Aımaqtar • 07 Jeltoqsan, 2023

Kókshetaý aýyz sýdan taryqpaıdy

210 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Uzaq jyldan beri aýyz sýdyń zardabyn tartyp kele jatqan oblys ortaly­ǵy turǵyndaryn «Sý tazartý stansasy salynyp jatyr» degen habar aıryqsha qýantty. Stansa janynan arnaıy zerthana da boı kótermek.

Kókshetaý aýyz sýdan taryqpaıdy

Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»

Sý tazartý stansasynyń jobasy 2009 jyly qolǵa alyna bastaǵan. Sol tusta qala turǵyndary bórikterin aspanǵa atyp, «Kenezesi kepken eldiń kósegesi kógeretin boldy» dep qýanǵan edi. 250 myńnan asa turǵyny bar qala turǵyndary erte kóktem men jaýyndy-shashyndy kúzde laı, sary sý iship kúneltken. Basqa amal da joq edi. Bul turǵyda memleketten qamqorlyq bolmady dep ókpeleýdiń de qısyny joq. 2011 jyly sý jelilerin tazartý qurylǵylary tegis jańǵyrtylyp, táýligine 60 myń tekshe metr sý ótkizýge qýaty jetetin jobanyń qurylysy bas­talyp ta ketti. Tapsyrys berýshi – qalalyq ákimdiktiń qurylys bólimi.

Qyrýar el qarap otyrǵan aýqymdy jumysty «AEGISinc» jaýapkershiligi shekteýli se­rik­testigi qolǵa aldy. Sol ýa­qyt­t­a memlekettik satyp alý tártibi boıynsha 1,623 mlrd teńgeniń kelisim-shar­ty da jasaldy. Birinshi jy­ly 538,1 mln teńgesi ıgeril­di. Merdiger uıym sehtyń, zert­hananyń ǵımarat­taryn jarym-jartylaı ǵana kó­terdi. Kelesi jyly konkýrs ju­mysynan ál­debir shıkilik shyǵyp, qalalyq sot jumysty toqtatý týraly she­shim shyǵardy. 2012-2013 jyl­­dary konkýrs qaıta uıym­das­­tyryldy. Bul joly «AP Im­peks» jaýapkershiligi shek­teýli seriktestigi jeńimpaz bolyp tanyldy. 2013 jyly 181,24 mln teńge ıgerilgenimen, jumys taǵy da toqtap qaldy. Taza sý ishemiz dep tamsanyp aı­tatyn ádemi áńgime tam-tum­dap ty­ıyldy. Arada attaı 12 jyl ótti. Endi ǵana osy túıt­kildiń túıini sheshilmek. Zamanaýı qondyrǵylar Birikken Arab Ámirlikterinen arnaıy jetkizilýde. Qos tarap kelisim­shartqa otyrǵan. Otyzǵa jýyq jumysshy men onnan asa arnaıy tehnıka jumyla jumys istep jatyr.

– Qazirgi kúni sý tazalaý qu­rylǵyla­ryndaǵy jumys 90 pa­ıyz aıaqtaldy, aldaǵy qańtar aıynda qajetti qondyr­ǵylar jetkizilmek, – deıdi merdiger Qýa­nysh О́tegenov.

Sóz arasynda Kókshetaý qa­lasyn sýmen qamtamasyz etip otyr­ǵan bul ortalyqtyń sonaý 1970 jyly salynǵandyǵyn aı­ta ketelik. Sodan beri kúr­deli jóndeý jumystary júrgi­zil­gen emes. Qyrýar qarjy bólin­geni­men, belgisiz baǵytta sýdaı sińip ketti. 

– Endigi iske bereke bersin, – deıdi qala turǵyny Qonys Eli­mov, – atam qazaq «aýrý astan» de­meı me, taza sý ishpegen qala tur­ǵyndarynyń aýrý-syrqaýy kóp ekendigi aıtylyp júr. El tilegin aıtatuǵyn bolsam, osy jolǵy joba júzege assa eken deımiz de.

Bıyl sý tazalaý stansa­synyń zerthanasy men qazandyǵy jóndeýden ótkizilipti. Qala basshylyǵy aldaǵy jyly kóp­shilikti tolǵandyryp otyrǵan aýyz sý máselesi tolyǵymen she­shiledi dep ýádelerin berip otyr.

– Bul jobaǵa jumsalatyn qarjynyń kólemi – 7 mlrd 200 mln teńge. Osy jyly ob­lys­tyq bıýdjetten 1,5 mlrd teńge baǵyttaldy. Merdiger uıym ju­mysty tyńǵylyqty at­qa­­rýda. Kúni búginge deıin 900 mln teń­geniń jumysy júze­ge asyryldy. Oıǵa alǵan sha­rýa aldy­myz­daǵy jyly ońy­nan ońǵa­­ryl­sa, alǵa qoıǵan min­det úde­si­nen shyǵamyz, – deıdi Kók­she­­taý qa­­lalyq ákimdigi qury­lys bó­li­miniń basshysy Ardaq Tasqynbaı.

Qala turǵyndarynyń da kút­­keni – osy. Qarjy bar, endigi   min­det – ótkenniń ashy sabaǵyn umyt­paı qadaǵalaý. 

 

KО́KShETAÝ