El erteńine salynǵan ınvestısııa

Eń aldymen mektepke deıin­gi tárbıeden bastap, teh­nı­kalyq jáne kásiptik bilim berýge deıingi barlyq deń­geıde oń sıpattaǵy ózgeris­terdiń óris alǵanyn ekpin túsirip aıta ketýimiz kerek. Aldymen, balalyqtyń besigi – balabaqsha jaıyn tilge tıek etelik. О́ńirde búginde 592 mektepke deıingi uıym jumys isteıdi. Sál ǵana taratyp aıtatyn bolsaq, onyń ishinde 274 balabaqsha men 318 shaǵyn ortalyq bar. Jyl basynan beri 9 jańa balabaqsha men birneshe shaǵyn ortalyq paıdalanýǵa berildi. Memlekettik jáne jekemenshik uıymdardyń seriktestik esebinen balalarǵa arnalǵan zamanaýı oqý jáne oıyn alańdary iske qosyldy. Qoldanystaǵy 8 balabaqsha zaman talabyna saı jóndelip, keńeıtilip, qosymsha 308 oryn ashyldy.

Endi bilim oshaqtaryndaǵy jańarý jaıyn aıta ketelik. Oqyrmanǵa túsinikti bolýy úshin birqatar derekter kel­tire ketýge tıistimiz. О́ńir­degi 524 jalpy bilim bere­tin bilim oshaqtarynda 140559 oqýshy bilim alýda. Olar­dyń ishinde 13548-i bıyl mektep tabaldyryǵyn alǵash atta­ǵan búldirshinder. Bul derek­terdi keltirip otyrǵan sebe­bi­miz, oqýshylar sanynyń bir­shama artýy.  Bir jaqsysy, áleýmettik qoldaý sharalary tu­raqty dástúrge aına­lyp, úzbeı júrgizilip keledi. Bul bolashaqqa jasalyp jat­qan qamqorlyq dep aıtsaq artyqtyǵy bolmas. Dástúrli «Mek­tepke jol» aksııasy aıa­syn­da 16427 oqýshyǵa kómek kórse­tilip, jalpy somasy 693,5 mıllıon teńge jum­saldy. Balalardyń 72 paıy­zy bıýdjet qarajaty esebi­nen qoldaý tapsa, qalǵan bó­ligi demeýshiler men qaıy­rym­­dylyq qorlarynyń jana­shyr­lyǵyn kórip keledi. Osy arada aıryqsha bóle-jara aıta­tyn jaı, «Aq nıet» qaıyrym­dylyq qory bıyl oqýshylarǵa 1517 mektep sómkesin keńse taýarlarymen qosa úlestirdi.

Oblys mektepteriniń  69 paıyzy shaǵyn jınaqty bilim oshaqtary. Aýyl mekte­bi men qala mektebi arasyn­daǵy bilim sapasyn teńestirý maqsatynda «Aýyl mektebi – sapa alańy» jobasy birsha­ma tabysty júrgizilýde. Bú­gin­gi tańda mańyzy erekshe jobaǵa 18 tirek jáne 54 magnıttik mektep qatysyp otyr. Muǵalimderdiń kásibı áleýetin arttyrý baǵytynda aýqymdy jumystar júzege asyrylýda. О́ńirdiń 270 pedagogi jasandy ıntellekt, 212 muǵalim medıa jáne sıfrlyq saýattylyq kýrstarynan ótti. «Esen Foundation» jáne «BAQ jana mektebi» jobalary aıasynda 500 pán muǵalimi men 30 mekteptiń 90 ákimshilik qyzmetkeri bilimin jetildirdi.  Sonymen qatar pedagogterge ádistemelik jáne psı­holo­gııalyq qoldaý kórsetetin «Bilimdi jastar» odaǵy men «Zertteýshi ustaz» jobasy ustazdar qaýymyna tyń serpin berýde. О́ńir oqýshylary ár jyl saıyn respýblıkalyq jáne halyqaralyq olımpıadalarda úzdik nátıje kórsetip keledi. 2024–2025 oqý jylynda oqýshylar toqsannan astam zııatkerlik saıystar men ǵylymı jobalarǵa qatysyp, respýblıkalyq deńgeıde 204 medal, halyqaralyq deń­geıde 61 marapatqa ıe bol­dy. Kókshetaýdaǵy «Bilim-ın­novasııa» lıseı-ınterna­tynyń shákirtteri Bolgarııada ótken halyqaralyq ınformatıka olımpıadasynda qola medal alyp, el mereıin asyrdy. Búginde oblystyń 8 mektebi Qazaqstannyń úzdik 100 olımpıadalyq mektebiniń qataryna engeni de aıta qalar­lyq jetistik deýimiz kerek.

О́ńirdiń barlyq mektepteri joǵary jyldamdyqty ınternetpen 100 paıyz qamtyl­ǵan. 210 mektep «Starlink» spýt­nık­tik baılanys júıesin paıdalanady. Mektepterde 46 myń­nan astam kompıýter, 1858 ınteraktıvti panel orna­tylǵan. Bul jaǵdaı oqýshylardyń sıfrlyq ortada sapaly bilim alýyna jaǵdaı jasap otyr.

Bıyl 34 bilim oshaǵyna kúrdeli jóndeý, 43 nysanǵa aǵymdaǵy jóndeý jumystary jasaldy. Bul maqsatqa 8,6 mıl­lıard teńge qarajat bó­­lindi. 20 bilim oshaǵyna re­nova­sııa jasalyp, zamanaýı jabdyqtarmen qamtamasyz etildi.

Bilim kúni 3 jańa mektep esikterin aıqara ashyp, oqýshylar men ata-analardy qýanyshqa bóledi. Jańa bilim oshaqtary Selınograd aýdanynyń Jańajol aýylynda, Stepnogorsk qalasy­nyń Bestóbe kentinde jáne Jarqaıyń aýdanynyń Birsýat eldi mekeninde salyndy. Ob­lys ortalyǵyndaǵy 588 oryn­dyq «Bilim-ınnovasııa» lıseıi­niń qurylysy aıaqtalyp, oqý úderisi bastalyp ketti. Shýchınsk qalasynda 300 oryn­dyq IT-ınternat jáne Kók­shetaýda 500 oryndyq №10 mektep jeke ınvestııalar esebinen boı kóterdi. 2024–2025 oqý jyldary «Keleshek mektepteri» ulttyq jobasy aıasynda 9 mektep iske qosylyp, Selınograd aýdanyndaǵy bilim oshaqtaryndaǵy oryn tapshylyǵy 8 esege, oblys ortalyǵyndaǵy tapshylyq 1,5 esege azaıdy.

Búgingi tańda jumysshy kadrlardy daıarlaýǵa aıryqsha mán berilip otyrǵany belgili. О́ńirde 28 kolledj jumys isteıdi. Onda 19 702 myń bilim alýshy jańa zaman talabyna saı tálim-tárbıe alýda. Bir aıta keterligi, 16367-i tegin bilim alýda. Olarǵa jan-jaqty jaǵdaı týǵyzý qaras­tyrylǵan. Jańa jataqha­nalar kezeń-kezeńimen paıdala­nýǵa berilýde. Oblys ortaly­ǵyndaǵy joǵary tehnıkalyq, Aqan seri atyndaǵy joǵary mádenıet kolledjderinde 300 oryndyq jataqhanalar iske qosyldy. Kúni keshe ǵana azamattyq qorǵaý joǵary kópsalaly kolledjiniń 450 oryndyq jańa jataqhanasyna paıdalanýǵa berildi. Jyl basynan beri jumysshy mamandyqtary jyly aıasynda aýqymdy jumys júrgizilýde. Bul sharalar birneshe baǵytty qamtyp, negizinen, jumysshy mamandyǵyn mártebesin artty­rýǵa, tehnıkalyq jáne ká­siptik bilim berý júıe­sin eńbek naryǵynyń talapta­ryna jaqyndatýǵa, son­daı-aq, jastar úshin múmkindik­ter aıasyn keńeıtýge baǵyttal­ǵan. Jumysshy maman­dyq­ta­ry jylynyń resmı basta­masy retinde oblys ortaly­ǵynda ótken «Jumysshy maman­dyqtary jyly: jańa múm­kindikter ashylady» atty jas­­tar forýmy uıymdasty­ryl­dy. Is-sharaǵa eki myńnan astam adam qatysyp, árqıly taqyryptaǵy kórmeler, she­ber­lik synyptary, forsaıt-sessııalar jáne pikirtalastar uıymdastyryldy. Forýmda jumysshy mamandyqtary­nyń mańyzdylyǵy atap ótilip, jastardy jumyspen qamtýǵa yqpal jasaldy. Jyl jospary aıasynda kadr qajettiligin anyqtaıtyn óńirlik karta – jańa mamandyqtar men qu­zyretter atlasy ázirlen­di. Qujatta óńdeý ónerkási­bi, aýyl jáne orman sharýa­shylyǵy, qyzmet kórsetý salasy boıynsha jańa, transformasııalanatyn jáne joıylyp bara jatqan mamandyqtar qam­tyl­ǵan. Bul aqparat bol­sha­shaqta bilim berý úrdisin jos­parlaýǵa jáne eńbek nary­ǵynda suranysqa ıe mamandardy daıarlaýǵa negiz bolady.

Bilim salasyndaǵy osynaý ózgerister men jetistikter óńir turǵyndarynyń ortaq eńbeginiń jemisi. Bilimge salynǵan ınvestısııa – el erteńine salynǵan ınvestısııa deýimiz kerek.

Aqmola oblysy