtyn qujaty bolýǵa tıis. Sonymen qatar baǵdarlamaǵa ilikkennen keıin sol aýyldan taban aýdarmaı jumys isteýge mindetti. Bul shalǵaı eldi mekenderdi sapaly eńbek kúshimen qamtýǵa da, eńbek jolyna endi qadam basqan mamannyń jaýapkershiligi men tájirıbesin nyǵaıta túsýge de mol úles qosady deıdi sarapshylar.
