Bıyl Iran Islam Respýblıkasy Qazaqstannan alatyn qoı eti kólemin segiz ese ulǵaıtty. «Qazaq qoıyn tirileı de, soıyp ta satyp alyp jatqan ırandyqtardyń úlgisi búkil Taıaý Shyǵys naryǵyna jol ashady» deıdi Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń halyqaralyq qatynastar departamenti dırektory Ulbosyn Sarybaeva.
Iranǵa qoı etiniń kezekti partııasyn attandyryp jatqan Oraldyń «Kúbileı» JShS-ǵa arnaıy kelgen Ulbosyn Sarybaeva eksportqa ketetin qoı etiniń halyqaralyq standarttarǵa saı daıyndalýyn, ırandyqtar talap etetin halal tehnologııasynyń saqtalýyn óz kózimen kórdi.
Eki el arasyndaǵy kelisim sharttardyń nátıjesinde ortaq dárigerlik talaptar bekitilip, Iran Qazaqstannan tiri qoı da aldyra bastapty. Máselen Qyzylorda oblysynan 812 bas qoı tirileı jóneltilgen. Jyl sońyna deıin 10 myń qoı alynady deıdi departament dırektory. Al Batys Qazaqstan oblysynyń «Batys Marqa Lamb» jáne «Kúbileı» kásiporyndary qoı etin soıyp, bólshektep, tońazytyp, muzdatyp, ádemi orama jáshikterge salyp beredi.
«Kúbileı» JShS-nyń tehnıkalyq dırektory Rahım Naǵmetovtyń aıtýynsha, kásiporynda maldy musylmansha adaldap soıýǵa barlyq jaǵdaı jasalǵan. Mal baýyzdaıtyn jerde arnaıy sertıfıkaty bar úsh qasapshy jumys isteıdi. Onyń ústine ırandyq mal dárigeri men din qyzmetkeri de ımporttalatyn etti daıyndaýdyń barlyq kezeńin qadaǵalap otyrady. Mine, «Kúbileıde» soıylǵan qazaqy qoılar partııasy osymen tórtinshi márte «qyzylbastar eline» jol tartqaly otyr.
Biz de atalǵan kásiporynda bolyp, Iranǵa jóneltýge daıyndalyp jatqan qoı etiniń daıyndalý barysyn túgel aralap kórip shyqtyq. Júzden astam adam qyzmet etetin úlken kásiporyn túgeldeı avtomattandyrylǵan. Mal baýyzdaıtyn jerde ǵana qazaqy qoı soıýdyń dástúrli úlgisi qalǵanymen, odan keıingi jumystyń bárin avtomatty júıe áldeqaıda jeńildetip jibergen. Qoıdyń terisin sypyrý, ishek-qarnyn arshý, tazalaý – bári aqyryn jyljyp bara jatqan júıe boıynda kezegimen atqaryla beredi. Osy júıe boıynda terisi sypyrylyp, ishek-qarny alynǵan qoı eti jyljýymen baryp tońazytqyshqa kirip ketedi. Kásiporynnyń tehnıkalyq dırektory Rahım Naǵmetovtyń aıtýynsha, munda tońazytýdyń 8 túrli tásili bar eken. Árqaısysynyń óz ereksheligi, utymdy jaqtary bar. Tońazytqyshta birneshe kún turyp, bir qalypqa túsken qoı eti bólshekteý sehyna jol tartady. Bul jerde qoı eti múshelenip, bólshektenip, bezi men shelinen tazartylady eken. «Irandyqtar et arasyndaǵy bezdi haram sanaıdy, sondyqtan moıyndaǵy som et arasyndaǵy bez ben sheldi sylyp tastaımyz» deıdi qoly qolyna juqpaı et bólshektep jatqan zaýyt qyzmetkerleri.
Kásiporyn tehnology, bólshekteý sehynyń jetekshisi Dınara Ádilgereeva kásiporynnyń qaldyqsyz tehnologııaǵa kóshkenin aıtady. Soıylǵan maldyń ishek-qarnyn qalbyrlaý sehyna jiberiledi. Qoı etinen qýyrdaq ta jasalady. Al aldaǵy jeltoqsan aıynda kásiporynda jańa júıe – mal súıegin ýatyp, qurama jem daıyndaıtyn jańa seh iske qosylmaq.
Aıtpaqshy, osy kúnderi elimizdiń Aýyl sharýashylyq vıse-mınıstri A.Myrzahmetov jumys saparymen Iran Islam Respýblıkasynda júr eken. Irannyń Aýyl sharýashylyq jıhad mınıstri M.Hodjatımen aradaǵy kezdesýde parsy eli naryǵynda qazaqstandyq aýyl sharýashylyǵy ónimderiniń úlesin odan ári kóbeıtý sóz bolmaq.
Qazbek QUTTYMURATULY
«Egemen Qazaqstan»
Sýretti túsirgen Aıbatyr NURASh
ORAL