Kitaphanaǵa jıi keletin oqýshy ozyq bolady

Kitapqa áste qasterli dep  qaraımyn, Kitap – kózi, aqyl-oıdyń,  araıdyń.  Bolmasa eger ishinde bir kitaby,  Quny qansha altyndaǵan  saraıdyń? Shyn máninde dúnıede ki­tap pen kitaphana bolmasa, adamdar rýhanı bilimin únemi jetildirip otyrmasa, myna ómirde toǵysharlyq ornap, adam­zattyń saýatsyzdanýy, adamı quldyraýy bastalǵan bo­lar edi. О́ıtkeni kitaphana – máńgilik para­sattyń kıeli ǵımaraty bol­sa, kitaphanashy sol ǵıma­rattaǵy rýhanı qa­zynanyń shy­raqshysy ári­ aqyl-oı ále­mine jol silteý­shi is­petti. 

HHI ǵasyr – rýhanııat, má­denıet hám aqparat ǵasyry. Qaı qoǵamnyń da turaqty damýynda mádenıettiń alar orny zor ekenin alǵa tartsaq, rýhanı tynysymyzdyń ózek­ti máseleleriniń biri – k­i­tap­hana. Sondyqtan biz­­diń­ maqsatymyz oqý­shy­lar­­­dyń kitapqa degen tilegi men­ su­ranysyn qanaǵat­tan­­dy­rýdy kún­nen-kúnge jaq­­sarta be­rý bolmaq. Jas ur­paqty tár­­bıeleýde kitap­hananyń orny erekshe. Búgingi shákirt­ter erteńgi el tutqasy. Bola­shaq mamandardyń zaman ta­labyna saı tulǵa bolyp qalyptasýyna qajetti resýrsty kitaphanadan tabasyz. Qazirgi zamanaýı tehnolo­gııalardyń qaryshtap damy­ǵan zamanynda kitaphananyń nazar­dan tys qalmaı, ár­daıym oqyrmanǵa minsiz qyz­met etýi, kitapqa, mer­zim­di basylymdarǵa qyzyǵý­shy­lyǵyn arttyrýy, álem áde­bıeti men mádenıetin nasıhattaýy, Otanymyzdyń tarıhyn, mádenı mura­syn, salt-dástúrin, zııa­ly­larynyń ómiri men shyǵar­mashylyǵymen tanystyrýy jáne bilim men tárbıeniń sapaly bolýy birinshi kezekte turǵany anyq. 

Jasóspirimniń kitap­qa de­­gen qurmeti men súıis­pen­­­shiligin qalyptas­ty­rý – ki­taphanashynyń ne­giz­gi min­­deti. Mektep kitapha­na­synda osy baǵytta birshama jumys atqarylyp keledi. Kitaptar, merzimdi baspasóz maqalalarynyń kartotekasy engizilip, oqytýshylar men oqýshylar kartotekany tıimdi paıdalana bastady. «Bir el – bir kitap» atty aksııa aıasynda qazaqtyń aqıyqtary Sultanmahmut Toraıǵyrov, Muhtar Áýezov, Maǵjan Jumabaevtarǵa arnalǵan ádebı-sazdy keshter ótti. In­ter­aktıvti taqtany paıdalanyp ótkizgen «Sóz marjany» saıysy oqýshylardyń til baılyǵyn damytýǵa, sózdik qoryn paıdalana bilýge, ózin kópshilik aldynda us­taý­ǵa, sóıleý mádenıetine úı­retedi. Oqýshylar túrli is-sharalarǵa kómek kórsetip, kitaphanalyq bıýlleten shy­ǵarýǵa, kitapt­ardy óń­deýge qatysady. 

Jal­py, jas urpaqtyń boıyn­da pa­trıottyq, ádil­dik, ba­ýyr­maldyq qasıet­ter­di qalyp­tastyrýda kitap­hana­nyń ma­ńyzy óte zor. Oqý­shy­lar­dy tárbıeleý ki­tap­hana bosa­ǵasyn attaǵannan bastalady. So­nymen qosa kitap­ha­nanyń ishki bezendirilýi talap pen talǵamǵa saı bol-ýyn qam­­­tamasyz etip, oqý­shy ki­­­taphana bólmesine kir­gende mádenı ortalyq eke­nin sezinýine basa mán be­remiz. Kitaphanaǵa jıi kelip turatyn oqýshylarmen pikirlese otyryp, olardyń basqa balalarǵa qaraǵanda ereksheligi bar ekenin baıqaı bastaısyz. Oqýshylar túr­­li sharalar­ǵa belsene qa­tysyp, ózderiniń qazaq ti­li men ádebıeti, tarıh, kitaphana isi jáne bıb­lıo­grafııadan bilimderin kór­setedi. Osy arqyly olar­dy kitapqumarlyqqa, saýat­tylyqqa, dúnıetanymyn keńeıtýge, sózdik qoryn mo­laı­týǵa baýlımyz. 

Búgingi maq­sat – damyǵan eldermen tereze teńestirý. Bul tól ta­rı­hymyz ben áde­bıetimiz arqyly jemisti bola bermek. Sol sebepti oqý­­dan qol úzbeıtin oqyr­man­dardy kó­beı­tip, oqý-tár­bıe jumysy oń bolýy­na úz­diksiz eńbek ete­miz. Ja­ńalyqqa jany qumar jas­ós­pirim boıyna aqparat aı­dynynda adastyrmaıtyn aq­parattyq mádenıetti sińirý úshin aınalasyna arnaıy daǵdy, mashyq dánin sebetin aqparattyq ortany quratyn mektep kitaphanasy ekenin esten shyǵarmaý kerek. 

Kitap oqý – óner, rýhanı jańǵyrý kepili. Ki­tapsyz eshkimniń de alǵa basa almasyn kórip otyrmyz. Oqyrmandy zertteý, oqyr­mandar talabymen sanasý – bizdiń jumysymyzdyń ne­gizgi baǵyttarynyń biri. Kitap el men eldi jaqyndas­tyrar, túsinikke bastar rýhanı dúnıege negiz qalaıdy. Aq­pa­rat pen bilim kitap ále­mindegi shegi joq uly kósh deýge bolady. Ustazdar men oqý­shylardyń sapaly­ bilim alýynyń kepili retin­de bilim men aqparatty berý jáne izdestirýmen qamtama­syz etý, rýhanı baıytý – ki­tap­ha­nanyń tól isi. Búginde mek­­tep kitaphanasy bilim osha­ǵynyń órkendeýi men qalyptasýy jáne balalar men jasóspirimderge tárbıe be­rýinde úlken demeý bolyp keledi. Kitap sanany nurǵa bóleıdi. Sondyqtan kitapqa qyzyqtyrý – keń dú­nıetanymǵa qyzyqtyrý. 

Kitaphanadaǵy «Mádenı mu­ra» baǵdarlamasy aıasyn­da­ǵy «Jyldyń eń úz­dik kita­by» saıysy, respýb­lı­kalyq «Bir el – bir kitap» ak­sııa­sy sııaqty kóptegen shara­lar oqýshylardyń oqý, oılaý, sóıleý mádenıetin qalyp­tas­tyrýda zor mańyzǵa ıe.­ «Rýhanı jańǵyrý» baǵ­dar­la­­masy boıynsha synyp jetekshileri qalada­ǵy birqatar mádenı ortalyq­tarmen birlese jumys júr­gizýde. Qazirdiń ózinde oqý­shy­lardyń kitapqa degen kózqarasy ózgerip keledi. 

Raýza BÚLKENOVA,  Q.Bekhojın atyndaǵy №12 jalpy bilim beretin  orta mekteptiń kitaphanashysy

PAVLODAR