SÚT KLASTERI BAǴYTYNDAǴY «ShYǴYS SÚT»
Naryqtyń ótpeli kezeńinde Kendi Altaıdaǵy sút zaýyttary qıynshylyqtarǵa shydaı almaı birinen keıin biri jabyla bastady. Tipti О́skemendegi bir kezderi táýligine 420 tonna sút ónimderin shyǵaratyn sút zaýyty 1995 jyly jabylyp qaldy. Zyrıan, Úlken Naryn, Úrjar, Samardaǵy kásiporyndar da problemalar shyrmaýynda qaldy. Ne isteý kerek?
Seıiljan Saılaýbaev osydan 12 jyl buryn Ulan aýdany Vasılevka aýylyndaǵy sút zaýytyn satyp alyp, qarjy salyp, sút ónimderin óńdep, sary maı, irimshik, qaımaq, syr ónimderin shyǵarýdy qolǵa alady. Budan keıin Ulan aýdanyndaǵy Ýkraınka, Glýbokoe aýdanynyń Ývarovo aýylyndaǵy sút zaýyttaryna jan bitire bastaıdy. Úrjar men Zyrıandaǵy sút zaýyttary da isker azamattyń izdenisi men belsendiligi nátıjesinde qatarǵa qosylyp, jańadan jumys oryndary ashyldy.
Ústimizdegi jyldyń 25 naýryzynda Elbasy N.Nazarbaev Shyǵys Qazaqstan oblysyna sapary kezinde qanatyn keńge jaıǵan, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq baǵytta jumys jasap jatqan «Shyǵys-sút» korporasııasynyń jańa sút zaýytyna keldi. Joǵaryda aty atalǵan sút zaýyttarynyń basyn qosyp, eki myńǵa tarta adamdy jumyspen qamtamasyz etip otyrǵan korporasııa 1995 jyly jabylyp qalǵan sút zaýytyn qaıtadan jańǵyrtyp, bankten 1,2 mıllıard teńge nesıe alyp, ony Italııa, GFR, Belarýs elderiniń qýatty da tıimi tehnologııasymen jabdyqtady. Kásiporynnyń birinshi kezegi iske qosylǵanda táýligine 70 tonna shıkizat, 140 tonna daıyn ónim shyǵarady. Qajetti sút ónimderimen Ulan, Kókpekti, Zyrıan aýdandaryndaǵy 13 sharýa qojalyǵy qamtamasyz etýde. Ol ol ma, korporasııanyń ózi de sıyrlaryn asyldandyryp, mal basyn kóbeıtip jatyr.
Elbasy N.Nazarbaev jańa sút zaýytyn aralap kórdi, osy jıynǵa arnaıy kelgen sharýa qojalyqtary ıelerimen, kásiporyn jumysshylarymen emen-jarqyn áńgimelesti. Elimiz táýelsizdik alǵaly jıyrma jyl. Osy ýaqyt ishinde talaı tar jol, taıǵaq keshýden óttik. Qıyndyqtar arta qaldy, endi alǵa batyl jyljý kerek. Qashanǵy et pen sút ónimderin alystan tası beremiz? Mal tuqymyn asyldandyrý, sút klasterin damytý qajet. О́skemendegi sút zaýyty klaster arqyly júzege aspaq. Tamasha, ony qoldaımyz. О́ńir basshysy B.Saparbaevqa Shyǵystyń shyraıyn odan ári kórkeıtý úshin aýyl sharýashylyǵy men týrızmdi damytý jóninde naqty tapsyrma berdim, degen Elbasy budan keıin kásiporyn basshysy Seıiljan Saılaýbaevqa birneshe saýal qoıdy.
– О́zderińizde mal ósirip, shabyndyq pen jaıylymdyqtyń kólemin ulǵaıtyp jatqan bolarsyzdar – dedi Elbasy.
– Árıne! Qazir bizge qarasty qojalyqtarda 6 myńǵa tarta iri qara, eki myńdaı saýyn sıyr bar. 16 myń gektar jaıylymdyq, 17 myń gektar egistikti jańa tehnologııa boıynsha kútip-baptaımyz. Bizdiń ónimderdi Almaty oblysy, О́skemen men Semeı, Reseıdiń Altaı ólkesi tutynyp otyr. Sút klasterin qurý, jańa sút zaýytynyń serpindi jobalar qataryna enýi kásiporynnyń kókjıegin keńite bermek. О́skemenniń – 1200, al Semeıdiń 500 dúkeni bizdiń ónimderdi satyp alýda. Jumysshylardyń jalaqysy jaqsy, olardyń áleýmettik jaǵdaılaryna kóńil bólemiz, – dedi Kendi Altaıdaǵy súrinip turǵan sút zaýyttaryna ekinshi tynys ashqan iri kásipker, «Qurmet» ordeniniń ıegeri Seıiljan Saılaýbaev.
Keıingi on jylda «Shyǵys sút» korporasııasy talaı halyqaralyq, respýblıkalyq, oblystyq jármeńkelerde altyn belgimen marapattaldy. Jaqynda ǵana Ashat Jumadilov jetekshilik etetin Ýkraınka sút zaýyty respýblıkalyq jarysta top jaryp, «Krestıanskoe», «Vasılevskoe», «Ashanalyq», «Iаntar» maıy men balqytylǵan syr ónimderi, qatyq jáne súzbe taǵamy asa joǵary sapa belgisi jáne birinshi dárejeli dıplommen marapattaldy. Zyrıan, Úrjar, basqa sút zaýyttary da óndirgen ónimder halyqtyń suranysyna ıe.
Ońdasyn ELÝBAI.Shyǵys Qazaqstan oblysy.