Tarıhtaǵy eń kóne ertegi «Temirshi men shaıtan» bolyp shyqty. Sıýjeti Úndistannan Skandınavııaǵa deıingi elderdiń bárinde shamamen birdeı eken. Ertegide kez kelgen temirdi biriktirý kúshine ıe bolý úshin óz janyn zulym jynǵa satqan temirshiniń ómiri baıandalady. Túıini de qarapaıym – eshqandaı adam mansapqa satylmaý kerek. Bar ataq ta, kúsh te adal eńbekpen ǵana keledi. Osynaý oı adamzatty qola dáýirinen beri mazalaǵany bizdi de tolǵandyrady...
Domalap jetken muratqa
«Buryn, buryn, burynda Qańbaq shal degen shal bolypty, mal men basqa zar bolypty» dep bastalatyn ertegini bilmeıtin qazaq joq shyǵar. Dalanyń tórt buryshynyń arasynda ári-beri domalaı júrgen qańbaq shal bizge nege úlgi?
Esterińizde bolsa, ertegide shaldan bólek aqyly taıaz, taýdaı Dáý, oǵan qosa sol sanasyz alyptyń ózi senbeıtin qý túlki bar. Rasynda, bulardyń árqaısysy ómirde kezdesetin túrli adamnyń beınesin ashady. Bileginiń kúshine ǵana senip, bilimge jarymaǵan «dáý jandar» da, ońdy-soldy bárin aldap, aqyry ózin áshkere qylǵan «túlki jandar» da qanshama?
Já, jańaǵy shalǵa oralaıyq. Bizge keıde kúlkili, keıde úreıli kóringen Qańbaq shal – óziniń adal eńbegimen kúnin kórip júrgen qarapaıym ata eken. Bir qaraǵanda, dármensiz kóringenimen, erteńin únemi oılap, domalap júrip muratqa jeter osyndaı jandar unaıdy bizge! Sizge she?
Jurtyn jarylqaǵandar
Kedeı Aldar kóse – halyqtyń qııalynan shyqsa da, ádebıettegi áleýmettik teńsizdik taqyrybyn qozǵap, baılyqqa degen kózqarasty túbegeıli ózgertken keıipker. Biraq mundaı qaharman qazaqta ǵana bolmaǵan.
Robın Gýd te – bizdiń Aldar Kóse syndy álsiz jandardyń janashyry. Aldarymyz shyndyqty mysqylmen túırep aıtsa, aǵylshynnyń Robıni qarýymen nuqyp aıtqan. Ekeýiniń amaly bólek bolsa da, nıet pen maqsaty bir ǵoı, bastysy. Qyzyq, osyndaı keıipker bizdiń zamanda ómir súrse, qandaı tásil oılap tabar edi? Búginginiń adamdaryna álemniń bar baılyǵyn teń bólip berse de, jetkize almaıtyn sııaqty...
Daıyndaǵan –
Ásem JANATOVA,
L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ stýdenti
