Jańbyrly kúz el yryzdyǵyn shashpaı-tókpeı jınap alýǵa bar ynta-jigerin jumyldyrǵan dıqandar qaýymynyń adymyn ashtyrmaı tur. Jer sál degdise boldy, semiz toqtynyń kúzgi júnindeı shýdalanǵan bult aspandy lezde torlap alyp, aqjaýyn jaýyp ketedi. Bir kún jaýyn jaýsa, eki-úsh qańtarylyp bosqa turady. Qas qaǵym sát qymbat. Dıqandar sondyqtan ashyq kezdi meılinshe utymdy paıdalanýǵa tyrysady.
Kúni búginge deıin bes mıllıon tonnadan astam astyq jınaldy. Gektar berekesi 15,6 sentnerden aınalyp otyr. Jınalǵan astyqtyń basym bóligi sapaly. Astyqty alqaptardyń 70 paıyzdan astamy ıgerildi. Endi bir apta kún ashyq bolsa bar jumys márege jetedi. Maıly daqyldardyń 94,7 myń gektary oryldy. Shyǵymdylyǵy gektaryna 10,8 sentner tóńireginde.
Býrabaı aýdanyndaǵy «Býrabaı» Agrofırmasy» 2007 GCK» seriktestigi bıyl 35 myń gektar alqapqa dándi daqyldar tuqymyn sińirgen bolatyn. О́tken jyly 15 myń gektarǵa bıdaı ekse, bıylǵy jyly 12 myń gektar tóńireginde. Sharýashylyqtyń bas agronomy Ásel Aǵzamovanyń aıtýynsha, seriktestik keıingi úsh jyl boıy tıimdi daqyldar alqabyn ulǵaıtýdy maqsat tutyp keledi.
– Barlyq egistik alqaptyń 60%-ǵa jýyǵyn jınap aldyq, – deıdi bas agronom, – Gektar berekesi 23-24 sentnerge jetti. Burshaq daqyldy tuqym egilgen alqaptar tolyq jınaldy. Mine, biz turǵan alqaptaǵy astyqtyń ylǵaldylyǵy qazir 13% bolyp tur. Astyqty ýaqtyly jınap alý bar da, sapasyn joǵaltpaı saqtaý bar. Bul rette sharýashylyq tehnologııanyń sońǵy jetistigin paıdalanady. Úlken qaptarǵa 6 myń tonna astyq jınadyq, qalǵanyn elevatorlarǵa jetkizýdemiz.
Oblys elevatorlaryna jańa astyqtyń 1,1 mıllıon tonnasy jetkizildi. Lısenzııalanǵan 66 astyq saqtaý kásiporyndary 4,3 mıllıon tonna ónimdi saqtaı alady. Oǵan aýyl sharýashylyǵy qurylymdaryndaǵy 2,9 tonnalyq astyq qoımalaryn qossaq, qyrýar dán ysyrap bolmaıtynyna senim mol. Qazirde 264 astyq keptiretin qurylǵy jumys istep tur.
Bulandy aýdanyndaǵy «Arna» astyq qabyldaý kásiporny óńirdegi dándi daqyldardyń barlyq túrin qabyldap, saqtaıtyn seriktestik. Syıymdylyǵy – 167 myń tonna. Kásiporyn basshysy Klara Meńdibaevanyń aıtýynsha, jyl sońyna deıin úshinshi nysan paıdalanýǵa beriledi. Sol kezde qýattylyǵy taǵy da 60 myń tonnaǵa artady. Kásiporynda biz bolǵan kúni 105 tonna ónim qabyldaǵanyn estip bildik. Onyń 30%-ǵa jýyǵy maıly daqyldar.
Kásiporyn jańa jelilik keptirý qurylǵysyn satyp alypty. Bul qurylǵymen 100 myń tonna astyq keptirýge bolady. Maıly daqyldar aqmolalyq dıqandardan ǵana emes, kórshiles úsh oblystan, atap aıtqanda, Qostanaı, Qaraǵandy, Soltústik Qazaqstannan da jetkiziledi. Bıdaıdy irgeles jatqan aýdandardyń dıqandary tapsyryp jatyr.
Eńbek kórigin qyzdyryp jatqan sharýashylyqtyń biri Bulandy aýdanyndaǵy «Eltaı Agro» seriktestigi. Sharýashylyq basshysy Qazaqstan Janádilovtiń aıtýynsha, bıdaı, arpa, suly, zyǵyr ekken.
– Gektar berekesi bıylǵy jyly 26 sentnerden aınalyp otyr, – deıdi seriktestik basshysy. – Osynyń barlyǵy kóktemgi egistiń sapaly ótkizilýiniń nátıjesi. Oǵan memlekettiń qoldaýy septigin tıgizdi. Qajetti qarjy qolymyzǵa ýaqytynda tıdi. «Keń dala», «Keń dala 2» memlekettik baǵdarlamalarynyń arqasynda kóktemgi egiske tas túıin daıyn boldyq. Elıta tuqym aldyq, qosymsha bólshekter, janar-jaǵarmaı tárizdi qajettiliktiń barlyǵy ýaqytynda sheshildi. Kúzgi egin oraǵynda da osyndaı kómekke ıe bolyp otyrmyz, – degen Qazaqstan Haleluly kadr máselesi barlyq jerde birdeı ekenin, osy jaıdy áriden oılap, aýyldyń eńsesin kóterýge talpynyp jatqanyn, sol arqyly el ishindegi áleýmettik-turmystyq jaǵdaı jaqsarsa, kóship ketkenderdiń qaıtyp kelýi de ábden múmkin ekenin aıtty.
Aýylǵa oralǵandar da az emes. Solardyń biri – Talasbaı Aıtymov. Jeti jyl Astana qalasynda turypty. Balalary ósip-jetilip, óz qoldary óz aýyzdaryna jetken soń kir jýyp, kindik kesken topyraǵyna qaıta oralǵan. «Eltaı» JShS úsh bólmeli úı berip, otyn, kómirmen qamtamasyz etken. Talasbaıdyń jary da mehanıkalandyrylǵan qyrmanda jumys isteıdi.
Elge tirek bolyp otyrǵan seriktestik eńbekkerlerine tolymdy eńbekaqysyn ýaqytynda tóleıdi. Aldaǵy ýaqytta mal sharýashylyǵyn da damytý oıda bar. Bul óte kerek is. Mal sharýashylyǵyn damytsa, mehanızatorlarǵa da qysy-jazy jumys tabylady. Bir qýanarlyǵy, osy mańaıdaǵy aýyldardyń ajary kirip keledi eken. El eńsesin kótergen adal eńbek dep túısindik biz.
Aqmola oblysy
