HH ǵasyrdyń ekinshi jartysynda qazaq jyryn jańasha túletken aqyndar arasynan Juban Moldaǵalıevtiń shoqtyǵy bıik kórinedi. Qasymnan keıin qazaq óleńindegi qaısar rýhtyń baıraǵyn tik ustaǵan aqyn «Men qazaqpyn myń ólip, myń tirilgen» degen asqaq uran kóterip shyqty. Zamanynda eldiń aýzynan túspegen osy poemadaǵy shýmaqtar talaı urpaqtyń kókeıindegi sózine aınaldy. Budan da basqa kóptegen týyndyny órlik pen erkindikti tý etti. Osynshama bıik rýhtaǵy aqynnyń mahabbat pen ómir jyrlaryndaǵy náziktik kimdi bolsyn jalt qaratady. «О́ńimde seni kóp kórdim, kózimde qaldy sýretiń. Kóp jyldy beker ótkerdim, asha almaı kettim syr betin» dep jyrlapty aqyn.
«Oraldyq, sáýlem, gúl ustap,
Gúl bolǵanda gúl qandaı.
Qyzǵaldaq kóktem tynystap,
Qolyńa qonyp turǵandaı.
Aıyby sonyń – bul óleń,
qabyl al gúldeı ár jolyn.
Kóz jumyp júrsem kórer me em,
ózińnen artyq jar joǵyn?» dep jazypty taǵy birde. 1990 jyly shyqqan «Qyran dala» atty óleńder men poemalar jınaǵyndaǵy bul óleńder 1957 jyly qatar jazylypty. Áýelgi «Kózimde qaldy sýretiń» óleńi eki-aq shýmaq, ekinshi «Kóz jumyp júrsem kórer me em» atty tórt shýmaq jyrdyń biz basy men aıaǵyn ǵana alyp otyrmyz. Zer salyp qarasaq, bular sol tusta tebindeı bastaǵan jańalyqqa para-par shýmaqtar. Juban shyǵarmalarynan jyraýlar poezııasy, Maǵjan men Qasymnyń áseri tóbe kórseterin eskersek, myna óleńderinen aqynnyń ózinen keıingilerge qalaı áser etkeni baıqalmaı qalmaıdy. Joǵarydaǵy eki óleńinen soń on jyl ótkende, 1968 jyldary, «kózimdi jumsam da kórem seni» dep Tumanbaı Moldaǵalıev jazdy. Jalǵyz-aq aýyz jol bolsa da, oǵan deıin aıtyla qoımaǵan, tipti men degen aqyndardyń aýzyna túse bermeıtin keremet der edik. Mundaı mysaldardan tam-tumdap bolsa da, kórkem oı órisiniń keńigenin baıqaımyz desek, artyq emes. Al shynynda, Juban aqynnyń qazaq ádebıetine ákelgen kesek-kesek sýretteri men ulttyq taqyrypty jyrlaýdaǵy ozyq oralymdaryn tere berse jetip artylady. Máselen, «Báıge», «Jeztyrnaqtyń ólimi» syndy balladalary keıin Qadyr Myrza Áli syndy aqyndarǵa áser etkenin táptishtep jatpaımyz. Bes-aq shýmaqtan turatyn «Mahabbat erligi» týyndysyna jeke toqtalmaý kúná sekildi kórindi.
«Keledi áıel. Joq onyń bir aıaǵy,
Qysqy tońǵa baldaq jıi taıady.
Qulatpaıdy qoltyqtaǵan kúshti qol,
Ol qol ózin kúzetshige saıady.
Keledi erkek. Sý qarańǵy janary.
Jyǵylady-aý, kóp tosqaýyl bar ári.
Joq, ótedi súrinbeı de, adaspaı –
О́zge eki kóz ony bastap barady».
Bitti, budan keıin jalǵastyryp jazbasa da osy eki shýmaqtyń ózi jeke-dara óleń. О́leń bolǵanda da ólmes ómir jyry der edik. Biriniń eki kózi joq, biriniń aıaǵy joq – eki tirshilik ıesin bir-birine baılap qoıǵan keń júrekten týǵan kózsiz mahabbat pen sheksiz meıirim. Aıaq ta, kóz de kerek adamǵa, biraq bastysy júrek eken. Janartaýdaı júrekten jalyndaǵan mahabbattyń qudiretti kúshinen asqan eshteńe joq. Dúnıedegi hıkmettiń bárin Qudaı soǵan jasyrypty. Mundaı sýretti kórmegen, bastan keshpegen aqyn qaǵazǵa túsire almas edi. Túsirgen kúni bulaı sendire almasyna men kámil. Al jaýynger aqyn Juban qan maıdanǵa qatysyp, ot pen sýdyń ishinen shyqqan qaıratty jan edi ǵoı. Bular ne ǵalamattyń bárin boıynan ótkerip baryp jazdy.
«Kúlli Almaty biledi bul ekeýin,
Erli-zaıyp mýzykanttar ekenin.
Jas edi olar, sulý edi bir kezde,
Jarmasqanda ekeýine eki ólim».
Aqyn munda eki jastyń kezinde súıip qosylǵanyn áıgilep tur. Shyn súıgender erlik jasaıtyny belgili ǵoı. Erlikpen qaza tapqandardyń aty óshpeıdi. Abaı aıtpaqshy, «ólseń de ólmegenmen bolasyń teń». Al myna eki kisi jarymjan kúıi qalsa da, bir-birine súıendirgen mahabbaty kóterip kele jatqan joq pa? Allanyń hıkmeti deıtini sol shyǵar. Bul da erliktiń zory. Aqyn sony áıgilegisi kelgendeı. Tiriden góri ólgen adamdy maqtaǵan jeńiliregin aıtady Talasbek Ásemqulov. Qasyńdaǵy jandardyń shyn erligin osylaısha anyq taný... Juban syndy márt aqynǵa qol eken. Mahabbat ta, qaırat pen jiger de, sezim men shapaǵat ta óleńdegi bes shýmaqqa syıyp tursa qaıtesiz. Olaı bolsa maqalany da osy jyrdyń sońymen aıaqtaımyz.
«Eki ólim men eki ómir beldesti,
Keler kúnder jeńdi «barsa kelmesti».
Ajal qashty bir aıaq, qos kózdi alyp,
Jeńgenderge jańa kóktem lebi esti.
Kele jatyr kúle qarap, nyq basyp,
Eki birdeı úlken ómir juptasyp.
Mahabbattyń qanatymen, kózimen
Tosqaýyldyń talaıynan shyqty asyp»!
