Infografıkany jasaǵan – Záýresh Smaǵul, «EQ»
Azyq-túlik ónimderiniń óndirisi 9,2%-ǵa ósip, 2,13 trln teńgeni qurady, sýsyndar óndirisi 6,8%-ǵa (692,4 mlrd teńge) artty. О́simdik maıynyń óndirisi (+24%), sary maı (+10,4%), shujyq ónimderi (+9%), un óndirisi (+6,6%) ósti. Aýyl sharýashylyǵynyń negizgi kapıtalyna salynǵan ınvestısııa 442,7 mlrd teńgege (+26,5%) jetip, azyq-túlik ónimderi óndirisine salynǵan ınvestısııa 104,2 mlrd teńgeni (+48%) quraǵan. Bul resýrstar salany jańǵyrtýǵa jáne zamanaýı tehnologııa engizýge baǵyttaldy.
«Memleket basshysy Joldaýda tikeleı sýbsıdııalaýdan qoljetimdi nesıeleýge kóshýdiń ári kommersııalyq bank qarajatyn tartýdyń mańyzyn aıtty. Nátıjesinde, byltyrdan bastap jyldyq mólsherlemesi 5%-dan aspaıtyn jeńildetilgen nesıe berý baǵdarlamasy iske qosyldy. Bul bıýdjet pen jeke qarajat kózderiniń resýrstaryn biriktirý arqyly múmkin boldy», deıdi Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aıdarbek Saparov.
Osy jyly kóktemgi egis jáne egin jınaýǵa bólingen jeńildetilgen nesıe kólemi 700 mlrd teńgege deıin ulǵaıdy. Aldaǵy jyldary bul qarjylandyrý kólemi 1 trln teńgege jetkizilmek. Jyldyq 5% mólsherlememen aýyl sharýashylyǵy tehnıkasyn jeńildetilgen lızıngke berý baǵdarlamasy iske qosyldy. Sonyń arqasynda jalpy quny 250 mlrd teńgeni quraıtyn keminde 6 myń dana tehnıka satyp alynbaq. Negizgi tetiktermen qatar arnaıy qoldaý baǵdarlamalary da júzege asyrylyp jatyr. «Aýyl amanaty» baǵdarlamasy kooperatıvterge, sonyń ishinde ónimdi qaıta óńdeýge, 5 jylǵa deıingi merzimge 2,5% jeńildetilgen nesıe beredi. «Keń dala» baǵdarlamasy aýyl sharýashylyǵy ónimin óndirýshiler men qaıta óńdeýshilerge 5% mólsherlememen qarjylandyrý usynady. «Agrobıznes» baǵdarlamasy bıýdjet, Ulttyq qor jáne jeke ınvestısııa esebinen óndiristi jańǵyrtýǵa, qurylys júrgizýge jáne aınalym qarajatyn tolyqtyrýǵa jaǵdaı jasaıdy.
2023–2025 jyldary jylyna 300 myń tonnadan astam ónim beretin 48 sút taýarly fermasy salyndy. Jańa fermalardaǵy ortasha jyldyq saýym 8,2 myń lıtrge jetse, aldyńǵy qatarly sharýashylyqtarda bul kórsetkish 11 myń lıtrge deıin barady. Bul deńgeı Eýropanyń jetekshi elderindegi kórsetkishke saı keledi. Byltyr 688 myń tonna sút óndirilipti (2022 j. +32%). 2025 jyly taǵy 32 keshen iske qosylyp, qosymsha 152 myń tonna ónim alý josparlanǵan. A.Saparovtyń aıtýynsha, etti iri qara mal sharýashylyǵynda nesıe taza 5%-ben beriledi. Kólemi – 50 mlrd teńge.
Bıylǵy 1 tamyzdan bastap bordaqylaý alańdaryn jyldyq mólsherlemesi 5%-ben jeńildetilgen nesıeleý baǵdarlamasy engizildi. Bul baǵdarlamaǵa 50 mlrd teńge bólindi. Baǵdarlama óndiristik qýatty 60%-dan astam deńgeıde paıdalanýǵa ári shyǵarylatyn ónimniń keminde jartysyn ishki naryqqa ótkizýge jaǵdaı jasaıdy. Aýstralııalyq úlgi boıynsha et klasterleri damyp keledi. Byltyr 9 mlrd teńgege 4 joba qarjylandyrylsa, 2025 jylǵa jalpy quny 21,7 mlrd teńgeni quraıtyn 10 basym joba aıqyndaldy. Túrkistan oblysynda túıirshiktelgen jem óndiretin zaýyt pen 15 myń basqa arnalǵan bordaqylaý alańy iske qosyldy. Bul jobalar «jemshópten qaıta óńdeýge deıingi» tolyq tizbekti qalyptastyrýdyń negizin qalaıdy.
«Memleket basshysy jyl saıyn 150 myń gektarǵa deıin sý únemdeıtin tehnologııany engizýdi tapsyrǵan bolatyn. О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha bul jospar artyǵymen oryndalyp, 158 myń gektardy qurady. Al bıyl sý únemdeıtin tehnologııalar qazirdiń ózinde 109,8 myń gektar alqapqa engizildi», deıdi vedomstvo basshysy.
Prezıdenttiń tapsyrmasyna sáıkes, agroónerkásip keshenindegi qaıta óńdelgen ónimniń úlesi 70%-ǵa jetkizilýge tıis. Byltyr agroónerkásip kesheni ónimderin eksporttaý kólemi 5,1 mlrd dollar boldy, onyń 52%-y – qaıta óńdelgen ónimge tıesili. Bul 2,6 mlrd dollardy quraıdy, byltyr kórsetkish 43% bolǵan, bul otandyq qaıta óńdeý salasynyń turaqty damý qarqyny men básekege qabilettiliginiń artyp kele jatqanyn dáleldeıdi.
Elimizde qaıta óńdeý salasynda shamamen 2 myń kásiporyn jumys isteıdi, olardyń ishinde sút (18,8%), et (18,5%), astyq (17,4%) jáne maı-shıkizat (12,5%) salalary kósh basynda. Byltyr 41,5 mlrd teńge kóleminde 51 ınvestısııalyq joba júzege asyrylǵan.
«Atalǵan nátıjeler – agrarlyq sektordy qajetti resýrstarmen qamtamasyz etý boıynsha atqarylǵan jumystyń tikeleı nátıjesi. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi qoldaý sharasyn jetildirýdi, saıasattyń ashyqtyǵy men nátıjeli bolýyn qamtamasyz etýdi jáne eń bastysy, aýyl turǵyndary men agrarlar úshin múmkindikti keńeıtýdi jalǵastyrady», dedi A.Saparov.
Úkimettiń agroónerkásip kesheninde jasaǵan sharasy Prezıdent Joldaýyn iske asyrýda júıeli tásil qoldanyp otyrǵanyn kórsetedi. Sala negizgi baǵyttar boıynsha – mal men ósimdik sharýashylyǵynan bastap tereń qaıta óńdeý men ǵylymı zertteýlerge deıin turaqty damyp otyr. Salanyń ınvestısııalyq tartymdylyǵy artyp, ımportty almastyrý men eksportty kóbeıtýge qajetti negiz jasaldy.
