Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
AES salý týraly ótken respýblıkalyq referendým halyqaralyq talaptarǵa saı, ashyq túrde ótti. Bul týraly alǵash bolyp sóz alǵan Shanhaı yntymaqtastyq uıymy bas hatshysynyń orynbasary Oleg Kopylov aıtty. Mıssııa basshysy ShYU-nyń 13 ókili monıtorıng jumystaryn 30-dan asa ýchaskede egjeı-tegjeıli júrgizgenin jetkizdi.
– Mıssııa Qazaqstanda AES salý máselesi boıynsha respýblıkalyq referendým qoldanystaǵy zańnamaǵa jáne Qazaqstan qabyldaǵan halyqaralyq mindettemelerge sáıkes ótkizilgenin málimdeıdi. Referendým ashyq, erkin ári zańdy dep tanyldy. Memlekettik organdardyń ınternet resýrsynda tolyq aqparat jarııalandy. AES salý jaqtastary halyq shtabyn iske qosty. Munda belsendiler toby boldy. AES salýǵa qarsylyq bildirgender azamattardyń óz oıyn erkin bildire alatynyn kórsetti. El aýmaǵy boıynsha barlyq múmkindik jasaldy. Qabylaýshy tarap referendýmdy daıyndaý men júrgizýge barlyq jaǵdaı jasady deýge bolady, – dedi O.Kopylov.
Jalpy, daýys berý úderisin 40 myńnan asa ulttyq jáne 177 halyqaralyq baqylaýshy qadaǵalady. Olardyń arasyndaǵy Túrki memleketteri uıymynan kelgender 24 ýchaskede baqylaý júrgizdi. Sheteldik mıssııa basshysy daýys berýshilerdiń quqyqtary tolyǵymen saqtalǵanyn atap ótti.
– Túrki memleketteri uıymynyń baıqaý mıssııasy referendýmnyń Qazaqstan zańnamasyna jáne halyqaralyq standarttarǵa caı ashyq ótkenin rastaıdy. Bul referendým – strategııalyq máseleler jóninen qoǵammen úzdiksiz dıalogti saqtaýǵa degen umtylysyn kórsetetin mańyzdy oqıǵa. Mıssııa quramyna 11 adam kirdi. Máselen, TMU hatshylyǵy, parlamentarııler men úkimet ókilderi qatysty. Sonymen qatar OSK ókilderi bar. Mıssııany OSK tóraǵasy Nurlan Ábdirov qarsy aldy. Aıta ketý kerek, 127 halyqaralyq baıqaýshy akkredıtasııadan ótip, 200 sheteldik jýrnalıst tirkelgen edi. 74 saılaý ýchaskesi jasaqtaldy. Daýystardy sanaý úderisi bir saılaý ýchaskesinde baqylandy, barlyǵy Qazaqstan zańyna sáıkes boldy dep sendiremiz. Referendým ashyq ári transparentti túrde ótkizildi. Referendým Úkimettiń azamattyq qoǵammen strategııalyq máseleler boıynsha yntymaqtastyqqa daıyn ekenin kórsetti. Halyqpen únemi dıalogte júretini baıqaldy, – dedi Túrki memleketteriniń uıymy Bas hatshysynyń orynbasary Sadı Jafarov.
Qorytyndy brıfıngte Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary keńesi mıssııasy referendýmda múmkindigi shekteýli jandarǵa barlyq jaǵdaı jasalǵanyn taǵy bir márte atap ótti.
– Referendým halyqaralyq standarttarǵa saı ótti. Halyq referendýmǵa daıyndyq pen ótkizý is-sharalary jaıly jaqsy aqparattanǵan. Múgedektigi bar adamdardyń saılaýǵa qatysýyna da qajetti jaǵdaı jasaldy. Daýys beretin oryndy jabdyqtap, sýrdoaýdarmashylar qyzmeti usynyldy. Olar arnaıy kólik, ınvataksımen saılaý ýchaskelerine jetkizildi. Daýys berýde belsendilik tanytqan jastardy atap ótýge bolady. Baıqaýshylarǵa eshbir kedergi keltirilmedi. Qoǵamdyq baqylaý uıymdary da qadaǵalaý jumystaryn tyńǵylyqty túrde júrgizdi. AО́SShK mıssııasy qazaqstandyqtardy referendýmnyń sátti ótýimen quttyqtap, Jańa Qazaqstannyń maqsattaryna jetýin tileıdi, – dedi AО́SShK bas hatshysynyń orynbasary Chjan Lın.
Sondaı-aq uıymnyń zańdy keńesshisi Sultan Ámirhanov daýys berýshiler tarapynan, komıssııa músheleri men ózge de baıqaýshylardan eshqandaı shaǵym bolmaǵanyn aıtty.
– Qazaqstan referendýmdaǵy transparenttilikti qoǵamdyq baqylaý men BAQ kómegimen júzege asyrdy. Qoryta aıtqanda, referendým Qazaqstannyń «Respýblıkalyq referendým týraly» Konstıtýsııalyq zańyna saı ótti. Biz barǵan ýchaskelerde, jalpy naýqan barysynda óreskel quqyq buzýshylyq tirkelmedi. Referendým – Qazaqstanda demokratııalyq úderisterdi odan ári damytý jolynda mańyzdy qadam, – dedi S.Ámirhanov.
