Sońǵy jańalyqtar
Kórme • 14 Qarasha, 2025
Ýkraın halqynyń uly aqyny, sýretshi, oıshyl Taras Shevchenko ómiriniń on jyldan astam ýaqytyn qazaq jerinde ótkizgeni málim. Qazaq dalasyndaǵy áskerı bekiniste saıası tutqyn retinde áskerı mindetin ótegen ol osy kezeńde shyǵarmashylyq turǵydan tolysyp, kóptegen týyndylaryn dúnıege ákeldi.
Zerde • 14 Qarasha, 2025
Soltústikten shyqqan ekinshi «narkom»
Qýǵyn-súrgin jyldarynda mert bolǵan Qyzyljar óńirinen shyqqan birinshi «narkom» Smaǵul Sádýaqasuly bolsa, ekinshisi – Birjan Mankın. Bul kisiniń esimi ózge túgil óziniń jerlesterine de tanys emes. О́ıtkeni jas kezinen úlken qyzmettermen júrgen ol elimizdiń túkpir-túkpirinde qyzmet istep, týǵan jerimen baılanysyn úzip alǵan. Jýyrda jerlesimiz, Sh.Ýálıhanov atyndaǵy Tarıh jáne etnologııa ınstıtýtynyń Astanadaǵy fılıalynyń professory, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty Gúlnar Muqanovanyń jarııalaǵan materıaldarynyń negizinde biz ol týraly jazýdy qolǵa aldyq.
Kıno • 14 Qarasha, 2025
«Basqalardyń ómiri» – qaıta oralmas qoǵam
Nemis kınorejısseri, ssenarıst hám prodıýsser Florıan Henkel fon Donnersmarktiń 2006 jyly kórermenge jol tartqan «Basqalardyń ómiri» atty kıno kartınasynan totalıtarlyq júıeniń azaly úni estiledi. Keńestik zamandy ańsaıtyn jandar qalaıda osy týyndyny bir kórýge tıis.
О́ner • 14 Qarasha, 2025
Kók júzindegi bulttaı kóshken jyldar tizbegine kóz salǵan saıyn ondaǵan oı óz qursaýyna alatyny bar. San saýaldyń jaýabyn izdep, kóńil birde kókke órlep, birde quldılaıdy. Keıde ótken shaqqa qaraılap, kóńil shirkinniń kók teńizdeı tolqıtyny belgili. Birde derekti, birde dereksiz dúnıeler sanany san saqqa júgirtedi. Qustaı ushqan ýaqyttyń qanatynan qarmaý áste múmkin emes. Sodan da bolsa kerek, kóz ushynan alystaǵan jyldarǵa degen saǵynysh sarqylmaıtyndaı kórinedi.
О́ner • 14 Qarasha, 2025
Sýret aınalasynda júrgenderdiń kóbi Erbolat Tólepbaıdyń tosyn kartınalary týraly sóılegende, Eýropaǵa erkindep esik ashqanyn, ataqty Salvador Dalıdiń izbasary ekenin, realızmniń basynan attap ótip, sıýrrealızmge jol salyp, odan da ári ilgerilep, postsıýrealızmge aıaq basyp, erkin kósilgenin aıtady. Durys qoı. Sóıte tura biz onyń álgindeı ızmder men aǵymdardyń aýylyna at shaldyryp qana qoımaı, týǵan topyraǵyna qaıtyp, óziniń sary dalasynyń qaınarynan qunar alǵan qazaqy mánerin de aıtqymyz keledi.
Tulǵa • 14 Qarasha, 2025
Qaısar qalamgerdiń Temirdegi izderi
Qazaq rýhanııatynda óshpes iz qaldyrǵan jazýshy, dramatýrg, jýrnalıst Jıenǵalı Tilepbergenovtiń 130 jyldyǵy Temir aýdanynda atalyp ótti. Ýfadaǵy «Ǵalııa» medresesiniń túlegi, keńes ókimetiniń alǵashqy jyldarynda Aqtóbe oblysynyń Temir, Orqash bolystarynda, Qandyaǵashta mektepter ashyp, muǵalimdik qyzmet atqaryp, Aqtóbede «Kedeı», Petropavlda «Bostandyq týy», Qyzylordada «Syr boıy» basylymdarynda, Almatyda qazaq memlekettik baspasynda eńbek etken.
Zerde • 14 Qarasha, 2025
Jambyl men Lahýtı: Rýhanı úndestik
1936 jyldyń 5 jeltoqsany – qazaq tarıhyndaǵy ataýly kúnderdiń biri. Dál osy kúni KSRO ókimetiniń sheshimimen Qazaqstan avtonomııalyq respýblıkasy odaqtas respýblıkaǵa aınaldy. Atalǵan súıinshi habardy estigen tájiktiń áıgili aqyny Abýlqasym Lahýtı jyr alyby Jambylǵa óleńmen hat jazyp, búkil qazaq halqyn tarıhı oqıǵamen quttyqtaǵan. Jambyl da aqynnyń yqylasty peıili men rııasyz lebizine jyrmen jaýap hatyn joldap, Lahýtıdyń tilegin búkil tájik jurtshylyǵynyń quttyqtaýy retinde qabyl aldy.
Digital • 14 Qarasha, 2025
Almaty qalasy Medeý aýdanyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń oqýshylary alsgeımer aýrýyn erte anyqtaıtyn jasandy ıntellekt platformasyn jasady.
Digital • 14 Qarasha, 2025
«Aleem» «duolingo»-ny artta qaldyrdy
Qazaq jastary ázirlegen «Aleem» atty aǵylshyn tilin úıretetin mobıldi qosymsha Qazaqstan «App Store» reıtınginde álemge áıgili «Duolingo»-ny basyp ozyp, birinshi orynǵa shyqty. Bul jetistikke joba eshqandaı ınvestısııasyz, jarnamasyz jáne shaǵyn komandamen ǵana qol jetkizgen.
Energetıka • 14 Qarasha, 2025
Energııa saqtaý júıeleri zaýyty
Elimizde jasandy ıntellekt pen sıfrlyq tehnologııalardy úılestiretin óndiris paıda bolmaq. Jasandy ıntellekt jáne sıfrlyq damý mınıstrligi, «Clearbrook Energy Solutions», otandyq «AG-Tech» kompanııalary ózara túsinistik týraly memorandýmǵa qol qoıyp, elimizde energııa saqtaý júıelerin (BESS) óndiretin zaýyt salýǵa ýaǵdalasty. Bul joba – el energetıkasyn jáne sıfrlandyrý salasyn jańa deńgeıge kóteretin sheshimderdiń biri bolmaq.
Digital • 14 Qarasha, 2025
«Digital Business» pen «Astana Hub» birlesken «Ortalyq Azııanyń 100 startap tarıhy» jobasy aıasynda nebir myqty jobalar tanystyrylyp jatyr. Solardyń ishinde erekshe kózge túskeni – Ersultan Ermanovtyń «TrustExam.ai» startaby. Emtıhan kezinde aılasyn asyrǵysy kelgenderdi qalt jibermeıtin osy bir tehnologııa kópshilik kóńilinen shyǵyp otyr.
Almaty • 14 Qarasha, 2025
Almatyny «aqyldy» tehnologııa basqarady
«Taza Qazaqstan» aksııasy elimizdegi kóptegen ıgilikti istiń bastaýyna aınaldy. Jaqynda Prezıdent janyndaǵy Ulttyq ǵylym akademııasy Almaty qalasy ákimdigimen birlesip «Almaty 2035: taza aýa jáne turaqty ınfraqurylym» forsaıt-sessııasyn ótkizdi. Buǵan deıin UǴA elimizdiń aýmaqtarynda birqatar forsaıt-sessııa ótkizip, onyń barysynda zertteý nysanyna ilikpegen, damýǵa muqtaj salalardy zerttedi. Bul jolǵy forsaıt-sessııa qala ekologııasyndaǵy túıtkildi jaǵdaıdy nysanaǵa alyp, ekojúıe, qaýipsiz orta mindetterin talqylady.
Qoǵam • 14 Qarasha, 2025
Azamattyq avıasııa akademııasynyń doktoranty Nursultan Tompıevtiń jobasy avıasııa salasyndaǵy álemdik úzdik úsh bastamanyń qatarynan kórindi. Onyń jumysy «Sheikh Mohammed Bin Rashid Al Maktoum Global Aviation Award» bedeldi halyqaralyq syılyǵyna laıyq dep tanyldy. Marapat Monreal qalasynda Halyqaralyq azamattyq avıasııa uıymynyń (IKAO) 42-assambleıasynda tabystaldy.
Qoǵam • 14 Qarasha, 2025
«Amerıkalyq arman» qazaqty jarylqaı ma?
Amerıka Qurama Shtattaryndaǵy qazaq dıasporasynyń paıda bolý tarıhyn birneshe kezeńge bólýge bolady. Onyń túrli sebebi de bar. Alǵash kóship kelgen aǵa býynnyń sol jaqta turyp jatqanyna shırek ǵasyrdan asqan. Olardyń turmys-tirshiligi, taǵdyry árqıly. Aıtaıyn degenimiz, Amerıkadaǵy qazaqtar týraly áńgimeleı otyryp, jastarǵa oı salsaq degen nıet edi.
Ǵylym • 14 Qarasha, 2025
Jańalyǵyn qart qurlyq baǵalaǵan ǵalymdar
Táýelsiz eldiń talantty ul-qyzdary búginde álemniń ár qıyrynda bilim alyp, biliktiligin arttyryp, qoǵamǵa óz úlesterin qosýdan jalyqqan joq. Jaqynda Londonda turatyn Sapar Jeńisulymen jaqyn tanysýdyń oraıy keldi. Ár sózin salmaqpen aıtatyn Sapar myrzanyń sol kezdesýdegi aıtqany osy maqalaǵa júk boldy.
Ekonomıka • 14 Qarasha, 2025
Tabys teńsizdigi tereńdep bara ma?
Elimizde tabys deńgeıine baılanysty áleýmettik jiktelý úderisi tereńdeı túskeni baıqalady. Joǵary tabys tabatyndar men kúnkóriske qajetti eń tómengi kirispen ómir súrip júrgen azamattardyń arasyndaǵy aıyrmashylyq jyldan-jylǵa alshaqtap barady. Bul úrdis halyqtyń áleýmettik qurylymyna, ásirese orta taptyń álsireýine aıtarlyqtaı áser etip otyrsa kerek.
Kıno • 14 Qarasha, 2025
Atajurtqa oralý: paryz ben qaryz joly
Jýyrda belgili bloger Ernar Almabektiń «YouTube» arnasynan «Sabyr. Atajurtqa oralý» atty vıdeony kózimiz shalyp qaldy. Bir demmen qarap shyqtyq. Qysqasha jelisine toqtalsaq, Aýǵanstanda týyp-ósken Ábdisabyr (Sabyr) esimdi qazaq jigitiniń atamekenge oralý tarıhy bastan-aıaq kórinis tapqan. Blogerdiń ózi qasynda júrip qolǵabys etip, ekeýi birge qujattaryn rettep, sońynda elge at basyn tireıdi.
Fýtbol • 14 Qarasha, 2025
Fýtbol klýbtaryn jekeshelendirý – ýaqyt talaby
Bıyl eldegi birneshe fýtbol klýby jekeshelenip, kommersııalyq baǵytqa kóshti. Fýtbol – uqsata bilgenge paıdanyń kózi. Álemde eń kóp taralǵan ári jankúıeri qara orman sporttan kól-kósir tabys taýyp otyrǵan elderdiń osy saladaǵy tııanaqty tynys-tirshiligi barshaǵa úlgi bolýǵa tıis. Júıeli istiń júlgesin taýyp, tıegin aǵyta bilgen memleketterdiń yrysyn fýtbol eselep tur. Al bizde qalaı?
Ekonomıka • 14 Qarasha, 2025
«Aqtaý teńiz soltústik termınaly» – «Aqtaý teńiz porty» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵynyń aýmaǵynda ornalasqan júkterdi tasymaldaý, astyqty aýystyryp tıeý, teńiz kemelerin qabyldaý men jóneltý, sondaı-aq keshendi logıstıkalyq qyzmet kórsetýmen aınalysatyn nysan. Atalǵan termınal elimiz Kaspıı, Qara jáne Jerorta teńizderimen, Baltyq, Parsy shyǵanaǵy elderimen tikeleı baılanys ornatatyn halyqaralyq Traseka, «Soltústik – Ońtústik» kólik dálizderiniń mańyzdy bóligi sanalatyndyqtan geosaıası turǵyda aıryqsha mánge ıe.
Aımaqtar • 14 Qarasha, 2025
Astyqty óńirdiń áleýetin arttyratyn jobalar
Aqmola oblysy – álimsaqtan astyqty aımaq retinde el ekonomıkasynda mańyzdy oryn alatyn óńir. О́lkeniń elimizdiń azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýdegi úlesi qomaqty. Bıyl egistik alqaptarynyń kólemi 300 myń gektarǵa ulǵaıyp, jalpy 5,5 mln gektarǵa jetti. Dıqandardyń mańdaı teriniń nátıjesinde dándi daqyldan mol ónim alyndy. Ortasha túsim gektarynan 16,3 sentnerdi qurap, jalpy jıyn 7,6 mln tonnaǵa jetti.
Saıasat • 14 Qarasha, 2025
EYDU alańynda reformalar nátıjeleri tanystyryldy
Fransııanyń Parıj qalasynda Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń (EYDU) adaldyq pen sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl máseleleri jónindegi jumys tobynyń úshinshi otyrysy jumysyn bastady. Eki kúndik is-sharaǵa Qazaqstan Memlekettik qyzmet isteri agenttiginiń tóraǵasy Darhan Jazyqbaı qatysty.
Aýyl • 14 Qarasha, 2025
Aýyl balalaryn qýanyshqa bóledi
Bir kezde dúrildetip aıtylyp, keńinen nasıhattalatyn «Bıznestiń áleýmettik jaýapkershiligi» degen urannyń aıasynda atqarylatyn sharýanyń báseńsip qalǵany belgili. Týǵan aýyldaryna mektep, balabaqsha, demalys oryndaryn, sport alańdaryn, mádenıet úıin ornatqandar qatary azaıyp barady. Osyndaı olqylyqty jýyrda Esil aýdanynyń kásipkeri Qaıyrbek Qojasov toltyryp, týǵan aýyly «Baı Eńbekke» jańa mektep turǵyzyp berdi. Quny 350 mln teńge bolatyn bul qurylys bir kezde ataǵy aspandaǵan, keıingi jyldary júdeńkirep ketken «Baı Eńbek» aýylynyń ajaryn ashyp, halqyn serpiltip tastady.
Qoǵam • 14 Qarasha, 2025
Tulǵalar toıy – IýNESKO tórinde
IýNESKO-nyń Samarqanda ótken 43-shi Bas konferensııasyna Qazaqstan delegasııasy da qatysqany málim. 180-ge jýyq múshe memleketten 4 500-den asa ókil jınaǵan aýqymdy is-shara uıymnyń bilim, ǵylym, mádenıet, aqparat jáne kommýnıkasııa salalaryndaǵy halyqaralyq yntymaqtastyǵynyń strategııalyq basymdyqtaryn aıqyndaǵan iri oqıǵa ispettes boldy.
Aımaqtar • 14 Qarasha, 2025
Jetisýdyń Sarqan aýdanynda ulttyq taǵamdardy qaıta jańǵyrtyp, jańa ónimderge beıimdep júrgen kásipker Raıgúl Zakarııa saýmaldan balmuzdaq óndirdi. Ulttyq dástúr men zamanaýı tásildiń úılesimin tapqan mamannyń ónimine suranys artyp keledi. Aýyl áıelderiniń iskerliginiń jarqyn úlgisin kórsetken kásip ıesi osylaısha jańa naryqqa jol ashty.
Saıasat • 14 Qarasha, 2025
Astana men Bishkek arasyndaǵy strategııalyq seriktestik
Premer-mınıstr Oljas Bektenov pen Astanaǵa jumys saparymen kelgen Qyrǵyz Respýblıkasy Mınıstrler kabınetiniń tóraǵasy – Prezıdent Ákimshiliginiń basshysy Adylbek Kasymalıev Qazaq-qyrǵyz úkimetaralyq keńesiniń 13-otyrysy sheńberinde saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyqty damytý máselesin talqylady.
Eńbek • 14 Qarasha, 2025
«Qaraózek» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń basshysy Nartaı Ysqaqov eldik bastama kóterip otyr. Kúzgi jıyn-terim aıaqtalǵan soń, eseli eńbek etken jumysshylaryna respýblıkalyq «Egemen Qazaqstan» gazetin jazdyryp bermek.
Úkimet • 14 Qarasha, 2025
Senat spıkeri Máýlen Áshimbaevtyń tóraǵalyǵymen palata otyrysy ótip, depýtattar birqatar halyqaralyq kelisimdi ratıfıkasııalady.
Almaty • 14 Qarasha, 2025
Almatynyń bir bóligi jaryqsyz qaldy
Almaty qalasyndaǵy JEO-2 aýmaǵynda 110 kV №124A jáne №101A joǵary kerneýli elektr jelileriniń apatty túrde óshirilýi tirkeldi, dep habarlaıdy Egemen.kz "Alataý Jaryq Kompanııasyna" silteme jasap.
Zań • 13 Qarasha, 2025
Qaraǵandy oblysynda 7 adamnyń ómirin qıǵan jol apaty: júrgizýshige sot úkimi shyqty
Qaraǵandy oblysynyń qylmystyq ister jónindegi mamandandyrylǵan aýdanaralyq soty jeti adamnyń ólimine jáne taǵy bir adamnyń jaraqat alýyna sebep bolǵan jol-kólik oqıǵasy boıynsha aıyptalǵan júrgizýshige qatysty qylmystyq isti qarady, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Bilim • 13 Qarasha, 2025
Aqtaýlyq ustazdar Japonııada ótken konferensııaǵa qatysty
Japonııanyń Hırosıma qalasynda ótken The World Association of Lesson Studies (WALS 2025) halyqaralyq konferensııasyna qatysty, dep habarlaıdy Egemen.kz.
